> TERRA INCOGNITA

terra incognita

Le documentaire serait’ il une des dernières terra incognita ? A en juger d ’après les films présents dans cette programmation, on pourrait en tous cas le penser. Du journal intime au ciné-poême en passant par l’ essai ou l"expérimental, le terreau documentaire témoigne d’une extraordinaire fertilité. Genre traditionnellement pauvre, dans le sens où il se satisfait de peu pour exister, le documentaire peut expérimenter en toute liberté de nouvelles formes d"expression cinématographique.

L’ été est là avec ses envies vagabondes ou ses spleens de retour de vacances. La sélection a donc mis le cap sur les films où il est question de voyages initiatiques, de rencontres singulières avec une autre culture. Pour traduire l"expérience de l"altérité, le cinéaste-voyageur ne peut compter sur les recettes éprouvées du cinéma. Il doit inventer un nouveau langage qu"il sera le seul à parler puisque chaque expérience est unique mais qui sera compris de tous parce que tout le monde y a été confronté.

Que devient le documentaire lorsqu’il coupe ses amarres avec le naturalisme, avec l"enquête ou le témoignage ? Vers quelles terres inconnues les vents et marées de la création vont ils le pousser ? Qu"y a t"il au-delà de l"horizon, aux confins de l"imaginaire et de la subjectivité ? En bref, que devient le cinéma documentaire lorsqu"il n"est plus vraiment documentaire ? Ce sont quelques unes des questions qui nous ont guidés tout au long des préparatifs. Alors, si l"aventure vous tente, rejoignez nous pour cette expédition en terra incognita Š


Baka

Quelque part dans la forêt équatoriale à l’est du Cameroun vit une communauté de pygmées. Nulle trace de civilisation occidentale. La vie y est restée traditionnelle : les Baka construisent des huttes en branchages, chassent avec des flêches empoisonnées, pratiquent le chant polyphonique, et les anciens racontent aux enfants les récits légendaires que les enfants reprennent en choeur. "Baka" est un peu l’archétype d’un peuple en harmonie avec la nature. C’est une Afrique préservée, une Afrique originelle, aux "antipodes" des images auxquels le téléspectateur a droit au journal télévisé.
Avec "Baka", Thierry Knauff a soigneusement évité un des écueils du documentaire : l’explication. D’emblée, il admet le mystère d’une culture qui lui est définitivement étrangère. Les dialogues ne sont pas traduits... mais on écoute d’autant mieux la mélodie des mots. Les rituels ne sont pas commentés ... mais on entrevoit un monde invisible. Les images et les sons ont été travaillés avec un soin minutieux pour restituer toute la "beauté" qui émane de la culture Baka. A travers elle, le réalisateur nous invite à nous ouvrir aux valeurs qui lui ont donné naissance.

14.07 > 21:00 + 22.07 > 20:00 + 28.07 > 20:00 + 05.08 > 21:00
courts métrages

Augenzeugen der Fremde
Gustav Deutsch (Aut) et Mostafa Tabbou, 1993, 16mm, 33"
En 600 plans de 3 secondes, réalisés en Afrique par Gustav Deutsch et en Europe par Mostafa Tabbou, le film compose une mosaïque de paysages, de situations, de gestes et de traversées. Chacun tourne ce qui le touche, le surprend, l’ attire. Les fragments qu’ils captent d’une réalité étrangère donnent à voir, comme des miroirs à peine perçeptibles, l’ image éclatée de notre monde toujours en devenir. Le cinéma de Gustav Deutsch consiste à classer les images, leur registre, leur forme, leur composition, mettant de côté leur contenu, leur histoire. Par cette recherche, Deutsch aboutit au constat que le cinéma est aussi un art mesurable, que l"on peut classer, cataloguer.

+ Edyta & Vincent Sorrel [Fr]

Philippe Lopez, 1999, FR, video, vo , 15'

Inspiré de la poésie mystique orientale, cette légende est avant tout la métaphore d’une quête intérieure : l’histoire d’une femme du Cachemire qui, pour répondre à un désir absolu de vivre, se donne en sacrifice aux eaux du marais. En longues glissades sur les eaux endormies, les images noir et blanc de Philippe Lopez captent le mystère de ces terres englouties.

