> Rencontres

Space Lab

+ Les champignons hallucinogènes

Ralf Breier & Claudia Kuhland, 2001, DE, video, vt fr , 41'

La relation entre l’homme et les champignons hallucinogènes remonte à la nuit des temps. De la Sibérie au Mexique, en passant par l’Inde, de nombreuses cultures les ont intégrés à leurs rituels. A partir de la Conquista, le culte mexicain du teonanacátl s’est poursuivi dans la clandestinité, avant d’être redécouvert dans les années 50 par R. Gordon Wasson chez la guérisseuse Maria Sabina. A l’autre bout du monde, des chamanes népalais ingèrent encore des champignons magiques pour se préparer aux rituels. Les cérémonies ancestrales au cours desquelles les champignons donnaient accès au divin trouvent écho aujourd’hui en Occident dans des rassemblements plus païens, au fond des forêts ou sous les stroboscopes des raves et des boîtes de nuit. Dans la blancheur des labos, la recherche scientifique s’intéresse aux mécanismes pharmacologiques et au potentiel thérapeutique de la psilocybine, le principe actif de la plupart des champignons hallucinogènes. La médecine de demain rejoint parfois celle d’hier.

+ Psychedelic Science

Bill Eagles, 1997, GB, video, vo st fr, 47'

Bien avant que le LSD fasse la une de la presse à scandale dans les années 60, il était le fer de lance d’ une catégorie de substances fort prometteuses en psychiatrie : les hallucinogènes. Cependant, comme l’explique ici le psychiatre Stanislav Grof, pour intégrer les substances psychédéliques, il faudrait une révolution comparable à ce qu’ont traversé les physiciens en passant de la physique newtonienne aux théories de la relativité puis à la physique quantique. Certains étaient donc rassurés lorsque les hallucinogènes furent mis hors-la-loi en 1966. La consommation illégale continua de plus belle, stimulant parfois la créativité des consommateurs : Kary Mullis, prix Nobel de chimie, affirme devoir cette distinction au LSD. La recherche et les thérapies psychédéliques, par contre, se retrouvaient stoppées net. Ce n’est qu’au début des années 90 que les travaux ont lentement pu reprendre. La révolution avance à tout petits pas, mais des progrès évidents sont enregistrés avec des substances aussi diverses que la psilocybine, l’ibogaïne, la kétamine ou encore la MDMA.

A l’issue de la séance du 20/1, Valerie Mojeiko viendra nous présenter l’association MAPS, et répondre aux questions sur la recherche scientifique liée aux hallucinogènes. MAPS (Association multidisciplinaire pour l’étude des psychédéliques) vise à favoriser la recherche sur les potentialités médicales et spirituelles des hallucinogènes et du cannabis. Elle assiste des chercheurs dans la mise en place et le développement de leurs projets et participe au financement de certains d’entre eux. Elle s’applique également à informer des résultats généraux de la recherche psychédélique.

www.maps.org

20.01 > 19:00 + 12.02 > 18:00
Les champignons hallucinogènes

La relation entre l’homme et les champignons hallucinogènes remonte à la nuit des temps. De la Sibérie au Mexique, en passant par l’Inde, de nombreuses cultures les ont intégrés à leurs rituels. A partir de la Conquista, le culte mexicain du teonanacátl s’est poursuivi dans la clandestinité, avant d’être redécouvert dans les années 50 par R. Gordon Wasson chez la guérisseuse Maria Sabina. A l’autre bout du monde, des chamanes népalais ingèrent encore des champignons magiques pour se préparer aux rituels. Les cérémonies ancestrales au cours desquelles les champignons donnaient accès au divin trouvent écho aujourd’hui en Occident dans des rassemblements plus païens, au fond des forêts ou sous les stroboscopes des raves et des boîtes de nuit. Dans la blancheur des labos, la recherche scientifique s’intéresse aux mécanismes pharmacologiques et au potentiel thérapeutique de la psilocybine, le principe actif de la plupart des champignons hallucinogènes. La médecine de demain rejoint parfois celle d’hier.


Psychedelic Science

Bien avant que le LSD fasse la une de la presse à scandale dans les années 60, il était le fer de lance d’ une catégorie de substances fort prometteuses en psychiatrie : les hallucinogènes. Cependant, comme l’explique ici le psychiatre Stanislav Grof, pour intégrer les substances psychédéliques, il faudrait une révolution comparable à ce qu’ont traversé les physiciens en passant de la physique newtonienne aux théories de la relativité puis à la physique quantique. Certains étaient donc rassurés lorsque les hallucinogènes furent mis hors-la-loi en 1966. La consommation illégale continua de plus belle, stimulant parfois la créativité des consommateurs : Kary Mullis, prix Nobel de chimie, affirme devoir cette distinction au LSD. La recherche et les thérapies psychédéliques, par contre, se retrouvaient stoppées net. Ce n’est qu’au début des années 90 que les travaux ont lentement pu reprendre. La révolution avance à tout petits pas, mais des progrès évidents sont enregistrés avec des substances aussi diverses que la psilocybine, l’ibogaïne, la kétamine ou encore la MDMA.


Désintoxication psychédélique

+ Ibogaine, Rite of Passage

Ben De Loenen, 2004, NL, video, vo ang st fr, 50'

Ruth, jeune fille comme il faut, tombe dans la came après le divorce de ses parents. Après quelques années de galère, elle décide d’arrêter. Cy, jeune père de famille, n’en peut plus de s’injecter. Comme Ruth, il décide de suivre une cure d’ibogaïne (principe actif de la racine d’iboga), un remède efficace mais... illégal. Au Gabon, le "bois sacré", puissamment hallucinogène, sert à l’initiation et à la guérison des adeptes du Bwiti, un culte syncrétique local. Dans les années 60, Howard Lotsof, Croyant essayer une nouvelle drogue, (re)découvre par hasard les vertus désintoxiquantes de l’ibogaïne. Depuis lors, il tente en vain de faire accepter l’ibogaïne comme traitement médical mais guérir la toxicomanie par un remède simple et bon marché n’intéresse visiblement pas l’industrie pharmaceutique.

