> Meyer, Vautier & Co

Cinéma engagé et dessiné

Deux jours de projections et de rencontres autour, et en présence, de deux cinéastes engagés, souvent qualifiés de "maudits", et des liens qui peuvent se créer entre BD et cinéma.


Vechten voor onze rechten Combattre pour nos droits

S’il était encore parmi nous, on aurait sûrement invité Frans Buyens à participer à cette rencontre avec Paul Meyer et René Vautier. Cet amateur d’art, écrivain et cinéaste autodidacte, critique politique, poétique et enfant terrible, est décédé en 2004. Lydia Chagoll, sa compagne et collaboratrice durant plus de 30 ans, nous présentera le parcours de ce réalisateur engagé, dont vient d’être édité l’œuvre entière en DVD (avec celle de Lydia).
Réalisé à partir de documents d’actualité, "Combattre pour nos droits" est une chronique virulente des 5 semaines de "La grève du siècle" (hiver 60-61) contre le démantèlement des acquis socio-économiques de "la Loi unique" promulguée par le gouvernement catholique-libéral belge de l’époque, défenseur invétéré du capitalisme triomphant. Dédié à Joris Ivens (cinéaste hollandais "internationaliste" qui co-réalisa avec Henri Storck "Misères au Borinage"), ce pamphlet de Frans Buyens fait partie des films rares et précieux qui auront soutenu les luttes de la classe ouvrière du siècle dernier. Ce premier film de Buyens fut fort controversé : refusé au festival d’Anvers et primé lors d’autres festivals comme à Venise et Berlin.

En présence de Lydia Chagoll.

http://www.buyenschagoll.be/

17.03 > 17:00
René Vautier

*"Depuis que j’ai une caméra en main et sans jamais d’autre raison que ma façon d’exercer mon métier de cinéaste, j’ai été inculpé une dizaine de fois, j’ai passé quelques années en prison, on m’a tiré dessus un nombre de fois que je n’ai jamais essayé de calculer, j’ai été expédié quatre ou cinq fois à l’hôpital, par balle, accident provoqué ou matraque... On m’a volé de la pellicule, on m’a volontairement voilé des bobines entières, je n’ai jamais pu faire un film sur la culture de ma grand-mère, en langue bretonne..." (extrait du film de Jacques Royer, "Vautier l’indomptable"). Né en 1928, René Vautier entre dans la Résistance en Bretagne à l’âge de 15 ans et, peu après la guerre, il choisit pour arme la caméra. A 21 ans, engagé par la Ligue de l’enseignement pour filmer en Afrique Occidentale française, il est scandalisé par la violence coloniale et décide de montrer ce qu’il voit. Les quelques bobines sauvées permettront de monter Afrique 50, considéré aujourd’hui comme le premier film anticolonial français. En 1957, il part en Algérie filmer la guerre d’Indépendance, installé dans le maquis du FLN. Beaucoup de ses films ont disparu, ainsi que la plupart des témoignages d’algériens reconnaissant formellement le lieutenant Le Pen comme leur tortionnaire, qu’il rendra publics en 1988, dans A propos de l’autre détail et dont il retrouvera les archives détruites. Voilà donc un Monsieur dont la rétrospective complète ne sera jamais possible.
La liberté d’expression, René Vautier ne cesse de la saisir et d’en éprouver les limites. En tant que réalisateur, producteur ou acteur, il a participé à environ 180 films. Déjà invité pour la "Fête berbère" en 2000, ce sacré personnage sera à nouveau présent pour introduire les séances et répondre à vos questions.*

Pour plus d’information concernant René Vautier et ses films, téléchargez le dossier ci-dessous.


Avoir 20 ans dans les Aurès

Mobilisés en Algérie, des jeunes pacifistes bretons reçoivent la proposition de rester ensemble, et d’éviter une dispersion dans différentes compagnies. En contrepartie le lieutenant Perrin (Philippe Léotard) fait le pari de transformer ces jeunes réfractaires en soldats, engagés dans une guerre coloniale brutale. Formidable étude humaine, cette "fiction" ne l’est pas réellement. Comme nous l’annonce le début de film, la véracité de chacune des scènes peut être attestée par un minimum de cinq témoins ! Un incontournable, qui reçut en 1972 le prix de la critique internationale à Cannes.

En présence de René Vautier.

