Sinds oktober 2023 heeft Maisara Baroud zich tot doel gesteld om elke dag minstens één tekening te maken. Om zijn emoties te uiten en zich te verzetten tegen de vernietiging van Gaza. Zijn project “Still Alive in Gaza” had in de eerste plaats tot doel een antwoord te bieden op de terugkerende vraag van al zijn vrienden: “Leef je nog?” Maisara was docent aan de Al-Aqsa-universiteit in Gaza en is 18 keer verhuisd sinds zijn huis en atelier in de eerste dagen van de Israëlische tegenreactie werden gebombardeerd. Sinds mei 2025 verblijft hij met zijn gezin als kunstenaar-onderzoeker in Marseille. We zijn verheugd zijn werken te mogen verwelkomen en hem te ontmoeten tijdens de opening van zijn tentoonstelling op 20 november. INFO 20.11 is de vernissage van de expo van Maisara Baroud in Nova. Het wordt geen gewone vernissage, want Maisara, die sinds mei 2025 als vluchteling uit Gaza in Frankrijk verblijft, zal ons zijn verhaal vertellen als kunstenaar en burger van Gaza. Met enkele foto’s, een microfoon en een tolk maakt hij ons deelgenoot van zijn verhaal in onze foyer, want zoals hij zelf zegt ’I am still alive’. Afspraak dus in Nova vanaf 18.45 uur. (...)

Om te beginnen is er de zee en zijn er aanrollende golven richting land. Herkenbaar zijn de klokkentoren in de haven van Jaffa, drukke straten en talrijke cafés, en de eigentijdse gevel van een Palestijnse krant. Kortom, dit speelt ruim voor de oprichting van Israël, ongetwijfeld in de tijd toen de gebroeders Lumière de eerste beelden van Jeruzalem mee terug hadden genomen. Wanneer precies moeten we zelf maar uitmaken, want Kamal Aljafari, onder het mom van cinematografische sabotage, gaat met een rode stift door alle indicaties die zijn verwerkt in deze opnames uit een voorbije tijd. Van meet af aan is het duidelijk dat hij met dit fascinerende experiment het archiefmateriaal wil ontdoen van illustratieve betekenis. Aljafari volgt een indrukwekkend en onthullend narratief waarin archiefbeelden een eigen leven gaan leiden en met elkaar vervlochten raken. Het resultaat is adembenemend. Een meditatie over de geschiedenis van Palestina op grond van in 1982 door het Israëlische leger in Beiroet gestolen filmarchieven die nog steeds in bewaring zijn bij het Israëlische Ministerie van Defensie.

In wat over is van Jaffa bezint een man die op het punt staat zijn huis te verliezen, zich over zijn lot. Het eindeloze wachten op een woning die al gauw wordt dichtgemetseld, en een bestaan zonder rechten. In hun huiskamer kijken een zieke oude vrouw en haar dochter ondertussen televisie. Een man zwerft door lege straten en langs bulldozers, van de ene op de andere zware dag, op zoek naar een onmogelijke oplossing. “Port of Memory” is een film waarboven het zwaard van Damocles hangt. Gebruikmakend van fictie, langdurige statische opnames en steeds weer terugkerende scènes, filmt Aljafari bewoners die zijn overgeleverd aan gentrificatie en de koloniale logica. In opstand tegen een roerloos heden, in een stad die van alle kanten wordt aangevreten en langzamerhand uitgeblust raakt.

Deze film speelt zich af in Jaffa, maar had zich net zo goed kunnen afspelen in iedere andere door een ramp verwoeste stad. Aljafari geeft daarvan de niet-zichtbare essentie weer en put daarvoor uit een vijftigtal van 1960 tot 1990 gedraaide Israëlische en Amerikaanse langspeelfilms. Hij haalt de acteurs weg om het decor beter te laten uitkomen. Daardoor worden de stad en de Palestijnen van wie de anonieme gestalten in bepaalde opnames waren geslopen, de echte hoofdrolspelers. Aljafari legt de schuld voor de ontmenselijking waarvan zijn volk het slachtoffer is, weer bij de heersende macht door beelden van dominantie om te vormen tot getuigenissen van aanwezigheid en geheugen.