+ Takiwasi, la maison qui chante

Olivier Taymans & Irvic D'Olivier, 2005, FR, audio, , 48'

Exceptionnellement, ce sera aux spectateurs eux-mêmes de créer les images qui vont avec ce reportage radiophonique. Takiwasi ("la maison qui chante", en langue quechua) est un centre de désintoxication aux méthodes inhabituelles. Situé au Pérou, entre les Andes et l’Amazonie, il s’intègre au paysage culturel de la région en soignant ses patients grâce à la médecine traditionnelle amazonienne. Les patients du centre nous invitent à assister aux moments forts de leur cure : purges vomitives, sessions d’ayahuasca et diètes en isolement dans la forêt. L’ayahuasca en particulier les met face à face avec les paradoxes qui les ont entraînés dans cette galère. A travers leur récit, c’ est une approche originale de la toxicomanie, voire de la médecine elle-même, qui nous est exposée.

Nous vous proposons un programme complet sur les méthodes de désintoxication qui font appel à des substances dites hallucinogènes. Après la diffusion de Takiwasi, la maison qui chante et la projection de Ibogaine, rite of passage, nous entamerons une discussion avec nos quatre invités :

- Jacques Mabit, médecin et fondateur du centre Takiwasi au Pérou ;

- Ben De Loenen, réalisateur d’Ibogaine, rite of passage ;

- Maurizio Ferrara, psychologue clinicien et coordinateur pour l’association Infor-Drogues ;

- Serge Zombek, psychiatre, responsable du service médico-psychiatrique du CHU St-Pierre et président de la Fédération Bruxelloise Francophone des Institutions pour Toxicomanes (FEDITO).

Jacques Mabit et Ben De Loenen commenceront par répondre aux questions suscitées par les reportages, et la discussion s’engagera sur les potentialités thérapeutiques des hallucinogènes en matière de désintoxication.

"Ibogaine, rite of passage" sera projeté une nouvelle fois le 17.02, associé à "Jungle trip".

21.01 > 20:00
Ibogaine, Rite of Passage
Takiwasi, la maison qui chante
Les antipodes de l’esprit

+ Images du monde visionnaire

Eric Duvivier et Henri Michaux, 1963, FR, video, vo fr , 38'

"Ici se trouve une réponse de l’Inde à la drogue. Si la drogue est ouverture, si elle fait entrevoir, elle n’est qu’une étape. Même exaltante, même surhumaine, Drogue est réorientation de la conscience. Première étape d’une manipulation. L’ascèse est l’étape suivante." (Henri Michaux, De la mescaline). Le poète Henri Michaux était le traducteur et ami du professeur (en théologie !) Alan Watts, dont il traduit les recherches sur les pouvoirs des substances psychotropes (c’est un des principaux gourous de la révolution psychédélique). Éric Duvivier, spécialiste du documentaire scientifique pour la cinémathèque des laboratoires Sandoz (où a été synthétisé pour la première fois le LSD), réalise avec lui un moyen métrage où sont traitées les altérations perceptives et visuelles provoquées par divers hallucinogènes comme la mescaline. Des dessins mescaliniens et des effets visuels au charme suranné (on croit d’ailleurs savoir que le résultat n’a pas enchanté le poète) tentent de récréer les images du monde visionnaire qui apparaissent sous l’emprise d’hallucinogène et que Henri Michaux avait réussi à fixer dans sa mémoire.

+ Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Raymonde Carasco, 1996, FR, 16mm, vo fr , 27'

Tourné lors des fêtes de Pâques 1985 à Norogachic (Mexique), ce film montre les coulisses des mises en scène de la Passion dont le film "Los Pintos, Tarahumaras 82" captait la splendeur, aujourd’hui perdue. Les peintures corporelles des trois types de danseurs (fariseos, pintos, pascoleros) des fêtes pascales, et les rites initiatiques des pascoleros, filmés pour la première fois, constituent le centre de ce document. L’alternance des séquences nocturnes, filmées en noir et blanc, et des peintures et danses diurnes, filmées en couleur, donnent aux textes d’Antonin Artaud, "Voyage au Pays des Tarahumaras", leur dimension d’écriture.

28.01 > 18:00
Images du monde visionnaire

"Ici se trouve une réponse de l’Inde à la drogue. Si la drogue est ouverture, si elle fait entrevoir, elle n’est qu’une étape. Même exaltante, même surhumaine, Drogue est réorientation de la conscience. Première étape d’une manipulation. L’ascèse est l’étape suivante." (Henri Michaux, De la mescaline). Le poète Henri Michaux était le traducteur et ami du professeur (en théologie !) Alan Watts, dont il traduit les recherches sur les pouvoirs des substances psychotropes (c’est un des principaux gourous de la révolution psychédélique). Éric Duvivier, spécialiste du documentaire scientifique pour la cinémathèque des laboratoires Sandoz (où a été synthétisé pour la première fois le LSD), réalise avec lui un moyen métrage où sont traitées les altérations perceptives et visuelles provoquées par divers hallucinogènes comme la mescaline. Des dessins mescaliniens et des effets visuels au charme suranné (on croit d’ailleurs savoir que le résultat n’a pas enchanté le poète) tentent de récréer les images du monde visionnaire qui apparaissent sous l’emprise d’hallucinogène et que Henri Michaux avait réussi à fixer dans sa mémoire.


Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Tourné lors des fêtes de Pâques 1985 à Norogachic (Mexique), ce film montre les coulisses des mises en scène de la Passion dont le film "Los Pintos, Tarahumaras 82" captait la splendeur, aujourd’hui perdue. Les peintures corporelles des trois types de danseurs (fariseos, pintos, pascoleros) des fêtes pascales, et les rites initiatiques des pascoleros, filmés pour la première fois, constituent le centre de ce document. L’alternance des séquences nocturnes, filmées en noir et blanc, et des peintures et danses diurnes, filmées en couleur, donnent aux textes d’Antonin Artaud, "Voyage au Pays des Tarahumaras", leur dimension d’écriture.