Groot huis

+ _DEL__DEL__DEL_

Didier Vockaert, 1999, BE, 16mm, , 5'

Une croisière sur le Nil avec bains de soleil autour de la piscine et visites obligées de sites archéologiques. Tourné en super-8 et sonorisé avec une musique kitsch de Dalida, le film brosse le tableau d’une Egypte d’opérette.

20.07 > 22:00 + 27.07 > 20:00 + 03.08 > 22:00
Edyta & Vincent Sorrel Fr

Inspiré de la poésie mystique orientale, cette légende est avant tout la métaphore d’une quête intérieure : l’histoire d’une femme du Cachemire qui, pour répondre à un désir absolu de vivre, se donne en sacrifice aux eaux du marais. En longues glissades sur les eaux endormies, les images noir et blanc de Philippe Lopez captent le mystère de ces terres englouties.

Groot huis


_DEL__DEL__DEL_

Une croisière sur le Nil avec bains de soleil autour de la piscine et visites obligées de sites archéologiques. Tourné en super-8 et sonorisé avec une musique kitsch de Dalida, le film brosse le tableau d’une Egypte d’opérette.


Doulaye, une saison des pluies

Doulaye Danioko était l’ ami de son père. Henri-François n’était alors qu’un gamin de 5 ans, fasciné par ses récits de chasse au lion. Un jour, Doulaye est parti et n’ a plus donné de nouvelles. Bien des années plus tard, le réalisateur entreprend un long voyage pour retrouver sa trace. Il débarque à Bamako avec quelques renseignements périmés. Commence alors une incroyable enquête à travers tout le Mali.
Le film poursuit deux mouvements opposés : l’un tourné vers la perte d’une amitié et l’autre vers de possibles retrouvailles. La matière même du film exprime cette dualité : alternance d’images super 8 et video, passage du son direct à la voix-off. Au cours de ce voyage dans l’espace et dans le temps, le réalisateur partage avec nous ses réflexions intimes.
Comme pour son précédent film ("Sur la plage de Belfast"), l’enquête menée par le réalisateur n’est qu’un prétexte à se projeter dans le monde, à briser les barrières qui nous sépare de l’autre, à partir à sa rencontre. Filmeur et filmés vont construire ensemble une nouvelle réalité où l’humanité de chacun et l’ imaginaire collectif vont pouvoir se révêler. Les films de Henri-François Imbert sont des petits moments de grâce qui nous font voir le monde autrement.

14.07 > 22:00 + 22.07 > 22:00 + 04.08 > 22:00
Escale de Guinée

C’est le journal intime d’une jeune-femme partie en Guinée pour réaliser un rêve d’enfant. Elle raconte son arrivée à Conakry, ses premières rencontres, son installation, ses ballades sur le front de mer, ses bars favoris ... Elle fait le récit des menus évènements de la vie quotidienne qu’elle observe avec détachement : le bureau de poste ouvert et pourtant fermé, le boy qui s’achète des vêtements avec l’argent des courses, la petite fille à l’odeur d’oçéan, ... Dès les premières images, on est saisi par la nostalgie et par le charme des films de vacances : plages bercées par les vagues, timbres kitschs sur les enveloppes avec en prime le vélouté du super 8, les couleurs saturées. Et puis, il y a le commentaire, un commentaire qui, au début, surprend par son côté abrupt et tranchant mais qui, très vite, laisse entrevoir toute la tendresse que la cinéaste porte au monde qui l’entoure. Il est jalonné de petites touches d’humour naïf et caustique à la fois. Parlant des habitants, elle les trouve "pas agressifs ni pots de colle pour un sou, mais sans le sou justement". Franssou Prenant qui a également réalisé "Paris, mon petit corps est bien las de ce grand monde", est la monteuse des films de Raymond Depardon, Romain Goupil, ainsi que Jacques Kébadian.