16.03 > 20:00
Marée noire, colère rouge

Ce film expose la réalité du désastre et la désinformation des médias au sujet du naufrage du pétrolier Amoco Cadiz, au large des côtes bretonnes. Il fut interdit à la télévision suite au refus d’y enlever les cris des habitants, révoltés, qui scandaient "Télé, radio, information bidon". Résultat : bannissement du cinéaste sur les chaînes. Et pourtant, ce pamphlet remonte à la surface partout dans le monde à chaque nouveau naufrage pétrolier.

+ Afrique 50

René Vautier, 1950, FR, 16mm, vo st nl, 17'

Interdit sur base du décret Laval de 1934 (du nom de celui qui sera premier ministre du régime de Vichy !) qui institutionnalisait la censure pour les tournages dans les colonies, ce film fut projeté officiellement des décennies plus tard par les autorités françaises. La motivation ? Montrer qu’en France aussi, dès les années 50, il y avait un sentiment anti-colonial !

En présence de René Vautier

17.03 > 22:00
Afrique 50

Interdit sur base du décret Laval de 1934 (du nom de celui qui sera premier ministre du régime de Vichy !) qui institutionnalisait la censure pour les tournages dans les colonies, ce film fut projeté officiellement des décennies plus tard par les autorités françaises. La motivation ? Montrer qu’en France aussi, dès les années 50, il y avait un sentiment anti-colonial !


Paul Meyer

*"Mon apport est un moment fortuit de l’histoire du cinéma en Belgique et, pour la Fleur Maigre, l’expression fugace d’un devenir social et peut-être culturel wallon, dans sa pénible caricature européenne" (propos receuillis par Roger Mounèje).
Né en 1920, Paul Meyer découvre très tôt la lutte des ouvriers belges. Il rejoindra les antifranquistes en Espagne en 1937, puis la résistance pendant la guerre. Il sera metteur en scène et scénographe dans différents théâtres, pour la jeunesse à l’Agiprop. Il se tourne ensuite vers la télévision flamande. En 1955, il réalise Klinkaart, dénonçant le droit de cuissage dans une briqueterie. Scandale en Belgique, succès à l’étranger. Plus tard Meyer reçoit de l’Instruction publique la commande d’un court-métrage propagandiste sur l’adaptation "réussie" des enfants d’ouvriers immigrés : "Déjà s’envole la fleur maigre" devient un long métrage de fiction fort expérimentale dans sa réalisation qui tend vers l’universalité sans travestir les faits. A peine sorti, malgré une reconnaissance (inter)nationale, le film est remis dans sa boîte par les autorités. Accusé de détournement de "biens publics", Paul Meyer devra rembourser toute sa vie. Suite au triomphe en 1994 de La Fleur Maigre sorti en France, Meyer termine son ultime scénario de long métrage avec sa compagne, Anne Michotte (aussi notre invitée), et commence à tourner "La mémoire aux alouettes" en 2000. Mais le tournage est interrompu aux deux tiers pour de fâcheuses questions de production. Cependant, un espoir persiste à ce qu’il reprenne... En attendant, bienvenue au Nova, Monsieur Meyer !*


Déjà s’envole la fleur maigre

Chronique d’une journée de la vie de mineurs immigrés, vécue au travers de l’arrivée d’une famille sicilienne dans le Pays Noir, le Borinage, que Dominico, "l’ancien" de la communauté, veut quitter. Alternant instants de joie et d’amertume, parsemé de touches cocasses, "Déjà s’envole la fleur maigre" reste l’un des témoignages les plus poignant de la culture ouvrière et d’une région en déclin, à l’image du titre emprunté à un poème de Salvatore Quasimodo. Acclamé entre-autre par les principaux tenants du néoréalisme italien, le film de Meyer ne connaîtra pas de distribution, censuré par son commanditaire : l’Etat belge.

En présence de Paul Meyer

16.03 > 22:00
Paul Meyer

*Klinkaart (La Briqueterie)
Paul Meyer, B 1956, 35mm, vo nl st fr / nl ov fr ond, 22’*
Véritable phamphlet social, Klinkaart dénonce les abus sur une jeune apprentie de 13 ans dans une briqueterie de la fin du 19è siècle. Une fiction aux accents documentaires dont la tension n’a pas faibli jusqu’à aujourd’hui.