Ciguri 99 - Le dernier Chaman

Après les cinq films de la Route du Tutuguri (1977-1987), commence, en 1995, la Route du Ciguri avec Ciguri 96 et Ciguri 98 - La Danse du Peyotl. Ciguri 99, tourné le printemps 96 et l’hiver 97, est une initiation cinématographique aux rites du Ciguri : de la grande fête agraire du "Yumari" en automne, à "la Ultima Raspa", ce grand Ciguri de guérison collective qui clôt, au printemps, la période des Rites d’Hiver. Entre temps, la terrible "Nuit de l’Ouragan" aura eu lieu. Le portrait du dernier chaman, sa parole en acte, rythment le film, donnant à voir et à entendre "ce rite nocturne d’anéantissement et de réasssimilation mystérieuse, ce plan où notre conscience n’atteint pas" (Artaud).

La voix de Jean Rouch lisant "Rites du peyotl chez les Tarahumaras", celle de Raymonde Carasco disant la parole du dernier chaman, tentent une confrontation entre Poésie et réalité ethnographique d’aujourd’hui, permettant d’entrevoir cet autre plan de pensée que les Tarahumaras appellent Ciguri.

A la suite de la projection, aura lieu une rencontre avec Raymonde Carasco, pour parler cinéma, philosophie, forme de vie, des questions, des réponses, un debat ...

28.01 > 20:00
Jungle Trip

Piers Gibbon est comédien, présentateur et féru d’hallucinogènes. Il aimerait bien ramener au jardin botanique de Kew un exemplaire vivant de la chacruna, un arbuste qui entre dans la composition de l’ayahuasca, le fameux breuvage visionnaire d’Amazonie. S’il y parvient, son nom figurera sur la plaquette d’identification. Son expédition au Pérou lui fait rencontrer des anthropologues qui l’emmènent voir toute une série de guérisseurs aux méthodes diverses. Il y a bien sûr l’ayahuasca, omniprésente, mais aussi des expériences encore plus exotiques et plus physiques, comme le venin de grenouille qu’on tartine sur des brûlures, le jus de tabac injecté dans le nez, la flagellation aux orties... Au fil de ses expériences initiatiques, la quête de la plante passe au second plan au profit d’ un questionnement plus personnel, suggéré par les gens que Piers croise sur sa route. Est-il assez sincère pour vivre ce genre d’ expériences ? N’ est-il pas là juste pour se faire mousser et ramener un beau film dont il sera la vedette ? Un sorcier décide de s’occuper sérieusement de son cas...

Le 3 février, Piers Gibbon, le (anti)héros de "Jungle trip" viendra présenter le film et répondre à nos questions.

+ Ibogaine, Rite of Passage

Ben De Loenen, 2004, NL, video, vo ang st fr, 50'

Ruth, jeune fille comme il faut, tombe dans la came après le divorce de ses parents. Après quelques années de galère, elle décide d’arrêter. Cy, jeune père de famille, n’en peut plus de s’injecter. Comme Ruth, il décide de suivre une cure d’ibogaïne (principe actif de la racine d’iboga), un remède efficace mais... illégal. Au Gabon, le "bois sacré", puissamment hallucinogène, sert à l’initiation et à la guérison des adeptes du Bwiti, un culte syncrétique local. Dans les années 60, Howard Lotsof, Croyant essayer une nouvelle drogue, (re)découvre par hasard les vertus désintoxiquantes de l’ibogaïne. Depuis lors, il tente en vain de faire accepter l’ibogaïne comme traitement médical mais guérir la toxicomanie par un remède simple et bon marché n’intéresse visiblement pas l’industrie pharmaceutique.

03.02 > 20:00 + 17.02 > 22:00
Ibogaine, Rite of Passage

Ruth, jeune fille comme il faut, tombe dans la came après le divorce de ses parents. Après quelques années de galère, elle décide d’arrêter. Cy, jeune père de famille, n’en peut plus de s’injecter. Comme Ruth, il décide de suivre une cure d’ibogaïne (principe actif de la racine d’iboga), un remède efficace mais... illégal. Au Gabon, le "bois sacré", puissamment hallucinogène, sert à l’initiation et à la guérison des adeptes du Bwiti, un culte syncrétique local. Dans les années 60, Howard Lotsof, Croyant essayer une nouvelle drogue, (re)découvre par hasard les vertus désintoxiquantes de l’ibogaïne. Depuis lors, il tente en vain de faire accepter l’ibogaïne comme traitement médical mais guérir la toxicomanie par un remède simple et bon marché n’intéresse visiblement pas l’industrie pharmaceutique.


Drug Scare Show / Jack Stevenson

Difficile de cacher qu’on l’aime, au Nova, ce cher Jack Stevenson, citoyen américain d’AllerØd (Danemark), collectionneur, distributeur et homme de lettres. C’est tout un ensemble de la culture cinématographique qu’il conserve, étudie, défend et anime. Une séance toute particuliere où les films s’incarnent. Ce soir, il est avec nous pour un programme stupéfiant qui réunit tous les possibles, courts métrages, bandes-annonces, films pédagogiques issus directement des grandes administrations mondiales. Une traversée temporelle de préventions sur la drogue... Une projection animée, un show en somme avec un chamane du cinéma parallèle, voire interlope. A voir ou à revoir sans aucune modération, car personne ne sait si les films présentés seront encore visibles à l’avenir !

04.02 > 20:00
D’autres mondes

C’est en préparant l’adaptation cinéma de Blueberry que Jan Kounen est tombé dans la potion magique. Au Pérou, il a rencontré Kestembetsa, un chamane shipibo-conibo, qui l’a accompagné dans une bonne centaine de sessions d’ayahuasca. L’impact de ces cérémonies a été tel que c’est finalement un Blueberry revu à la sauce psychédélique qui est sorti sur les écrans. Parallèlement, Jan Kounen a tenu à clarifier sa démarche dans un documentaire très complet. Partant de son expérience personnelle, illustrée notamment par de fascinantes animations qui évoquent ses étranges visions, Kounen cherche très vite à élargir le propos en cherchant des explications dans sa propre culture, celle de la science et de la parole. « D’autres mondes » fait l’aller-retour entre l’univers de Kestembetsa et les commentaires de spécialistes et de passionnés de la question psychédélique : psychiatres, pharmacologues, ethnologues, philosophes, artistes. Chacun à sa façon tente de lever un coin du voile sur ce pan ineffable de la conscience humaine.

