> Giovanni Cioni

"Giovanni Cioni est un cinéaste de la perte de repères. Loin des habitudes, sa caméra se fait exploratrice, transformant en territoire inconnu l’environnement qui passe à sa portée. Son regard bouleverse les codes du documentaire. Il brouille les pistes de la réalité et de la fiction. Il élabore de nouveaux espaces, de nouvelles temporalités, d’où émergent des humains qui semblent surgir d’un ailleurs impalpable. Dans sa démarche enfin, l’oeil construit une réalité, appréhende l’environnement sans certitudes. Son empreinte unique est faite de la marque d’un homme en recherche, et du regard d’un grand cinéaste" (Carlo Chatrian, avril 2011, Visions du Réel). Né à Paris, passé par Lisbonne, Naples puis la Toscane où il vit actuellement, Giovanni Cioni a aussi vécu à Bruxelles dans les premières années du Cinéma Nova. C’est avec beaucoup de plaisir que nous le retrouvons aujourd’hui avec ses deux derniers films, qui ne sont pas sans rapport avec le moment que nous vivons. "Non è sogno", film sur des corps confinés, et "De la planète des humains", exploration métaphorique réalisée pendant le confinement. Tous deux présentés en avant-première au festival de Locarno, ils sont encore inédits en Belgique.


“Giovanni Cioni is een filmmaker die alle referenties en zekerheden laat vallen. Zijn camera is een instrument voor een ontdekkingsreis waarmee hij de omgeving die zijn blik passeert, transformeert in onbekend terrein. Zijn blik maakt komaf met de klassieke codes van de documentaire. Hij verlegt de grenzen tussen werkelijkheid en fictie. Hij ontwikkelt een nieuwe ruimte en tijd waarin mensen tevoorschijn komen die uit een ongrijpbaar elders lijken voort te komen. In deze setting construeert het oog de werkelijkheid en zijn er geen zekerheden. De films van Cioni hebben een eigen typische stijl die wordt gekenmerkt door een zoekende man en de blik van een grote filmmaker "(Carlo Chatrian, april 2011, Visions du Réel).
Giovanni Cioni werd geboren in Parijs, verbleef enkele jaren in Lissabon en Napels en woont nu in Toscane. Tijdens de beginjaren van Cinema Nova verbleef hij ook in Brussel. Het doet ons veel plezier hem vandaag te ontvangen voor de vertoning van zijn twee laatste films, die niet los staan van het moment waarin we leven. "Non è sogno" (Not a dream), een film over gevangenen, en "From the planet of the humans", een essay-documentaire over een kleurrijk figuur waarmee hij het thema migratie verkent. Beide films werden in avant-première vertoond op het filmfestival van Locarno en waren nog niet eerder in België op het witte doek te zien.


Intro
De la planète des humains

On commence souvent une fable avec "il était une fois", comme pour marquer qu’elle va se dérouler dans un autre temps, pas celui dans lequel nous vivons. Dans le dernier film de Giovanni Cioni, il était une fois le présent. La Riviera des fleurs. Une frontière entre Vintimille et Menton, passage entre l’Italie et la France où des gens venus de loin, apparemment surgis de nulle part, comme s’ils étaient invisibles de ce monde, arrivent avec l’espoir de trouver un endroit où vivre. Au poste français, des containers enferment le temps d’une nuit les migrants arrêtés avant d’être reconduits à la frontière italienne. Dans cette géographie de mer, de montagnes aux pentes abruptes, d’autoroutes et de routes nationales, il y a tracé un sentier escarpé et dangereux, appelé sentier de la mort ou sentier de la vie, selon qu’il s’ouvre ou se ferme sur ceux qui le parcourent clandestinement. Perchées sur les rochers, des villas luxueuses ceintes de jardins exubérants. Parmi elles, une villa féérique de la Belle Epoque où se trouvent, abandonnées, des cages où étaient élevés des chimpanzés, des citernes d’eau occupées par des cœurs de grenouilles. C’est ici qu’il était une fois Serge Voronoff, sorte de docteur Frankenstein qui croyait avoir trouvé la promesse d’une nouvelle jeunesse humaine par la transplantation d’organes génitaux du singe. C’est ici que démarre le parcours méditatif du cinéaste, tissant des liens entre les époques, entre ses propres images et des archives documentaires et de fictions des années 1920 à 1950, entre les récits de migrants et l’expérience folle de Serge Voronoff, entre grandes et petites histoires, entre le poétique et le politique…

Les 4 et 5 décembre, projections suivies d’une discussion avec le réalisateur.