+ Le Circuit de la Mort

Paul Meyer, 1961, BE, video, vo fr 14'

Ce document réalisé pour une émission de la télévision nationale (francophone) présente avec finesse la consternation des ouvriers et l’optimisme forcé de représentants de l’autorité suite aux fermetures des charbonnages.

+ Ce pain quotidien : Juan Jimenez

Paul Meyer, 1963, BE, 16mm, vo fr 22'

Un film oublié dont même Paul Meyer ne se souvient. Lié à la série télévisée "Ce pain quotidien" qu’il réalisa entre 1962 et 1966, sa durée intrigue le réalisateur qui a bien voulu découvrir son contenu en même temps que le public. Et ce grâce à la complicité de la Cinémathèque belge qui nous a proposé de restaurer la bobine double bande, unique, qu’elle détient et d’en tirer une copie avec son optique !
(http://www.cinematheque.be )

En présence de Paul Meyer

17.03 > 18:30
Le Circuit de la Mort

Ce document réalisé pour une émission de la télévision nationale (francophone) présente avec finesse la consternation des ouvriers et l’optimisme forcé de représentants de l’autorité suite aux fermetures des charbonnages.


Ce pain quotidien : Juan Jimenez

Un film oublié dont même Paul Meyer ne se souvient. Lié à la série télévisée "Ce pain quotidien" qu’il réalisa entre 1962 et 1966, sa durée intrigue le réalisateur qui a bien voulu découvrir son contenu en même temps que le public. Et ce grâce à la complicité de la Cinémathèque belge qui nous a proposé de restaurer la bobine double bande, unique, qu’elle détient et d’en tirer une copie avec son optique !
(http://www.cinematheque.be )


Rencontre croisée

Les deux grands cinéastes invités ont participé récemment à des projets de bande-dessinée en rapport direct avec leur cinema ! "Un Homme est Mort" (ed. Futuropolis, octobre 2006), co-scénarisé par les français Kris et Etienne Davodeau (ce dernier aussi au dessin), revient sur le passé de René Vautier invité en 1950 par le syndicat CGT à filmer la lutte des ouvriers des chantiers de reconstruction de Brest. Suite à la mort par balle policière d’un des leurs, Edouard Mazé, le jeune cinéaste réalisera un film à sa mémoire, qu’il projettera sur tous les sites de grève, si bien que l’unique copie se retrouve désagrégée... Kris nous exposera le processus de renaissance d’un film disparu sous forme d’un récit dessiné racontant sa réalisation. Quant à Merkeke, dessinateur bruxellois qui aura déjà collaboré avec un scénariste-cinéaste belge, Philippe De Pierpont, pour "Le Sablier" (ed. Pyramides, mai 2000), il nous expliquera son adaptation spécifique du scénario de Paul Meyer et de Anne Michotte "La mémoire aux alouettes". Entamé en 2000, et, toujours sans éditeur, le projet est en train d’être mis en planches. En deux mots, c’est l’histoire de Toni Santocono, fils d’immigré italien vivant en Belgique et romancier ("Rue des Italiens", "Dinddra", Ed. du Cerisier) qui, afin d’écrire une pièce de théâtre, se lance dans une vaste enquête sur l’immigration, les charbonnages, la catastrophe de Marcinelle et ses suites. Nino Seviroli, vivant en Sicile, aidera aux investigations et montera la pièce.

Cette rencontre unique sera animée par l’auteur de bande-dessinée David Vandermeulen (Fritz Haber, Ed. Delcourt 2005) et Emmanuel Massart, animateur principal de l’asbl Desimages qui devrait aussi acceuillir René Vautier le lendemain à Liège. (http://www.desimages.be/ - où se trouve en plus un long entretien avec Paul Meyer !)

17.03 > 20:00
Vernissage : Merkeke

Une dizaine de planches de l’adaptation du scénario "La mémoire aux alouettes" de Paul Meyer et Anne Michotte seront exposées, histoire de rendre compte d’un travail hors norme puisque le dernier découpage de Merkeke atteindrait près de 400 pages ! Mais aussi des photos de repérages en Italie, au Borinage, de sa rencontre avec les protagonistes du film et de tournage au Bois du Cazier.

15.03 > 18.03 [Foyer]

15.03 > 19:00
Geëngageerde en getekende cinema

Twee dagen met projecties van en ontmoetingen met twee geëngageerde filmmakers, over hun werk en hun band met het beeldverhaal.