(sous réserve : le 9 février, Jan Kounen viendra présenter « D’autres mondes ». Rencontre avec le public et vice versa)

29.01 > 22:00 + 09.02 > 20:00
The Beyond Within : The Rise and Fall of LSD

De la découverte de ses puissants effets par Albert Hofmann en 1943 à sa mise hors-la-loi à la fin des années 60, ce reportage très soigné éclaire les hauts et les bas de cette substance si controversée. Les psychiatres découvrent ses vertus, Huxley les porte à l’attention du public, Leary se charge de la propagation maximale de son usage, Ken Kesey en distribue dans son fameux "punch électrique". Au-delà de cette histoire des célébrités, Whitby s’emploie à faire comprendre pourquoi le LSD a fait l’objet d’une telle ferveur. Dans un style visuel et élégant, il en explique les effets, les plus spectaculaires comme les plus subtils. Il donne aussi la parole à des acteurs moins célèbres de la petite histoire psychédélique : d’anciens hippies friands d’acide, un député britannique qui avait pris de la mescaline devant les caméras de la BBC (émission jamais diffusée), des participants à l’expérience du Vendredi saint. Présenté en deux parties distinctes (grandeur et décadence), "The beyond within" (L’au-delà intérieur) évite élégamment les images cent fois resassées.

Le 10 février, John Howarth, directeur de la photographie de "The beyond within", viendra présenter le film et répondre aux questions à la suite de la projection.

10.02 > 20:00 + 19.02 > 18:00
Space Lab

+ Les champignons hallucinogènes

Ralf Breier & Claudia Kuhland, 2001, DE, video, vt fr , 41'

A history of the sometimes conflictual history of the relationship between magic mushrooms and mankind. From sacred fungus to party drug through medicinal uses, ancient and future.

+ Psychedelic science

Bill Eagles, 1997, GB, video, vo st fr, 47'

A review of the scientific interest and research elicited by psychedelics since the appearance of LSD. Mass consumption made legislation turn prohibitive, but new pioneers are challenging the status quo.

On Jan 20, Valerie Mojeiko will talk about the Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies and its work. www.maps.org

20.01 > 19:00 + 12.02 > 18:00
Les champignons hallucinogènes

A history of the sometimes conflictual history of the relationship between magic mushrooms and mankind. From sacred fungus to party drug through medicinal uses, ancient and future.


Psychedelic science

A review of the scientific interest and research elicited by psychedelics since the appearance of LSD. Mass consumption made legislation turn prohibitive, but new pioneers are challenging the status quo.


Soirée désintox

+ Ibogaine, Rite of Passage

Ben De Loenen, 2004, NL, video, vo ang st fr, 50'

The active ingredient of and African rootbark is a radical remedy against addiction. Strangely, it is also illegal. Why wouldn’t the industry be interested in a simple and cheap medicine against this heavy burden on society ?

+ Takiwasi, la maison qui chante

Olivier Taymans & Irvic D'Olivier, 2005, FR, audio, , 48'

A radio documentary about an unusual drug rehab centre in Peru that uses the hallucinogenic brew ayahuasca, a traditional Amazonian medicine, as its main tool for detoxication.

A discussion will follow with four guests from the drug rehab field.

+ Jungle trip

Gavin Searle, 2001, GB, video, vo st fr, 49'

Actor and psychonaut Piers Gibbon sets out for the rainforest to find a psychoactive plant. His quest for the shrub takes on epic aspects and swiftly turns into anxious introspection into his own personality.

17.02 > 22:00
Ibogaine, Rite of Passage

The active ingredient of and African rootbark is a radical remedy against addiction. Strangely, it is also illegal. Why wouldn’t the industry be interested in a simple and cheap medicine against this heavy burden on society ?


Takiwasi, la maison qui chante

A radio documentary about an unusual drug rehab centre in Peru that uses the hallucinogenic brew ayahuasca, a traditional Amazonian medicine, as its main tool for detoxication.


Jungle trip

Actor and psychonaut Piers Gibbon sets out for the rainforest to find a psychoactive plant. His quest for the shrub takes on epic aspects and swiftly turns into anxious introspection into his own personality.


Les antipodes de l’esprit

+ Images du monde visionnaire

Eric Duvivier et Henri Michaux, 1963, FR, video, vo fr , 38'

Poet Henri Michaux and scientific filmmaker Eric Duvivier team up for an attempt at reproducing the visual aspects of the effects of mescaline and haschisch.

+ Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Raymonde Carasco, 1996, FR, 16mm, vo fr , 27'

Raymonde Carasco follows the trail of Antonin Artaud in Tarahumara country. This part portrays the Easter rituals of this Mexican tribe.

28.01 > 18:00
Images du monde visionnaire

Poet Henri Michaux and scientific filmmaker Eric Duvivier team up for an attempt at reproducing the visual aspects of the effects of mescaline and haschisch.


Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Raymonde Carasco follows the trail of Antonin Artaud in Tarahumara country. This part portrays the Easter rituals of this Mexican tribe.


Ciguri 99 - Le dernier Chaman

The words of the last of the Tarahumara shamans alternate with Artaud’s texts about Ciguri, the higher plane of consciousness they access through peyote rituals.

Raymonde Carasco will meet the audience after the screening.

28.01 > 20:00
Jungle trip

Actor and psychonaut Piers Gibbon sets out for the rainforest to find a psychoactive plant. His quest for the shrub takes on epic aspects and swiftly turns into anxious introspection into his own personality.

Piers Gibbon will take questions after the screening on Feb 3.

03.02 > 20:00 + 17.02 > 22:00
Drug Scare Spook Show / Jack Stevenson

Our buddy Jack Stevenon shows off his fine collection of unique bits and pieces of drug-related films. The combination of dry wit and ludicrous propaganda never fails to amuse.