14.07 > 20:00 + 21.07 > 21:00 + 04.08 > 20:00
La leçon sibérienne

A peine sortie de l’université, Malgorzata est envoyée en Sibérie pour enseigner le polonais dans une école. Son ami Wojciech - qui termine des études de cameraman - l’accompagne avec une petite caméra 16mm. Une fois sur place, ils vont de surprise en surprise. Rien n’est prévu : ni élèves, ni salaire. L’ ex-URSS est alors en pleine décomposition. Mais leur route croise un prêtre polonais qui les initie à la vie de la communauté. Dans le dénuement matériel, ils retrouvent le sens des vraies valeurs. "La leçon sibérienne" est le récit d’un voyage initiatique, d’une leçon de vie qui les aura marqué pour toujours.
Filmé avec une simple Bolex à ressort, le film ne comporte pratiquement pas de sons synchrones. De cette contrainte technique, le réalisateur a su tirer parti pour donner aux images et aux sons une densité rare. Débarassée de toute redondance sonore, les images retrouvent la force expressive du cinéma muet. La bande son a été façonnée en studio avec une simple musique de piano et la voix de Malgorzata qui confie ses pensées et ses émotions à un journal intime.
Pour son premier film en tant que réalisateur, Wojciech Staron a obtenu le Grand prix du Cinéma du Réel en 1999.

21.07 > 20:00 + 28.07 > 21:00 + 05.08 > 20:00
Middle of the moment

Déjà présenté lors de la fête berbère en décembre dernier, le ciné-poême de Humbert et Penzel (mis en musique par Fred Frith) est de retour au Nova pour quelques séances supplémentaires. "Middle of the moment" est un voyage en compagnie des nomades touaregs, des artistes du cirque O et du poète-vagabond Robert Lax. Leur vie sans attaches et dépouillée du superflu fait d’eux les êtres humains les plus centrés sur eux-mêmes. Ce retour à l’essentiel les rend aussi plus sensibles aux bruissements du monde. Pour traduire ce rapport à eux-mêmes et au monde, à la beauté éphémère du Moment, les réalisateurs ont créé un film d’une poésie rare. "Nous n’avons pas seulement cherché à comprendre les formes traditionnelles ou nouvelles de la vie nomade. C’était également la quête du vocabulaire poétique du cinéma, avec toutes les possibilités d’improvisation qu’il procure : un processus d’invention, la quête d’un mode de vie dans lequel les découvertes demeurent possibles ; c’est ce que le cinéma devrait également être." N. Humbert & W. Penzel, cité par Mathieu Delvaux dans son mémoire "CineNomad, en quête de temps mort".

13.07 > 20:00 + 21.07 > 22:00 + 27.07 > 22:00 + 05.08 > 22:00
Oriental Elegy

Un rivage lunaire, une île dans la brume, une lueur rassurante, un personnage fantômatique... et la voix de Sokurov qui murmure "Suis-je au paradis ?" En quelques plans, le film de Sokurov parvient à nous transporter dans un monde surnaturel et à établir un contact sensible avec le méta-physique.
"Oriental Elegy" est le premier chapître d’une trilogie sur la culture orientale. A travers ce film, Sokurov tente de dévoîler l’âme japonaise. S’adressant à des gens simples mais d’une grande richesse spirituelle, il leur pose des questions aussi naïves et éternelles que "Qu’est ce que le bonheur ?" ou "Pourquoi les poèmes sont-ils tristes ?". Au terme de son incursion dans l’ au-delà, Sokurov se sent en communion avec ces êtres et songe à ne plus rentrer chez lui.
Avec le concours de la télévision publique japonaise, les images video ont été retravaillées pour produire un effet proche de l’oeuvre picturale. Au niveau de la bande son aussi, l’attention extrême portée aux sons naturels donnent un relief particulier aux scènes qui composent le film. Les trois rencontres qui ponctuent ce film renouvellent le genre de l’interview, pour autant que ce mot ait encore un sens dans l’univers métaphysique de Sokurov.
"Oriental elegy" a obtenu le Premier Prix du jury international au Festival du Film d’ Oberhausen en 1996.

Journal Africain
Yervant Gianikian & Angela Ricci Lucci (It), 1994, Beta SP, 8’

Les deux maîtres du found-footage ont exhumés les films d’un voyageur français des années trente.
Par un traitement de l’image et du son, ces images révèlent ce dont le filmeur lui-même n’avait pas conscience, son regard colonialiste.