Vechten voor onze rechten Combattre pour nos droits

Moest hij nog op deze wereld vertoeven, we hadden hem zeker uitgenodigd op de ontmoeting met Paul Meyer en René Vautier. Frans Buyens is zowat de Vlaamse evenknie van deze militante cineasten. Deze kunstminnende autodidact afkomstig uit de arbeidersklasse, schrijver en filmmaker, politiek criticaster en poëtische vrijdenker, overleed in 1994, haast anoniem, maar zijn levensgezellin en medewerkster Lydia Chagoll doet er alles aan om zijn erfenis levend te houden. Zo werd hun gerestaureerd werk integraal op DVD uitgegeven.
"Vechten voor onze rechten" is de eerste film van Frans Buyens, die meteen heel wat stof deed opwaaien : op het festival van Antwerpen werd de film geweerd, maar in Venetië en Berlijn oogstte hij verschillende onderscheidingen.
De algemene staking gedurende de winter ’60-’61 tegen de zogenaamde ’Eenheidswet’ (een reeks van maatregelen die België een nieuwe economische impuls moest geven) van de regering Eyskens, legde het hele land lam. Het filmmateriaal, een subjectieve keuze van beelden uit het verloop van de staking, werd vergaard bij buitenlandse TV-stations en internationale persagentschappen. Buyens’ commentaar in direct stijl is gebaseerd op krantenknipsels, toespraken, pamfletten waarvan hij zijn eigen persoonlijke relaas maakt, een virulent antikapitalistisch document dat de arbeidersstrijd een hart onder de riem steekt.

http://www.buyenschagoll.be

17.03 > 17:00
René Vautier

*"Sinds het moment dat ik een camera in handen nam, voor het uitoefenen van mijn beroep als filmregisseur, ben ik tientallen keren aangeklaagd geweest, heb ik een aantal jaren in de gevangenis doorgebracht, heeft men talrijke malen op mij geschoten, ben ik vier of vijf keer naar het ziekenhuis overgebracht wegens slagen en verwondingen en opzettelijk geweld ... Men heeft mijn filmrollen gestolen, volledige rollen verduisterd, ik heb nooit een film kunnen maken over de cultuur van mijn grootmoeder, in het Bretoens... " (uittreksel van de film van Jacques Royer, "Vautier l’idomptable").
René Vautier werd geboren in 1928 en sluit zich op 15-jarige leeftijd aan bij het verzet. Hij kiest, kort na de oorlog, voor de camera als wapen. Op 21-jarige leeftijd wordt hij aanvaard bij de Franse Onderwijsliga voor het filmen in West-Afrika, waar hij aanstoot neemt aan het koloniaal geweld dat hij er aantreft en besluit te tonen wat hij ziet. Uit de enkele bewaarde filmrollen kon hij "Afrique 50" monteren, die vandaag als eerste Franse antikoloniale film beschouwd wordt. In 1957 vertrekt Vautier naar Algerije om er de Onafhankelijkheidsstrijd te gaan filmen, via het ondergrondse FLN. Veel van zijn films zijn verdwenen, zoals de meeste Algerijnse getuigenissen die luitenant Le Pen formeel van marteling beschuldigen. Vautier maakte ze in 1988 publiek, in "A propos de l’autre détail", maar moest achteraf de vernietiging van de archieven vaststellen. Van deze meneer zal men dus nooit een volledige retrospectieve kunnen maken. René Vautier blijft de vrijheid van meningsuiting opeisen, maar botst meermaals op haar grenzen. Zowel als regisseur, producent als acteur heeft hij aan ongeveer 180 films deelgenomen. Voor "Urar Imazighen" in 2000 was hij reeds te gast in Nova, en hij zal nu opnieuw aanwezig zijn om de voorstellingen in te leiden en op al uw vragen te antwoorden.*


Avoir 20 ans dans les Aurès

Jonge pacifistische Bretoenen worden voor Algerije gemobiliseerd en aangeraden samen te troepen om een versnippering tussen de verschillende geledingen te vermijden. Luitenant Perrin (Philippe Léotard) daarentegen durft wedden dat hij deze dienstweigeraars in commandosoldaten kan transformeren, en dompelt hen onder in de brutale koloniale oorlog. Deze film is een formidabele menselijke studie, en geen echte fictie. Zoals het begin van de film aankondigt, kan de waarachtigheid van elke scène door minstens vijf getuigen bevestigd worden ! Deze film, die in 1972 de prijs van de internationale kritiek in Cannes in de wacht sleepte, mag niet gemist worden.