04.02 > 20:00
Other World D¹autres mondes

Filmmaker Jan Kounen tries to shed light on the ayahuasca phenomenon from both angles ­ Western and Amazonian. He portrays shaman Kestembetsa and his people, and seeks scientific and philosophical comments from Western experts and amateurs.

29.01 > 22:00 + 09.02 > 20:00
The beyond within : The rise and fall of LSD

LSD always makes for good stories, and this one is not only about acid icons from the 60"s, but also about what exactly made the drug so attractive and successful. Very nicely filmed, with rarely seen footage.

10.02 > 20:00 + 19.02 > 18:00
Space Lab

+ Les champignons hallucinogènes [Mushroom Man]

Ralf Breier & Claudia Kuhland, 2001, DE, video, vt fr , 41'

De relatie tussen mens en hallucinogene paddestoelen gaat terug tot in lang vervlogen tijden. Van Siberië tot Mexico hebben talloze culturen ze in hun rituelen geïntegreerd. Vanaf de Conquista zette de Mexicaanse cultus van de teonanacátl zich ondergronds voort, vooraleer hij in de jaren 50 herontdekt werd door R. Gordon Wasson bij de genezeres Maria Sabina. In Nepal integreren sjamanen de magische paddestoelen nog steeds in de voorbereiding van hun rituelen. De voorouderlijke ceremonieën waarbij de paddestoelen toegang geven tot het goddelijke, vinden vandaag hun weerklank in het Westen.

+ Psychedelic science

Bill Eagles, 1997, GB, video, vo st fr, 47'

Nog voor LSD de schandaalpers haalde in de jaren 60, was het de vaandeldrager van een aantal veelbelovende middelen in de psychiatrie : de hallucinogenen. Maar volgens psychiater Stanislav Grof zou het introduceren van de psychedelische middelen in de psychiatrische praktijk niet minder dan een Copernicaanse revolutie vereisen. Velen haalden dan ook opgelucht adem toen de hallucinogenen in 1966 verboden werden. Dit werkte de illegale consumptie alleen maar in de hand, wat overigens niet zelden de creativiteit van de gebruikers stimuleerde. Het onderzoek en de psychedelische therapie daarentegen werd prompt een halt toegeroepen. Het duurde tot het begin van de jaren 90 vooraleer enkele psychiaters het werk hierrond hervatten. Sindsdien schrijdt de revolutie met trage passen vooruit, hoewel duidelijk vooruitgang op te tekenen valt met diverse substanties als psilocybine, ibogaïne, ketamine en MDMA.

Na afloop van de voorstelling van 20 januari zal Valerie Mojeiko de vereniging MAPS waarvoor ze werkt voorstellen, en vragen vanuit het publiek omtrent het wetenschappelijk onderzoek rond hallucinogenen beantwoorden. MAPS (Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies) is een Amerikaanse vereniging die het onderzoek rond de medische en spirituele mogelijkheden van hallucinogenen en cannabis wil stimuleren. MAPS ondersteunt onderzoekers in het opstellen en uitvoeren van projecten, verleent financiële steun en geeft informatie rond de resultaten van het psychedelisch onderzoek in het algemeen.

www.maps.org

20.01 > 19:00 + 12.02 > 18:00
Les champignons hallucinogènes Mushroom Man

De relatie tussen mens en hallucinogene paddestoelen gaat terug tot in lang vervlogen tijden. Van Siberië tot Mexico hebben talloze culturen ze in hun rituelen geïntegreerd. Vanaf de Conquista zette de Mexicaanse cultus van de teonanacátl zich ondergronds voort, vooraleer hij in de jaren 50 herontdekt werd door R. Gordon Wasson bij de genezeres Maria Sabina. In Nepal integreren sjamanen de magische paddestoelen nog steeds in de voorbereiding van hun rituelen. De voorouderlijke ceremonieën waarbij de paddestoelen toegang geven tot het goddelijke, vinden vandaag hun weerklank in het Westen.


Psychedelic science

Nog voor LSD de schandaalpers haalde in de jaren 60, was het de vaandeldrager van een aantal veelbelovende middelen in de psychiatrie : de hallucinogenen. Maar volgens psychiater Stanislav Grof zou het introduceren van de psychedelische middelen in de psychiatrische praktijk niet minder dan een Copernicaanse revolutie vereisen. Velen haalden dan ook opgelucht adem toen de hallucinogenen in 1966 verboden werden. Dit werkte de illegale consumptie alleen maar in de hand, wat overigens niet zelden de creativiteit van de gebruikers stimuleerde. Het onderzoek en de psychedelische therapie daarentegen werd prompt een halt toegeroepen. Het duurde tot het begin van de jaren 90 vooraleer enkele psychiaters het werk hierrond hervatten. Sindsdien schrijdt de revolutie met trage passen vooruit, hoewel duidelijk vooruitgang op te tekenen valt met diverse substanties als psilocybine, ibogaïne, ketamine en MDMA.


Afkickavond

Wij stellen u een volledig programma voor over de ontwenningsmethodes die beroep doen op zogenaamde hallucinogene middelen. Na de vertoning van « Takiwasi, la maison qui chante » en « Ibogaine, rite of passage », snijden we een discussie aan met vier sprekers :

- Jacques Mabit, geneesheer en oprichter van het Takiwasi-centrum in Peru ;

- Ben De Loenen, regisseur van « Ibogaine, rite of passage » ;

- Maurizio Ferrara, klinisch psycholoog en coördinator van de vereniging Infor-Drogues ;

- Serge Zombek, psychiater, verantwoordelijke voor de medisch-psychiatrische dienst van het UMC Sint-Pieter, en voorzitter van de FEDITO (een koepel van verenigingen van toxicomanen).

Jacques Mabit en Ben De Loenen zullen vooreerst antwoord geven op de vragen die de reportages oproepen, en brengen vervolgens de discussie op gang rond de therapeutische mogelijkheden van hallucinogenen bij het afkicken.