22.07 > 21:00 + 04.08 > 21:00
Les soviets plus l’électricité

Un cinévoyage au pays qui n’existe plus, un impossible périple rectiligne jusque Magadan, le nouveau film de Nicolas Rey est filmé en super 8 au moyen de pellicules soviétiques aux couleurs délavées, prolongées d’écrans noirs quand l’image vient à manquer et sonorisées à l’aide d’un simple dictaphone, des impressions de voyageur prises sur le vif et les bruits de fond. Du journal filmé au documentaire, le voyage et le film tiennent au refrain d’une chanson et au souvenir d’un grand-père, au defi d’y aller, d’avancer, de manger et de dormir dans un pays où tout semble s’être arrêté : un guichet de gare kafkaïen pour obtenir un billet de Siberien, un manège abandonné à Tchernobyl, une rue boueuse d’un village de bagnards, un pétrolier rouillé sur la Lena, et finalement une vieille Lada qui roule ...
Nicolas Rey ne s’appelle pas ainsi en hommage au célèbre cinéaste américain (c’est lui qui avait un pseudo), il n’est même pas le fils du cinéaste expérimental français Georges Rey (inoubliable vache qui rumine). Il persiste à bricoler des films depuis 1993, et passe l’essentiel de ses journées à L’Abominable, un atelier collectif de développement et tirage de films qu’il à contribué à créer à Paris en 1995.
(Pour cette projection de 3heures, deux courtes pauses sont prévues).

15.07 > 20:00 + 29.07 > 20:00
Vers la mer

Les cours d’eau ne connaissant ni frontières ni obstacles, Annick Leroy fait du long Danube le personnage principal de ce documentaire-voyage. De sa source à l’embouchure dans la Mer Noire, la cinéaste nous emmène dans une longue dérive visuelle et sensorielle. Le film débute en Allemagne de l’Est avant de traverser l’Autriche, la Slovaquie, la Hongrie, la Bulgarie et la Roumanie, s’échappant toujours plus vers l’Est. Dès les premières images, le film nous berce avec la lenteur que seule la dérive d’un faible courant entraîne. Ainsi au rythme de longs déplacements dans les plaines, forêts et montagnes bordant le fleuve, Annick Leroy se fait le guide des flots et des rives, de la lumière et des ombres, du temps et du moment, de tout ce qui marque et subjugue cette dérive. Posant ses rames de temps à autre, au gré de ses rencontres, la cinéaste fait entendre des témoignages historiques, philosophiques ou même anodins, jalonnant le film de subtils panneaux directionnels. Car elle ne s’embarrasse point de repéres géographiques (nulle indication du pays traversé). Au terme de ce parcours filmique, les images, que l’on ne peut retenir, voguent et se diluent vers d’autres horizons, comme le fleuve dans la Mer Noire. Egalement photographe, Annick Leroy sait combiner à son avantage la composition du cadre avec le mouvement et le son du cinéma. Elle insuffle le mouvement au temps et le bruit aux instants.

13.07 > 22:00 + 20.07 > 20:00 + 28.07 > 22:00 + 03.08 > 20:00
TERRA INCOGNITA

Is de documentairefilm één van de laatste terra incognita ? De wereld lijkt steeds meer op een dorp, maar in het filmlandschap wordt documentaire vaak als de vreemde eend in de bijt gezien, zeker als het om documentaire met een geheel eigen filmtaal gaat. Te vreemd om in het commerciële cinemacircuit aan bod te komen, te vreemd ook om aanspraak te maken op fatsoenlijke televisieuitzenduren. Nova wijdt de maand juli aan deze vreemde maar kostbare eendjes, gaande van filmgedichten tot experimentele uitersten.