In aanwezigheid van René Vautier.

16.03 > 20:00
Marée noire, colère rouge

Deze film is het relaas van een scheepsramp met de olietanker Amoco Cadiz voor de kust van Bretagne en de desinformatie van de media daaromtrent. De film werd verboden voor televisie omdat men weigerde het opstandige gescandeer van de plaatselijke bevolking "Télé, radio, information bidon" te knippen. Resultaat : verbanning van de regisseur op alle kanalen. En toch komt dit pamflet telkens weer aan de oppervlakte overal ter wereld, als er een weer eens een nieuwe schipbreuk geweest is.

+ Afrique 50

René Vautier, 1950, FR, 16mm, vo fr 17'

Deze film werd op basis van het decreet Laval van 1934 (op naam van degene die eerste minister onder het regime van Vichy was !) - dat de censuur met betrekking tot filmopname in de kolonies institutionaliseerde - verboden en pas decennia later officieel vertoond door de Franse autoriteiten. Motivatie ? Tonen dat er ook in Frankrijk sinds de jaren ’50 een anti-koloniaal gevoel heerste !

17.03 > 22:00
Afrique 50

Deze film werd op basis van het decreet Laval van 1934 (op naam van degene die eerste minister onder het regime van Vichy was !) - dat de censuur met betrekking tot filmopname in de kolonies institutionaliseerde - verboden en pas decennia later officieel vertoond door de Franse autoriteiten. Motivatie ? Tonen dat er ook in Frankrijk sinds de jaren ’50 een anti-koloniaal gevoel heerste !


Paul Meyer

*Paul Meyer is geboren in 1920 en ontdekt al heel snel de arbeidersstrijd. Hij wordt lid van het verzet tegen Franco in Spanje in 1937 en daarna van het verzet tijdens de tweede wereldoorlog. Eerst werkt hij als regisseur en decorontwerper voor verschillende theaters, van kindertheater tot militante actiegroepen.
Daarna trekt hij naar de televisie en in 1955 brengt hij Klinkaart uit. Daarin stelt hij het misbruik van vrouwen in een steenbakkerij aan de kaak. De film veroorzaakt een schandaal in België, maar in het buitenland is het een succes. Later krijgt Paul Meyer een overheidsopdracht om een propaganda kortfilm te maken over de "geslaagde" integratie van de kinderen van de eerste generatie immigranten arbeiders. "Déjà s’envole la fleur maigre" wordt echter een experimentele langspeelfilm, waarin hij in neorealistische stijl de lotgevallen van een Italiaanse familie in de Borinage beschrijft, zonder de minder fraaie feiten te verdoezelen. Ondanks de internationale erkenning werd de film destijds nauwelijks vertoond en goed weggeborgen door de overheid. Paul Meyer werd zelfs beschuldigd van misbruik van publieke geld en moet heel zijn leven schulden terugbetalen. In 1994 triomfeert Meyer, want na dertig jaar wordt de film eindelijk uitgebracht in Frankrijk. Hij werkt voort aan zijn ultieme scenario voor een langspeelfilm met zijn partner Anne Michotte (ook te gast) en start in 2000 met het draaien van "La mémoire aux allouettes". Na tweederde van de draaidagen te hebben afgewerkt moet hij stoppen na lastige productieverwikkelingen. We blijven hopen dat het filmen wordt hernomen. In afwachting, mijnheer Meyer, bent u hartelijk welkom in Nova !*


Déjà s’envole la fleur maigre

Het leven van ingeweken mijnwerkers gezien vanaf de aankomst van een Siciliaanse familie in de Borinage, dat Dominico, de ancien van de gemeenschap, liefst wil verlaten. De film toont afwisselend momenten van vreugde en bitterheid. “Déjà s’envole la fleur maigre” blijft een van de meest beklemmende getuigenissen van de arbeiderscultuur en van een regio in verval. De titel is overgenomen van een gedicht van Salvatore Quasimodo. Hij werd bejubeld door de belangrijkste aanhangers van het Italiaanse neorealisme, maar als gevolg van de censuur van de Belgische overheid nooit verdeeld in België.