+ Ibogaine, Rite of Passage

Ben De Loenen, 2004, NL, video, vo ang st fr, 50'

Na de scheiding van haar ouders is Ruth serieus aan de dope geraakt. Enkele helse jaren later wil ze definitief stoppen. Voor Cy, een jonge vader en al elf jaar verslaafd, is afkicken is een zware opgave. Net als Ruth volgt hij een ontwenningskuur met ibogaïne, een efficiënte remedie, maar ... illegaal. Ibogaïne is een actieve stof die gewonnen wordt uit de wortels van een Afrikaanse plant die in Gabon groeit. Traditioneel werd het "heilig hout", dat uitermate hallucinogeen is, gebruikt bij de inwijdings- en genezingsriten van het Bwiti-geloof, maar in de jaren 60 (her)ontdekte Howard Lotsof - in de waan een nieuwe drug te proberen - de ontwenningseigenschappen van deze psychoactieve stof. Sindsdien tracht hij tevergeefs ibogaïne als medische behandeling ingang te doen vinden in de strijd tegen het enorme probleem van verslaving in het Westen. Overheid en farmaceutische industrie vertonen geen interesse in deze eenvoudige en goedkope ontwenningskuur.

+ Takiswasi, la maison qui chante

Olivier Taymans & Irvic D'Olivier, 2005, FR, audio, , 48'

Deze ene keer is het aan de toeschouwers om de beelden te bedenken. Deze radioreportage vertelt het verhaal van patiënten in het Peruaanse ontwenningscentrum Takiwasi ("Het zingende huis", in de quechua taal) dat er vrij ongewone methoden op nahoudt. De patiënten worden behandeld door de traditionele geneeskunde uit het Amazonegebied. De patiënten nodigen ons uit om de cruciale momenten van de kuur bij te wonen : innemen van zuiverende braakmiddelen, ayahuasca-sessies en geïsoleerd in het woud diëten. Vooral de ayahuasca zet de patiënten oog in oog met de paradoxen die ze meeslepen. Een originele benadering van verslaving, en eigenlijk van het begrip geneeskunde zelf.

+ Jungle trip

Gavin Searle, 2001, GB, video, vo st fr, 49'

Piers Gibbon is acteur en presentator, en heeft interesse voor hallucinogenen. Voor de Koninklijke botanische tuinen van Kew in Engeland zou hij maar al te graag een levend exemplaar van de chacruna uit Peru terugbrengen, een plant waarmee ayahuasca, het fameuze visionaire brouwsel uit de Amazone, wordt samengesteld. Als hij daarin slaagt, zal zijn naam vermeld worden op het identificatieplaatje ! Tijdens zijn expeditie in Peru ontmoet hij genezers die er diverse methodes op nahouden. Naast de alomtegenwoordige ayahuasca, zijn er de meer exotische en fysische ervaringen, zoals het kikkergif dat men op brandwonden smeert, het tabakssap dat men in de neusgaten spuit, de kastijding met brandnetels... Beetje bij beetje verdwijnt het plantenonderzoek enigszins naar de achtergrond en schenkt Piers, op aanraden van de mensen die zijn pad kruisen, meer aandacht aan persoonlijke vragen. Is hij eerlijk genoeg met zichzelf voor dit soort ervaringen ? Is zijn aanwezigheid ginds niet gemotiveerd vanuit een hang naar ophemeling en een roemrijke thuiskomst met een mooie film ? Een sjamaan beslist om zich serieus met zijn geval bezig te houden...

21.01 > 20:00
Ibogaine, Rite of Passage

Na de scheiding van haar ouders is Ruth serieus aan de dope geraakt. Enkele helse jaren later wil ze definitief stoppen. Voor Cy, een jonge vader en al elf jaar verslaafd, is afkicken is een zware opgave. Net als Ruth volgt hij een ontwenningskuur met ibogaïne, een efficiënte remedie, maar ... illegaal. Ibogaïne is een actieve stof die gewonnen wordt uit de wortels van een Afrikaanse plant die in Gabon groeit. Traditioneel werd het "heilig hout", dat uitermate hallucinogeen is, gebruikt bij de inwijdings- en genezingsriten van het Bwiti-geloof, maar in de jaren 60 (her)ontdekte Howard Lotsof - in de waan een nieuwe drug te proberen - de ontwenningseigenschappen van deze psychoactieve stof. Sindsdien tracht hij tevergeefs ibogaïne als medische behandeling ingang te doen vinden in de strijd tegen het enorme probleem van verslaving in het Westen. Overheid en farmaceutische industrie vertonen geen interesse in deze eenvoudige en goedkope ontwenningskuur.


Takiswasi, la maison qui chante

Deze ene keer is het aan de toeschouwers om de beelden te bedenken. Deze radioreportage vertelt het verhaal van patiënten in het Peruaanse ontwenningscentrum Takiwasi ("Het zingende huis", in de quechua taal) dat er vrij ongewone methoden op nahoudt. De patiënten worden behandeld door de traditionele geneeskunde uit het Amazonegebied. De patiënten nodigen ons uit om de cruciale momenten van de kuur bij te wonen : innemen van zuiverende braakmiddelen, ayahuasca-sessies en geïsoleerd in het woud diëten. Vooral de ayahuasca zet de patiënten oog in oog met de paradoxen die ze meeslepen. Een originele benadering van verslaving, en eigenlijk van het begrip geneeskunde zelf.