De film van Reem Shilleh, waarin een twintigtal audiovisuele documenten met elkaar worden verweven, blikt terug op vier decennia aan beelden die in Palestina of over Palestina zijn gemaakt. De meeste van deze films, van Duitse, Italiaanse, Franse en Japanse makelij, zijn gemaakt in het kader van de anti-imperialistische strijd van de jaren 1970, revolutionair en geëngageerd rond de emancipatie van volkeren. De regisseur, die ook onderzoeker, kunstenaar en curator is, heeft lang gewerkt aan audiovisueel materiaal over Palestina. De meest terugkerende motieven die ze daarin ontdekte – het klaslokaal, de trainingskampen, de liederen en dansen, de wegen en doolhoven – heeft ze hier aan elkaar geknoopt om ze met elkaar in dialoog te brengen. Dat deze motieven alomtegenwoordig zijn in films over Palestina, komt misschien ook doordat ze zowel het hart als de horizon vormen van de bevrijdingsstrijd die Palestina al decennialang aan den lijve ondervindt.

Sinds de oprichting van Israël tot op heden heeft het Israëlisch-Palestijnse conflict een bijzonder rijke filmografie geïnspireerd, met films die de belangrijkste historische gebeurtenissen reconstrueren en talrijke facetten ervan verkennen: oorlogen, ballingschap, het leven onder bezetting, grenzen, het vredesproces en zijn impasses, maar ook de specifieke vraagstukken van elke samenleving. François Dubuisson, onderzoeker aan het Centrum voor Internationaal Recht (ULB), is ook cinefiel. Hij doet onderzoek naar de verbanden tussen popcultuur en internationaal recht en heeft verschillende artikelen gepubliceerd over de weergave van het conflict op het scherm. Aan de hand van talrijke fragmenten uit Palestijnse, Arabische, Israëlische, Hollywood- en Europese series en films belicht hij de strijd tussen dominante verhalen en alternatieve stemmen, en laat hij zien hoe audiovisuele fictie een echt symbolisch strijdtoneel is geworden. Lezing in het Frans.

Fascinerend onbewerkt televisiemateriaal, zonder andere referentie dan hun technische info en datum, muziekuitzendingen, etnografische reportages, politieke programma’s en oorlogsnieuwsuitzendingen volgen elkaar op met als enige rode draad de chronologie. Hoewel er in het begin geen sprake is van Palestijnen, alsof ze niet bestaan, veranderen de standpunten in de loop van de tijd duidelijk. “De archieven laten ons niet noodzakelijk zien wat er werkelijk is gebeurd, ze vertellen eerder hoe de dingen zijn verteld.” De Zweedse televisie heeft tussen 1958 en 1989 dit deel van de wereld nauwlettend gevolgd en een uniek archief opgebouwd dat hier op uitermate sobere wijze wordt gebruikt door Göran Hugo Olsson, een ervaren regisseur die de beelden laat spreken. Zo maken we een reis door de geschiedenis van dit deeltje van de wereld en leggen we verbanden die ons een beeld geven van de huidige dramatische situatie in Palestina.

Marie, scenarioschrijfster, is terug in La Rochelle, haar geboortestad, voor een creatieve residentie. Ze werkt er aan een nieuwe sciencefictionfilm en geeft tegelijkertijd workshops aan leerlingen van een middelbare school die film als keuzevak hebben. Het lijkt wel alsof de lente midden januari is aangebroken, terwijl een avondklok iedereen dwingt om bij het vallen van de avond thuis te blijven vanwege een algemene gezondheidscrisis. Marie heeft moeite om haar verhaal te structureren: haar herinneringen aan haar tienerjaren komen weer opborrelen en vermengen zich met haar dagelijks leven, waardoor haar inspiratie verstoord raakt. Een nieuwe leerlinge, Joana, trekt haar aandacht. Is zij haar dubbelgangster, een verschijning? De levendige verbeelding van de leerlingen en de vreemdheid van de stad en haar inwoners wakkeren bij Marie het verlangen om te schrijven weer aan. Met deze tweede langspeelfilm speelt Lazare Gousseau met narratieve codes en illusies om een beklijvend verhaal over verzoening te vertellen.