De zomer is weer in het land met vakantieavonturen en spleen in zijn kielzog. Zelfs Nova is daar niet ongevoelig voor ! De rode draad in het programma is die van "reizen". Vaak inwijdingsreizen die leiden tot ontmoetingen met het onbekende, de andere en "vreemde" culturen. Nieuwsgierigheid is de motivatie. Om het bevreemdende van deze vaak ingrijpende ontmoetingen zo treffend mogelijk te tonen, wendt de filmmaker-reiziger een nieuwsoortige taal aan. Het lijkt wel dat deze taal het enige doeltreffende middel is om deze unieke ontmoetingen te uiten op een wijze die voor iedereen begrijpelijk is, hoe contradictorisch dit ook klinkt.
Wat blijft er over van een documentaire die zich afwendt van klassieke getuigenissen, onderzoeken en naturalisme ? Naar welke onbekende horizonten drijven deze creatieve matrozen af ? Is er misschien nog meer verbeelding te vinden achter die zichtbare horizon ? Kortom, hoe documentair is de documentaire film ? Dit zijn enkele vragen die ons leidden doorheen de voorbereidingen van dit programma. Als de roepstem van het avontuur je lokt, vergezel ons dan op expeditie naar terra incognita !


Baka

Ergens in het evenaarswoud, ten oosten van Kameroen, leeft een gemeenschap van Pygmeeën. Geen spoor van de westerse beschaving. Het leven is er traditioneel gebleven : de Baka’s bouwen takkenhutten, jagen met vergiftigde pijlen, zingen polyfonische gezangen, en de ouden vertellen de kinderen legendarische verhalen, die de kinderen in koor herhalen. "Baka" is zowat het archetype van een volk in harmonie met de natuur. De film toont een onbezoedeld, oorspronkelijk Afrika, in schril contrast met de beelden die je als televisiekijker in het journaal ziet.
Met "Baka" vermeed Thierry Knauff zorgvuldig één van de valkuilen van de documentaire : de drang om uit te leggen. Vanaf het begin aanvaardt hij het mysterie van een cultuur die voor hem voor eens en voor altijd vreemd zal blijven. De dialogen blijven onvertaaldŠ maar we horen des te beter de melodie van de woorden. De rituelen worden niet becommentarieerdŠ maar we krijgen langzaam zicht op de contouren van een onzichtbare wereld. Beeld en klank werden met minutieuze zorg bewerkt, om de "schoonheid" van de Baka-cultuur volledig tot haar recht te laten komen. Via die schoonheid nodigt de regisseur ons uit om ons open te stellen voor de waarden die hem tot kineast maakten.

14.07 > 21:00 + 22.07 > 20:00 + 28.07 > 20:00 + 05.08 > 21:00
Kortfilms

+ Augenzeugen der Fremde

Gustav Deutsch & Mostafa Tabbou, 1993, 16mm, , 33'

In 600 shots van 3 seconden, opgenomen door Gustav Deutsch in Afrika en door Mostafa Tabbou in Europa, bouwt de film een mozaïek van landschappen, situaties, gebaren. Alletwee filmen ze wat ze raakt, verrast, aantrekt. De fragmenten tonen als een nauwelijks bemerkbare spiegel een versplinterd beeld van een bewegende wereld. Gustav Deutsch klasseert beelden, hun register, hun vorm hun compositie en laat inhoud en geschiedenis achterwege. Op die manier komt hij tot de vaststelling dat film ook een meetbare grootte is, die men kan klasseren en catalogeren.

Là-bas où le diable vous souhaite bonne nuit
Edita & Vincent Soorel (Fr), 1999, 16mm, Fr. Ond. 26’
Zbyszek en z’n oude moeder leven in een boerderij ver van de stad. De inwoners denken dat hij vroeg of laat naar de stad zal vertrekken. "Er is enkel werk, geen toekomst". In Warschau is alles voorzien om buitenlandse investeerders aan te trekken : ultramoderne zakencentra, financiële info, enz. De zwart-witbeelden van Sorrel tonen op magistrale wijze een wereld die vergaat en één die z’n eigen succes baadt.

+ La fleur du marais

Philippe Lopez, 1999, FR, video, vo , 15'

Geïnspireerd door orientaalse mystische poëzie, is deze legende vooral een metafoor van een innerlijke zoektocht : de geschiedenis van een vrouw uit Kasjmir die, als antwoord op een absoluut verlangen te leven, zich aan het moeraswater offert. Lange glijdende blikken over slapende waters vertellen over het mysterie van het verzwolgen land.

Groot huis

+ _DEL__DEL__DEL_

Didier Vockaert, 1999, BE, 16mm, , 5'

Een cruise op de Nijl, zonnebaden rond het zwembad, verplichte archeologische bezoekjes. In super 8 gedraaid en met kitschmuziek van Dalida, Egypte als operette.