16.03 > 22:00
Paul Meyer

+ Klinkaart

Paul Meyer, 1956, BE, 35mn, vo nl st fr, 22'

Dit sociaal pamflet vertelt over het misbruik van een jonge nieuwelinge in een steenbakkerij op het einde van de 19de eeuw. De film heeft tot vandaag niet aan kracht ingeboet.

+ Le Circuit de la Mort

Paul Meyer, 1961, BE, video, vo fr 14'

Dit document werd gerealiseerd voor een televisie-uitzending. Meyer geeft nauwgezet de consternatie van de arbeiders weer na het sluiten van de mijnen en het geforceerd optimisme van de vertegenwoordigers van de overheid.

+ Ce pain quotidien : Juan Jimenez

Paul Meyer, 1963, BE, 16mm, vo fr 22'

Een vergeten film, zelfs Paul Meyer herinnert zich deze film niet meer precies, die gemaakt werd voor de RTBF-reeks "Ce pain quotidien" (1962 - 1966). Speciaal voor de gelegenheid stelde het Belgische Filmarchief ons voor de film te restaureren en er een kopij van te maken die we samen met de maker zullen ontdekken !

17.03 > 18:30
Klinkaart

Dit sociaal pamflet vertelt over het misbruik van een jonge nieuwelinge in een steenbakkerij op het einde van de 19de eeuw. De film heeft tot vandaag niet aan kracht ingeboet.


Le Circuit de la Mort

Dit document werd gerealiseerd voor een televisie-uitzending. Meyer geeft nauwgezet de consternatie van de arbeiders weer na het sluiten van de mijnen en het geforceerd optimisme van de vertegenwoordigers van de overheid.


Ce pain quotidien : Juan Jimenez

Een vergeten film, zelfs Paul Meyer herinnert zich deze film niet meer precies, die gemaakt werd voor de RTBF-reeks "Ce pain quotidien" (1962 - 1966). Speciaal voor de gelegenheid stelde het Belgische Filmarchief ons voor de film te restaureren en er een kopij van te maken die we samen met de maker zullen ontdekken !


Ontmoeting

Deze twee grote cineasten zijn beiden betrokken in enkele projecten met beeldverhalen over en van hun filmwerk !
"Un homme est Mort" (uitg. Futuropolis, oktober 2006) - met co-scenaristen Kris en Etienne Davodeau (tevens tekenaar) - komt terug op het verleden van René Vautier in 1950 wanneer hij door de vakbond CGT werd uitgenodigd om de arbeiderstrijd te filmen in de werkplaatsen voor de wederopbouw van Brest. Nadat één van hen, Edouard Mazé, werd gedood door de politie beslist de jonge cineast een film maken ter zijner nagedachtenis. Hij vertoont de film op alle stakingsposten, zoveel zelfs dat de enige kopij helemaal in stukken uit elkaar valt. Kris toont ons de hergeboorte van de verdwenen film in de vorm van een tekenverhaal.
Merkeke, een Brusselse tekenaar die al samenwerkte met de Belgische scenarist Philippe De Pierpont, zal zijn eigen interpretatie van het scenario van "La mémoire aux alouettes" van Paul Meyer en Anne Michotte toelichten. Het project startte reeds in 2000, maar ondertussen werd nog geen enkele uitgever bereid gevonden dit uit te geven. In ’t kort gaat het verhaal over de schrijver Toni Santocono, zoon van een geëmigreerde Italiaan in België en romanschrijver. Voor het schrijven van een theaterstuk duikt hij in de geschiedenis van de emigratie, de steenkoolmijnen, de ramp in Marcinelle en al haar gevolgen. Nino Seviroli, een Siciliaan, helpt hem bij het onderzoek en het schrijven van het theaterstuk.
Deze unieke ontmoeting zal worden geleid door David Vandermeulen, auteur van stripverhalen (Fritz Haber, Uitg. Delcourt 2005) en Emmanuel Massart, een filmcriticus die René Vautier de dag erop ook in Luik zal ontvangen.

17.03 > 20:00
Vernissage : Merkeke

Enkele tientallen tekeningen met bewerkingen van het scenario van “La mémoire aux alouettes” van Paul Meyer zullen worden tentoongesteld. Het geeft inzicht in het enorme werk, want het laatste script bevatte niet minder dan 400 pagina’s ! Ook foto’s van de voorbereidingen in Italië, in de Borinage, van ontmoetingen met de hoofdfiguren van de film en van de draaidraaien.

15.03 > 19:00
https://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=938&lang=fr