Om te beginnen is er de zee en zijn er aanrollende golven richting land. Herkenbaar zijn de klokkentoren in de haven van Jaffa, drukke straten en talrijke cafés, en de eigentijdse gevel van een Palestijnse krant. Kortom, dit speelt ruim voor de oprichting van Israël, ongetwijfeld in de tijd toen de gebroeders Lumière de eerste beelden van Jeruzalem mee terug hadden genomen. Wanneer precies moeten we zelf maar uitmaken, want Kamal Aljafari, onder het mom van cinematografische sabotage, gaat met een rode stift door alle indicaties die zijn verwerkt in deze opnames uit een voorbije tijd. Van meet af aan is het duidelijk dat hij met dit fascinerende experiment het archiefmateriaal wil ontdoen van illustratieve betekenis. Aljafari volgt een indrukwekkend en onthullend narratief waarin archiefbeelden een eigen leven gaan leiden en met elkaar vervlochten raken. Het resultaat is adembenemend. Een meditatie over de geschiedenis van Palestina op grond van in 1982 door het Israëlische leger in Beiroet gestolen filmarchieven die nog steeds in bewaring zijn bij het Israëlische Ministerie van Defensie.

Fascinerend onbewerkt televisiemateriaal, zonder andere referentie dan hun technische info en datum, muziekuitzendingen, etnografische reportages, politieke programma’s en oorlogsnieuwsuitzendingen volgen elkaar op met als enige rode draad de chronologie. Hoewel er in het begin geen sprake is van Palestijnen, alsof ze niet bestaan, veranderen de standpunten in de loop van de tijd duidelijk. “De archieven laten ons niet noodzakelijk zien wat er werkelijk is gebeurd, ze vertellen eerder hoe de dingen zijn verteld.” De Zweedse televisie heeft tussen 1958 en 1989 dit deel van de wereld nauwlettend gevolgd en een uniek archief opgebouwd dat hier op uitermate sobere wijze wordt gebruikt door Göran Hugo Olsson, een ervaren regisseur die de beelden laat spreken. Zo maken we een reis door de geschiedenis van dit deeltje van de wereld en leggen we verbanden die ons een beeld geven van de huidige dramatische situatie in Palestina.

Ze woont in een sprookjesachtig krot, ze worstelt met een mysterie waarover we niets weten — en het maakt niet uit dat dat eraan te zien is, want alles is voelbaar - begrijpen is niet nodig om binnen te treden in de droomwereld van deze vreemde Normandische fabel. “En als er niets meer is, beseffen dat niets de onbekende diepte in mij kan vernietigen, dat niets het leven dat in mij stroomt kan vernietigen.” "Le Pied du loup" is als een sprookje, geïnspireerd door legendes en de spiritualiteit in "Derniers fragments d’un long voyage" van Christiane Singer. Het doet wat denken aan de beklemmende sfeer van "Eraserhead" van David Lynch, maar de esthetiek is ruwer en wilder en lijkt meer op de clair-obscur-penseelstreken van Velázquez. Een ambachtelijke en organische film die Fabrice Leroy heeft gemaakt op zwart-wit Super 8-film, met de hand ontwikkeld in het filmlaboratorium Mire in Nantes.

Deze film speelt zich af in Jaffa, maar had zich net zo goed kunnen afspelen in iedere andere door een ramp verwoeste stad. Aljafari geeft daarvan de niet-zichtbare essentie weer en put daarvoor uit een vijftigtal van 1960 tot 1990 gedraaide Israëlische en Amerikaanse langspeelfilms. Hij haalt de acteurs weg om het decor beter te laten uitkomen. Daardoor worden de stad en de Palestijnen van wie de anonieme gestalten in bepaalde opnames waren geslopen, de echte hoofdrolspelers. Aljafari legt de schuld voor de ontmenselijking waarvan zijn volk het slachtoffer is, weer bij de heersende macht door beelden van dominantie om te vormen tot getuigenissen van aanwezigheid en geheugen.