20.07 > 22:00 + 27.07 > 20:00 + 03.08 > 22:00
Augenzeugen der Fremde

In 600 shots van 3 seconden, opgenomen door Gustav Deutsch in Afrika en door Mostafa Tabbou in Europa, bouwt de film een mozaïek van landschappen, situaties, gebaren. Alletwee filmen ze wat ze raakt, verrast, aantrekt. De fragmenten tonen als een nauwelijks bemerkbare spiegel een versplinterd beeld van een bewegende wereld. Gustav Deutsch klasseert beelden, hun register, hun vorm hun compositie en laat inhoud en geschiedenis achterwege. Op die manier komt hij tot de vaststelling dat film ook een meetbare grootte is, die men kan klasseren en catalogeren.

Là-bas où le diable vous souhaite bonne nuit
Edita & Vincent Soorel (Fr), 1999, 16mm, Fr. Ond. 26’
Zbyszek en z’n oude moeder leven in een boerderij ver van de stad. De inwoners denken dat hij vroeg of laat naar de stad zal vertrekken. "Er is enkel werk, geen toekomst". In Warschau is alles voorzien om buitenlandse investeerders aan te trekken : ultramoderne zakencentra, financiële info, enz. De zwart-witbeelden van Sorrel tonen op magistrale wijze een wereld die vergaat en één die z’n eigen succes baadt.


La fleur du marais

Geïnspireerd door orientaalse mystische poëzie, is deze legende vooral een metafoor van een innerlijke zoektocht : de geschiedenis van een vrouw uit Kasjmir die, als antwoord op een absoluut verlangen te leven, zich aan het moeraswater offert. Lange glijdende blikken over slapende waters vertellen over het mysterie van het verzwolgen land.

Groot huis


_DEL__DEL__DEL_

Een cruise op de Nijl, zonnebaden rond het zwembad, verplichte archeologische bezoekjes. In super 8 gedraaid en met kitschmuziek van Dalida, Egypte als operette.


Doulaye, une saison de pluies

Doulaye Danioko was de vriend van zijn vader. Henri-François was toen maar een ukkie van 5 jaar, gefascineerd door diens verhalen over de leeuwenjacht. Op een dag vertrok Doulaye en liet niets meer van zich horen. Vele jaren later onderneemt de kineast een lange reis om hem terug te vinden. Hij vertrekt in Bamako met slechts een handvol informatie. Een ongelooflijke zoektocht doorheen heel Mali begint.
De film maakt twee tegengestelde bewegingen : één gaat over het verlies van vriendschap, een andere over de hoop op weerzien.
De film drukt die gespletenheid zelf uit : super 8- naast videobeelden, direct geluid naast buitenbeeldse stem. Tijdens de reis doorheen ruimte en tijd maakt de kineast ons zijn persoonlijke bedenkingen kenbaar.
Zoals bij “Sur la plage de Belfast”, zijn vorige film, is de zoektocht van de regisseur maar een voorwendsel om zich in de wereld te werpen, om de grenzen tussen mensen kapot te maken, om de ander tegemoet te treden. Filmer en film vormen samen een nieuwe werkelijkheid, waarin individuele menselijkheid en collectief elkaar bevruchten. De films van Henri-François Imbert zijn kleine ogenblikken van genade, die ons de wereld anders doen zien.

14.07 > 22:00 + 22.07 > 22:00 + 04.08 > 22:00
Escale de Guinée

Het dagboek van een jonge vrouw die naar Conakry vertrekt om een kinderdroom te realiseren. Ze vertelt over haar aankomst, de eerste ontmoetingen, wandelingen langs de branding, haar favoriete bars.... Het verhaal van de kleine dingen uit het dagelijkse leven die ze vanop afstand bekijkt : het postkantoor dat open en toch toe is, de boy die met het boodschappengeld kleren gaat kopen, het meisje dat naar de oceaan ruikt...
Vanaf de eerste beelden slaat de nostalgie en de charme van vakantiefilms toe : strand en golven, kitschpostzegels, verzadigde kleuren. De klankband is bijzonder zuiver, ze werd er pas in de studio aan toegevoegd.
Tenslotte is er het commentaar, verassend abrupt maar toch vol van de tederheid van de cineast voor haar omgeving.
Franssou Prenant is ook monteuse voor Raymond Depardon, Romain Goupil, of ook Jacques Kébadian. Haar tweede langspeelfilm "Paris, mon petit corps est bien las de ce grand monde" is in de Nova voorgesteld in september 2000. 