Jungle trip

Piers Gibbon is acteur en presentator, en heeft interesse voor hallucinogenen. Voor de Koninklijke botanische tuinen van Kew in Engeland zou hij maar al te graag een levend exemplaar van de chacruna uit Peru terugbrengen, een plant waarmee ayahuasca, het fameuze visionaire brouwsel uit de Amazone, wordt samengesteld. Als hij daarin slaagt, zal zijn naam vermeld worden op het identificatieplaatje ! Tijdens zijn expeditie in Peru ontmoet hij genezers die er diverse methodes op nahouden. Naast de alomtegenwoordige ayahuasca, zijn er de meer exotische en fysische ervaringen, zoals het kikkergif dat men op brandwonden smeert, het tabakssap dat men in de neusgaten spuit, de kastijding met brandnetels... Beetje bij beetje verdwijnt het plantenonderzoek enigszins naar de achtergrond en schenkt Piers, op aanraden van de mensen die zijn pad kruisen, meer aandacht aan persoonlijke vragen. Is hij eerlijk genoeg met zichzelf voor dit soort ervaringen ? Is zijn aanwezigheid ginds niet gemotiveerd vanuit een hang naar ophemeling en een roemrijke thuiskomst met een mooie film ? Een sjamaan beslist om zich serieus met zijn geval bezig te houden...


de antipoden van de geest

+ Images du monde visionnaire

Eric Duvivier & Henri Michaux, 1963, FR, video, vo fr , 38'

"Hier vind je een antwoord uit India op drugs. Als drugs opening is, als het laat zien, dan is het een etappe. Zelfs opwindend, bovenmenselijk, is Drugs een heroriëntatie van het bewustzijn. Eerste etappe van een manipulatie. Ascese is de volgende." (Henri Michaux).
Eric Duvivier, gespecialiseerd in wetenschappelijke documentaires voor het filmarchief van de Sandoz-laboratoria (waar voor het eerst LSD werd gefabriceerd), maakte samen met kunstenaar Henri Michaux een film over de zintuiglijke veranderingen veroorzaakt door hallucinogenen zoals mescaline. Tekeningen en visuele effecten (ietwat verouderd ondertussen !) tonen de beelden van de visionaire wereld die verschijnen onder invloed van hallucinogene middelen en die gegrift stonden in het geheugen van Michaux.

+ Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Raymonde Carasco, 1996, FR, 16mm, vo fr , 27'

Deze film werd in het Mexicaanse dorpje Norogachic gemaakt naar aanleiding van het Paasfeest in 1985, tijdens de voorbereiding van het passiespel. Deze in onbruik geraakte traditie kon je nog in al haar pracht bewonderen in de film "Los Pintos, Tarahumaras 82". Drie categorieën dansers herkent men aan hun respectievelijke lichaamsbeschildering : de "fariseos", de "pintos" en de "pascoleros". De geheime initiatieriten van de "pascoleros" vormen de kern van de film. Dag en nacht wisselen elkaar af in felle kleuren en zwartwitbeelden : een soort transpositie van Artauds schriftuur.

28.01 > 18:00
Images du monde visionnaire

"Hier vind je een antwoord uit India op drugs. Als drugs opening is, als het laat zien, dan is het een etappe. Zelfs opwindend, bovenmenselijk, is Drugs een heroriëntatie van het bewustzijn. Eerste etappe van een manipulatie. Ascese is de volgende." (Henri Michaux).
Eric Duvivier, gespecialiseerd in wetenschappelijke documentaires voor het filmarchief van de Sandoz-laboratoria (waar voor het eerst LSD werd gefabriceerd), maakte samen met kunstenaar Henri Michaux een film over de zintuiglijke veranderingen veroorzaakt door hallucinogenen zoals mescaline. Tekeningen en visuele effecten (ietwat verouderd ondertussen !) tonen de beelden van de visionaire wereld die verschijnen onder invloed van hallucinogene middelen en die gegrift stonden in het geheugen van Michaux.


Los Pascoleros - Tarahumaras 85

Deze film werd in het Mexicaanse dorpje Norogachic gemaakt naar aanleiding van het Paasfeest in 1985, tijdens de voorbereiding van het passiespel. Deze in onbruik geraakte traditie kon je nog in al haar pracht bewonderen in de film "Los Pintos, Tarahumaras 82". Drie categorieën dansers herkent men aan hun respectievelijke lichaamsbeschildering : de "fariseos", de "pintos" en de "pascoleros". De geheime initiatieriten van de "pascoleros" vormen de kern van de film. Dag en nacht wisselen elkaar af in felle kleuren en zwartwitbeelden : een soort transpositie van Artauds schriftuur.


Ciguri 99 - Le dernier Chaman

"Ciguri 99" is het derde luik van een cyclus over de Ciguri-route, de ultieme halte van Antonin Artaud bij de Tarahumara-indianen. Het ritme van de film, een initiatie in de Ciguri-rituelen, wordt grotendeels bepaald door het woord van de sjamaan, de laatste in zijn soort. Op die manier krijg je een goed beeld van wat Artaud noemt "het nachtelijke ritueel van zelfopheffing en mysterieuze reïntegratie, het niveau waar het bewustzijn van alledag niet bij kan". Jean Rouch leest de tekst "De peyotl-rituelen van de Tarahumara’s", terwijl Raymonde Carasco de woorden van de laatste sjamaan voordraagt. Door deze mengeling van poëzie en hedendaagse etnografie vangen we een glimp op van dat andere bewustzijnsniveau dat de Tarahumara’s "Ciguri" noemen.

28.01 > 20:00
Jungle Trip

Piers Gibbon is acteur en presentator, en heeft interesse voor hallucinogenen. Voor de Koninklijke botanische tuinen van Kew in Engeland zou hij maar al te graag een levend exemplaar van de chacruna uit Peru terugbrengen, een plant waarmee ayahuasca, het fameuze visionaire brouwsel uit de Amazone, wordt samengesteld. Als hij daarin slaagt, zal zijn naam vermeld worden op het identificatieplaatje ! Tijdens zijn expeditie in Peru ontmoet hij genezers die er diverse methodes op nahouden. Naast de alomtegenwoordige ayahuasca, zijn er de meer exotische en fysische ervaringen, zoals het kikkergif dat men op brandwonden smeert, het tabakssap dat men in de neusgaten spuit, de kastijding met brandnetels... Beetje bij beetje verdwijnt het plantenonderzoek enigszins naar de achtergrond en schenkt Piers, op aanraden van de mensen die zijn pad kruisen, meer aandacht aan persoonlijke vragen. Is hij eerlijk genoeg met zichzelf voor dit soort ervaringen ? Is zijn aanwezigheid ginds niet gemotiveerd vanuit een hang naar ophemeling en een roemrijke thuiskomst met een mooie film ? Een sjamaan beslist om zich serieus met zijn geval bezig te houden...