04.12 > 18:00 + 05.12 > 21:00 + 19.12 > 21:00
De la planète des humains (From The Human World)

We beginnen gewoonlijk sprookjes met “Er was eens…”, om aan te geven dat we naar een ander tijdvak verhuizen, weg van het heden. In de laatste film van Giovanni Cioni ‘was er eens’ het heden. De Bloemenrivièra, de grens tussen Vintimille en Menton, een doorgang tussen Italië en Frankrijk waar mensen, van ver, blijkbaar opgedoken uit het niets, alsof ze tot dan onzichtbaar waren voor de wereld, toekomen in de hoop een nieuw leven te beginnen. Aan de Franse grenspost brengen onderschepte migranten de nacht door in containers om daarna terug naar de Italiaanse grens verscheept te worden. Door dit landschap van zee, steile bergen, autostrades en nationale wegen, loopt er een ruw en gevaarlijk pad, het pad des doods of des levens genoemd, afhankelijk van hoe het afloopt met de clandestiene passant. Luxueuze villa’s op de rotsen, omringd door exuberante tuinen. Waaronder de sprookjesachtige villa uit de Belle Epoque waar we verlaten kooien voor chimpansees aantreffen en waterplassen met kikkerkoren. ‘Hier was eens’ Serge Voronoff, een soort dokter Frankenstein, die de eeuwige jeugd meende gevonden te hebben door de transplantatie van de geslachtsorganen van apen. Hier begint het meditatieve parcours van de cineast. Hij verweeft verschillende tijdsvakken, mengt eigen beelden met archiefbeelden van documentaires en fictie uit de jaren 1920-1950, getuigenissen van de migranten en de waanzinnige experiment van Voronoff, grote en kleine verhalen, poëzie en politiek…

Op 4 en 5 december worden de vertoningen gevolgd door een gesprek met de regisseur.

04.12 > 18:00 + 05.12 > 21:00 + 19.12 > 21:00
De la planète des humains 04.12 > 18:00 + 05.12 > 21:00 + 19.12 > 21:00
Non è sogno

Que sens­-tu en toi ? C’est ça la vérité. Mais il ne faut pas la nommer, car dès que tu la nommes elle disparait. Nous sommes à l’intérieur, en prison, mais nous l’apprendrons plus tard, au fil des histoires racontées par des détenus de la prison de Perugia. Giovanni Cioni crée dans cet établissement pénitentiaire un petit décor minimaliste avec une clé chromatique, comme un laboratoire, un espace de tournage où la parole est libre. Se taire ou lire des extraits de son journal intime, jouer un personnage ou raconter son histoire, rester dans le champ ou en sortir, tout est possible… Inspiré par "Cosa Sono le Nuvole" de Pier Paolo Pasolini et "La Vie est un songe" de Pedro Calderon de la Barca, le dispositif du réalisateur permet la naissance d’un film dans le film. Il permet aux hommes qui habitent ce "dedans" hors du présent, d’ouvrir des portes, de passer de l’homme à l’humanité, du monde intérieur au monde de dehors, de la parole à la pensée, du rêve à la vie. Une vie à laquelle ils ne savent plus s’ils appartiennent. Une vie dont ils attendent les signes d’existence, à laquelle ils envoient des messages, vers laquelle ils imaginent un retour.

Les 4 et 5 décembre, projections suivies d’une discussion avec le réalisateur.

04.12 > 21:00 + 05.12 > 18:00
Non è sogno

Wat voel je vanbinnen ? Dàt is de waarheid. Maar je mag ze niet benoemen, want zodra je ze benoemt, verdwijnt ze. We zijn binnen, in de gevangenis, maar dat zien we later, door de verhalen verteld door de gedetineerden van de gevangenis van Perugia. Giovanni Cioni creëert in deze gevangenis een klein minimalistisch decor met behulp van een ‘blue screen’, als een laboratorium, een filmlocatie waar het woord vrij is. Alles is mogelijk, of je nu zwijgt of fragmenten uit je dagboek voorleest, een personage speelt of je verhaal vertelt, in beeld blijft of het verlaat...
Geïnspireerd door Pier Paolo Pasolini’s "Cosa Sono le Nuvole" en Pedro Calderon de la Barca’s "Het leven is een Droom", maakt de opzet van de regisseur de geboorte van een film binnen een film mogelijk. Het stelt de mensen die deze "binnenkant" buiten het heden bewonen in staat deuren te openen, over te gaan van mens tot mensheid, van de innerlijke naar de uiterlijke wereld, van spreken naar denken, van droom naar leven. Een leven waarvan ze niet meer weten of ze er toe behoren. Een leven waarvan zij tekenen van bestaan verwachten, waarnaar zij berichten sturen, waarnaar zij denken terug te keren.

Op 4 en 5 december worden de vertoningen gevolgd door een gesprek met de regisseur.

04.12 > 21:00 + 05.12 > 18:00
Non è sogno 04.12 > 21:00 + 05.12 > 18:00
https://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2540&lang=fr