14.07 > 20:00 + 21.07 > 21:00 + 04.08 > 20:00
De Siberische les

Malgorzata wordt rechtstreeks van de universiteitsbanken naar Siberië gestuurd om er Pools te gaan onderwijzen in een plaatselijke school. Zijn vriend Wojciech, die zichzelf bijna cameraman mag noemen, vergezelt hem met een kleine 16mm-camera. Ter plaatse vallen ze van de ene verbazing in de andere. Niets is voorzien : géén leerlingen, géén salaris. De ex-Sovjet-Unie is op dat ogenblik in verregaande staat van ontbinding. Maar hun pad kruist dat van een Poolse priester, die hen inwijdt in het gemeenschapsleven. In een klimaat van materiële ontbering leren ze echte waarden kennen. "De Siberische les" is het relaas van een inwijdingsreis, een levensles die hen voor altijd zal tekenen.
De film werd gedraaid met een eenvoudige Bolex-camera, die je moet opwinden met een veer. Er komt bijna geen synchroon geluid in voor. Maar de kineast weet met deze technische beperking zijn voordeel te doen, en geeft beeld en klank een zeldzame intensiteit mee. Zonder geluidsballast krijgen de beelden de expressieve kracht terug van de stille film. De geluidsband werd in elkaar gebokst in de studio : pianomuziek én de buitenbeeldse stem van Malgorzata, die zijn gedachten en emoties toevertrouwt aan een intiem dagboek. In 1999 kreeg Wojciech Staron voor deze film, zijn eersteling, de Grand Prix du Cinéma Réel.

21.07 > 20:00 + 28.07 > 21:00 + 05.08 > 20:00
Middle of the moment

We plaatsen dit filmgedicht van Humbert en Penzel (met muziek van Fred Frith) opnieuw op het programma, na een eerste vertoning op het Berberfeest van december. "Middle of the moment" is een tocht in het gezelschap van XXXX nomaden, artiesten van het circus O en de dichter-vagebond Robert Lax. Hun leven zonder binding en zonder oppervlakkige schijn maakt van hen mensen die sterk op zichzelf zijn gericht. Deze terugkeer naar de essentie maakt hen ook gevoeliger voor het geruis van de wereld. Om deze band met zichzelf en met de wereld -deze kortstondige schoonheid van het Moment- te vertalen, hebben de makers een film gemaakt met een zeldzame poëtische zeggingskracht. "Wij hebben niet alleen getracht de traditionele en nieuwe vormen van het nomadenleven te begrijpen. Het was ook een zoektocht naar de poëtische vocabulaire van de cinema, met alle improvisatiemogelijkheden die voor handen zijn : een proces van inspiratie, de zoektocht naar een leven waar ontdekkingen mogelijk blijven. Dat is wat cinema ook zou moeten zijn." Humbert en Penzel, geciteerd door Mathieu Delvaux in zijn verhandeling "CineNomad, op zoek naar de time-out".