De Palestine Film Unit belichaamde de transformatie van de Palestijnse identiteit, waarbij het beeld van de vluchteling werd vervangen door dat van de vrijheidsstrijder. In de jaren zestig en zeventig sloot de Palestijnse revolutie zich aan bij filmmakers, acteurs en militanten uit Syrië, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Libanon, Frankrijk, Duitsland, Argentinië en elders, en smeedde banden met instellingen in Berlijn, Moskou, Bagdad en Cuba. Ondanks deze vruchtbare productie is vandaag de dag slechts een klein deel van deze werken bewaard gebleven. “Off Frame” wil deze leemte in het collectieve geheugen opvullen door de strijd van het Palestijnse volk om een eigen beeld te creëren te verkennen aan de hand van een unieke verzameling films die verspreid zijn over archieven over de hele wereld. Beelden die balanceren tussen fictie en propaganda, droom en werkelijkheid, en die de herinnering aan een bijna vergeten strijd doen herleven.

Theo Panagopoulos is een filmmaker van Libanese, Griekse en Palestijnse afkomst. Hij woont in Schotland, waar hij bezig is met een doctoraat over Super 8/16mm-archiefbeelden die tijdens de Britse koloniale periode in Palestina zijn opgenomen. Tijdens deze voorstelling vertelt hij aan de hand van drie korte films over zijn onderzoek en zijn herinterpretatie van koloniale archieven.

In wat over is van Jaffa bezint een man die op het punt staat zijn huis te verliezen, zich over zijn lot. Het eindeloze wachten op een woning die al gauw wordt dichtgemetseld, en een bestaan zonder rechten. In hun huiskamer kijken een zieke oude vrouw en haar dochter ondertussen televisie. Een man zwerft door lege straten en langs bulldozers, van de ene op de andere zware dag, op zoek naar een onmogelijke oplossing. “Port of Memory” is een film waarboven het zwaard van Damocles hangt. Gebruikmakend van fictie, langdurige statische opnames en steeds weer terugkerende scènes, filmt Aljafari bewoners die zijn overgeleverd aan gentrificatie en de koloniale logica. In opstand tegen een roerloos heden, in een stad die van alle kanten wordt aangevreten en langzamerhand uitgeblust raakt.

“L’Olivier” werd gerealiseerd door een collectief dat voor deze gelegenheid werd opgericht en bestond uit filmmakers, docenten en studenten van de universiteit van Vincennes: Ali Akka, Guy Chapouillié, Danièle Dubroux, Serge Le Péron, Jean Narboni en Dominique Villain. De film, die tussen 1973 en 1975 werd opgenomen, probeert de oorzaken van het Israëlisch-Palestijnse conflict te verklaren en een antwoord te bieden op een zorg: de toch al broze steun van de Franse publieke opinie voor de Palestijnse zaak was nog verder afgenomen na de aanslag op het Israëlische Olympische team in München in 1972. De film is opgebouwd rond de Palestijnse geschiedenis en de stand van het conflict en combineert interviews en archiefbeelden, waarbij een beroep wordt gedaan op internationale militante solidariteit. Als een van de eerste films die gestalte geeft aan het bestaan van het Palestijnse volk en zijn strijd, die in het Westen nog grotendeels onbekend zijn, heeft “L’Olivier” een diepe indruk gemaakt op filmmaker Michel Khleifi, die de film vanavond aan ons voorstelt.