Op 3 februari komt Piers Gibbon, de (anti)held van "Jungle trip", de film voorstellen en op onze vragen antwoorden.

+ Ibogaine, Rite of Passage

Ben De Loenen, 2004, NL, video, vo ang st fr, 50'

Na de scheiding van haar ouders is Ruth serieus aan de dope geraakt. Enkele helse jaren later wil ze definitief stoppen. Voor Cy, een jonge vader en al elf jaar verslaafd, is afkicken is een zware opgave. Net als Ruth volgt hij een ontwenningskuur met ibogaïne, een efficiënte remedie, maar ... illegaal. Ibogaïne is een actieve stof die gewonnen wordt uit de wortels van een Afrikaanse plant die in Gabon groeit. Traditioneel werd het "heilig hout", dat uitermate hallucinogeen is, gebruikt bij de inwijdings- en genezingsriten van het Bwiti-geloof, maar in de jaren 60 (her)ontdekte Howard Lotsof - in de waan een nieuwe drug te proberen - de ontwenningseigenschappen van deze psychoactieve stof. Sindsdien tracht hij tevergeefs ibogaïne als medische behandeling ingang te doen vinden in de strijd tegen het enorme probleem van verslaving in het Westen. Overheid en farmaceutische industrie vertonen geen interesse in deze eenvoudige en goedkope ontwenningskuur.

03.02 > 20:00 + 17.02 > 22:00
Ibogaine, Rite of Passage

Na de scheiding van haar ouders is Ruth serieus aan de dope geraakt. Enkele helse jaren later wil ze definitief stoppen. Voor Cy, een jonge vader en al elf jaar verslaafd, is afkicken is een zware opgave. Net als Ruth volgt hij een ontwenningskuur met ibogaïne, een efficiënte remedie, maar ... illegaal. Ibogaïne is een actieve stof die gewonnen wordt uit de wortels van een Afrikaanse plant die in Gabon groeit. Traditioneel werd het "heilig hout", dat uitermate hallucinogeen is, gebruikt bij de inwijdings- en genezingsriten van het Bwiti-geloof, maar in de jaren 60 (her)ontdekte Howard Lotsof - in de waan een nieuwe drug te proberen - de ontwenningseigenschappen van deze psychoactieve stof. Sindsdien tracht hij tevergeefs ibogaïne als medische behandeling ingang te doen vinden in de strijd tegen het enorme probleem van verslaving in het Westen. Overheid en farmaceutische industrie vertonen geen interesse in deze eenvoudige en goedkope ontwenningskuur.


Drug Scare Show / Jack Stevenson

We steken niet onder stoelen of banken dat we hem hier graag zien in Nova. Jack Stevenson is Amerikaans staatsburger, inwoner van Denemarken, verzamelaar, distributeur en geletterd man. Het is een echt geheel van cinematografische cultuur dat hij bewaart, bestudeert, verdedigt en bezielt. Een zeer speciale vertoning waarbij films een andere vorm aannemen.

Vanavond is hij bij ons met een verbazingwekkend programma dat al het mogelijke in zich verenigt : kortfilms, trailers, pedagogische films die direct voortgekomen zijn uit de grote wereldmachten. Een reis door de geschiedenis van drugspreventie. Een animatiefilm, een show met een sjamaan van de alternatieve, om niet te zeggen illegale, cinema. Om telkens weer opnieuw te bekijken, want niemand weet of de films nog een keer te zien zullen zijn !

04.02 > 20:00
Other Worlds D’autres mondes

Tijdens de voorbereiding van de verfilming van het stripverhaal Blueberry viel Jan Kounen in de toverdrank. In Peru ontmoette hij Kestembetsa, een Indiaanse shipibo-conibo sjamaan, die hem begeleidde in een honderdtal sessies met ayahuasca. De impact van deze ceremoniën was zo groot dat er uiteindelijk een psychedelische Blueberry in de zalen uitkwam ! Gelijktijdig wilde Kounen zijn werk verduidelijken met een documentaire. Vertrekkend vanuit zijn persoonlijke ervaring, die geïllustreerd wordt met fascinerende animaties, verbreedt hij het spectrum door uitleg te zoeken in zijn eigen cultuur, in de wetenschap en het woord. “Other Worlds” reist heen en weer tussen de wereld van de Kestembetsa en commentaren van specialisten en liefhebbers van psychedelica : psychiaters, farmacologen, etnologen, filosofen, artiesten. Elk trachten ze op hun manier een tipje van de sluier op te lichten.

(onder voorbehoud : op 9 februari stelt Jan Kounen zelf “Other Worlds” voor).

29.01 > 22:00 + 09.02 > 20:00
The Beyond Within : The Rise and Fall of LSD

Deze zeer verzorgde reportage verklaart de op- en ondergang van de controversiële drug LSD, vanaf de ontdekking van de sterke effecten ervan in 1943 tot het verbod aan het eind van de jaren 60. De psychiaters ontdekken het potentieel ervan, Huxley brengt het onder de aandacht van het grote publiek, Leary ontfermt zich over de maximale verbreiding van het gebruik, Ken Kesey deelt het uit in zijn fameuze "elektrische punch". Naast deze glamoureuze geschiedenis tracht Max Whitby erachter te komen waarom LSD zo populair geweest is. In een visuele en elegante stijl legt hij de effecten van LSD uit, zowel de spectaculaire als de meest subtiele. Hij geeft ook het woord aan minder bekende deelnemers aan de psychedelische petite histoire, zoals oude hippies die dol op acid waren en een Brits kamerlid dat mescaline nam voor de BBC-camera’s (wat nooit uitgezonden werd). "The beyond within" vermijdt op elegante wijze beelden die we al honderd keer gezien hebben.

Op 10 februari, komt John Howarth, de director of photography van "The beyond within", de film presenteren en vragen beantwoorden na de vertoning.

10.02 > 20:00 + 19.02 > 18:00
https://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=819&lang=fr