13.07 > 20:00 + 21.07 > 22:00 + 27.07 > 22:00 + 05.08 > 22:00
Oriental Elegy

Een maanovergoten oever, een nevelig eiland, een geruststellend halfduister, een spookachtig personage... en de stem van Sokoerov die mompelt : "Ben ik in het paradijs ?". Met een handvol shots voert de film van Sokoerov ons naar een bovennatuurlijke wereld, en brengt ons in contact met het metafysische.
"Oriental Elegy" is het eerste hoofdstuk in een trilogie over de oosterse cultuur. Met zijn film tracht Sokoerov de Japanse ziel te ontbloten. De mensen tot wie hij zich richt zijn eenvoudige zielen, maar ze beschikken over een grote spirituele rijkdom. Hij stelt hun naïeve en eeuwige vragen, bijvoorbeeld "Wat is geluk ?" of "Waarom zijn gedichten droevig ?". Tijdens zijn expeditie in het bovennatuurlijke voelt Sokoerov zich met deze mensen verbonden ; hij droomt er zelfs van niet meer naar huis terug te keren. Met de hulp van de Japanse openbare omroep werden de videobeelden bewerkt, waardoor ze bijna schilderen gingen lijken. Ook de zorg voor het natuurlijke geluid geeft de film een bijzonder cachet. De drie ontmoetingen waaruit de film bestaat, vernieuwen het genre van het interview, voor zover dat woord nog betekenis heeft in het metafysische universum van Sokoerov. In 1996 bedacht de internationale jury op het Filmfestival van Oberhausen "Oriental Elegy" met de Eerste Prijs.

Journal Africain
Yervant Gianikian & Angela Ricci Lucci (It), 1994, Beta SP, 8’

Twee meesters van het found-footage hebben de beelen van een Franse reiziger uit de jaren dertig opgegraven. Door een behandeling van beeld en klank toont de film waar de cameraman nooit aan dacht : het koloniale perspectief.

22.07 > 21:00 + 04.08 > 21:00
Les soviets plus l’électricité

De nieuwe film van Nicolas Rey is een visuele reis naar een land dat niet meer bestaat, gefilmd in vergane, oud Russische super 8 pellicule. De kleuren zijn verbleekt en worden nu en dan vervangen door een zwart beeld bij gebrek aan een ander veelzeggender beeld en vergezeld van auditieve momentopnames van reizigers en achtergrondgeluiden opgenomen d.m.v. een eenvoudig dictafoon. Gaande van een visuele dagboek- naar documentairestijl, evolueert de reis en de film volgens een bepaald liedjesrefrein en de memoires van een grootvader in een komen en gaan, slapen en eten ritme eigen aan een land waar de tijd lijkt stil te staanŠ En toch zijn er specifieke momentopnames zoals de verkoop van Siberische treintiketten in een kafkaiaans treinkiosk, een verlaten draaimolen in Tsjernobyl, een modderige straat in een boevendorp, een verroeste olietanker op de Lena en een oude, versleten Lada die niettemin rijdtŠ
Nicolas Rey is niettemin Nicolas Rey en niet die andere bekende Amerikaanse naamgenoot en cineast (die Rey als pseudoniem gebruikte). En Nicolas Rey is ook niet de zoon van die andere experimentele Franse cineast Georges Rey. Hij is gewoon iemand die sinds 1993 volhardt in het creëren van films en het merendeel van zijn tijd doorbrengt in L’Abominable, een Parijse collectieve atelier voor het ontwikkelen van filmmateriaal, die hij mee oprichtte in 1995.
(Deze voorstelling van 3 uur is voorzien van 2 korte pauzes)

15.07 > 20:00 + 29.07 > 20:00
Vers la mer

De Donau is hoofdrolspeler in deze reis-documentaire. Van bron tot monding in de Zwarte Zee neemt de cineast ons mee in een visuele en zinnelijke afvaart. Oost-Duitsland, Oostenrijk, Slovakije, steeds verder gaat de vlucht naar het oosten.
Vanaf de eerste beelden wiegt de film de toeschouwer zoals enkel een traag stromend beekje dat kan. Annick Leroy werpt zich op als gids van oevers en stroom, licht en schaduw, tijd en moment. Af en toe pauzeert de reiziger, toevallige ontmoetingen zorgen voor historische, filosofische of banale intermezzos, die subtiele oriëntatiebordjes zijn. Want nergens bevat de de film expliciete plaatsaanduidingen, daarom is het de maker niet te doen. De richting en de beweging van de Donau zijn de enige drijfveer voor de zwerftocht.
Gefilmd in een opmerkelijk zwart-wit, verliest de mooie blauwe Donau niets van z’n rijkdom. Annick Leroy profiteert voluit van haar fotografenervaring en combineert de kwaliteit van het gefilmde beeld met haar zin voor compositie.

13.07 > 22:00 + 20.07 > 20:00 + 28.07 > 22:00 + 03.08 > 20:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=86&lang=fr