Om te beginnen is er de zee en zijn er aanrollende golven richting land. Herkenbaar zijn de klokkentoren in de haven van Jaffa, drukke straten en talrijke cafés, en de eigentijdse gevel van een Palestijnse krant. Kortom, dit speelt ruim voor de oprichting van Israël, ongetwijfeld in de tijd toen de gebroeders Lumière de eerste beelden van Jeruzalem mee terug hadden genomen. Wanneer precies moeten we zelf maar uitmaken, want Kamal Aljafari, onder het mom van cinematografische sabotage, gaat met een rode stift door alle indicaties die zijn verwerkt in deze opnames uit een voorbije tijd. Van meet af aan is het duidelijk dat hij met dit fascinerende experiment het archiefmateriaal wil ontdoen van illustratieve betekenis. Aljafari volgt een indrukwekkend en onthullend narratief waarin archiefbeelden een eigen leven gaan leiden en met elkaar vervlochten raken. Het resultaat is adembenemend. Een meditatie over de geschiedenis van Palestina op grond van in 1982 door het Israëlische leger in Beiroet gestolen filmarchieven die nog steeds in bewaring zijn bij het Israëlische Ministerie van Defensie.

Ilan Pappé, docent aan de Universiteit van Exeter, is een van de "nieuwe historici" die het nationale verhaal van Israël in twijfel hebben getrokken dankzij archieven die begin jaren tachtig vrijgegeven werden. Hij heeft de massale verdrijving van Palestijnen in 1947-1949 gedocumenteerd, met name in “Le Nettoyage ethnique de la Palestine” (La Fabrique). Zijn lezing, in het Engels, volgt op de vertoning van de film van Michel Khleifi, die ook aanwezig zal zijn.

Sedert het prille begin van Cinema Nova kan je met je eigen films op ons scherm terecht. Of het nu gaat om de vrucht van je eerste probeersels of van je jarenlange ervaring, alles vertonen we, zolang het niet langer duurt dan 15 minuten. Deze gratis toegankelijke formule bestaat al 28 jaar en in al de tijd werden voor een talrijk publiek de meest gevarieerde films vertoond. Dus waag je kans en stuur ons minstens een week op voorhand je film met een technische fiche.

Om te beginnen is er de zee en zijn er aanrollende golven richting land. Herkenbaar zijn de klokkentoren in de haven van Jaffa, drukke straten en talrijke cafés, en de eigentijdse gevel van een Palestijnse krant. Kortom, dit speelt ruim voor de oprichting van Israël, ongetwijfeld in de tijd toen de gebroeders Lumière de eerste beelden van Jeruzalem mee terug hadden genomen. Wanneer precies moeten we zelf maar uitmaken, want Kamal Aljafari, onder het mom van cinematografische sabotage, gaat met een rode stift door alle indicaties die zijn verwerkt in deze opnames uit een voorbije tijd. Van meet af aan is het duidelijk dat hij met dit fascinerende experiment het archiefmateriaal wil ontdoen van illustratieve betekenis. Aljafari volgt een indrukwekkend en onthullend narratief waarin archiefbeelden een eigen leven gaan leiden en met elkaar vervlochten raken. Het resultaat is adembenemend. Een meditatie over de geschiedenis van Palestina op grond van in 1982 door het Israëlische leger in Beiroet gestolen filmarchieven die nog steeds in bewaring zijn bij het Israëlische Ministerie van Defensie.

De Palestine Film Unit belichaamde de transformatie van de Palestijnse identiteit, waarbij het beeld van de vluchteling werd vervangen door dat van de vrijheidsstrijder. In de jaren zestig en zeventig sloot de Palestijnse revolutie zich aan bij filmmakers, acteurs en militanten uit Syrië, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Libanon, Frankrijk, Duitsland, Argentinië en elders, en smeedde banden met instellingen in Berlijn, Moskou, Bagdad en Cuba. Ondanks deze vruchtbare productie is vandaag de dag slechts een klein deel van deze werken bewaard gebleven. “Off Frame” wil deze leemte in het collectieve geheugen opvullen door de strijd van het Palestijnse volk om een eigen beeld te creëren te verkennen aan de hand van een unieke verzameling films die verspreid zijn over archieven over de hele wereld. Beelden die balanceren tussen fictie en propaganda, droom en werkelijkheid, en die de herinnering aan een bijna vergeten strijd doen herleven.