> Saint-Alban, une révolution de fous !

Mémoire filmique de Saint-Alban

"Mémoire filmique de Saint-Alban" est un document composé exclusivement d’archives filmiques que l’Hôpital de Saint-Alban confia en 2013 à l’Institut Jean Vigo de Perpignan. A partir de 20 heures de films 8mm et Super 8 tournés entre 1954 et 1974 par ceux qui vivaient et travaillaient à Saint-Alban, ce montage sans paroles nous plonge au cœur du creuset de la "psychothérapie institutionnelle", en un mouvement général vers la reconstruction de soi et l’ouverture à l’extérieur.


Mémoire filmique de Saint-Alban

"Mémoire filmique de Saint-Alban" is een documentaire die volledig bestaat uit archieven die het Saint-Albanhospitaal in 2013 overdroeg aan het Instituut Jean Vigo in Perpignan. Op basis van 20 uur 8mm en Super 8 beeldmateriaal, opgenomen tussen 1954 en 1974 door bewoners en verzorgers, dompelt deze montage (zonder geluid) ons onder in de weg die werd afgelegd van de institutionele psychiatrie naar een brede beweging die de zorg hervormt en zich openstelt naar de buitenwereld.


Saint-Alban, une révolution psychiatrique

"Saint-Alban, une révolution psychiatrique" retrace l’histoire de cet asile psychiatrique créé en 1821 dans un château médiéval de Lorèze, qui pendant la seconde guerre mondiale fut un lieu de résistance, d’ouverture et de survie. En ouvrant grand les portes sur la campagne et les fermes alentours et en faisant participer les malades aux travaux agricoles, l’hôpital permit de ne pas succomber aux restrictions alimentaires. Il accueillit et cacha aussi des résistants, des juifs, intellectuels et artistes fuyant les persécutions de l’occupation allemande d’une part, et du franquisme d’autre part, dont le médecin psychiatre Francesc Tosquelles. L’apport thérapeutique de ce dernier, centré sur la "sociothérapie active", marquera longtemps le fonctionnement de Saint-Alban, en repensant la folie dans la conscience de sa pleine humanité.

+ Mémoire filmique de Saint-Alban

Nicolas Janaud, Jean-Christophe Vignoles & Jocelyn Dupont, 2018, FR, super8 > video, vo fr , 33'

"Mémoire filmique de Saint-Alban" est un document composé exclusivement d’archives filmiques que l’Hôpital de Saint-Alban confia en 2013 à l’Institut Jean Vigo de Perpignan. A partir de 20 heures de films 8mm et Super 8 tournés entre 1954 et 1974 par ceux qui vivaient et travaillaient à Saint-Alban, ce montage sans paroles nous plonge au cœur du creuset de la "psychothérapie institutionnelle", en un mouvement général vers la reconstruction de soi et l’ouverture à l’extérieur.

En présence de Sonia Cantalapiedra et du Docteur Jean-Christophe Vignoles

25.04 > 19:00
Saint-Alban, une révolution psychiatrique

“Saint-Alban, een psychiatrische revolutie” vertelt de geschiedenis van deze psychiatrische instelling die werd opgericht in 1821 in het middeleeuwse kasteel van Lorèze, en die tijdens de tweede wereldoorlog een plaats was van verzet, openheid en overleving. Door de poorten wijd open te zetten naar het platteland en de boerderijen rondom en door de zieken te laten deelnemen aan de landbouw, kende het hospitaal geen problemen met voedselbevoorrading. Ze ontvingen en verborgen verzetsstrijders, joden, intellectuelen en kunstenaars die de vervolging van de Duitse bezetting of het Francoregime ontvluchtten, waaronder de psychiater Francesc Tosquelles. Zijn therapeutische bijdrage, gefocust op een “actieve sociotherapie” zal voor lange tijd het functioneren van Saint-Alban bepalen, dankzij een nieuwe menselijke benadering van waanzin.

+ Mémoire filmique de Saint-Alban

Nicolas Janaud, Jean-Christophe Vignoles & Jocelyn Dupont, 2018, FR, super8 > video, vo fr , 33'

"Mémoire filmique de Saint-Alban" is een documentaire die volledig bestaat uit archieven die het Saint-Albanhospitaal in 2013 overdroeg aan het Instituut Jean Vigo in Perpignan. Op basis van 20 uur 8mm en Super 8 beeldmateriaal, opgenomen tussen 1954 en 1974 door bewoners en verzorgers, dompelt deze montage (zonder geluid) ons onder in de weg die werd afgelegd van de institutionele psychiatrie naar een brede beweging die de zorg hervormt en zich openstelt naar de buitenwereld.

In aanwezigheid van de regisseurs

25.04 > 19:00
Folie et vulnérabilité : quoi de neuf depuis Saint-Alban ?

On dit volontiers que la valeur d’une culture se mesure à la manière dont elle traite ses enfants et ses fous. A l’heure où les institutions qui accueillent les malades mentaux déclinent vers un mode de fonctionnement dominé par la logique managériale et l’administration de psychotropes, la rencontre qui suivra la projection posera la question de l’éthique des dérives actuelles à la lumière de l’histoire de Saint-Alban.

En présence des réalisateurs, du Dr Frédéric Rolland et de Benjamin Francart du Club Antonin Artaud, ainsi que de Benoît Majerus, auteur avec Anne Roekens du livre "Vulnérables" (Presses universitaires de Namur) retraçant l’exclusion des malades mentaux de la solidarité nationale lors des pénuries de la première guerre mondiale.


Waanzin en kwetsbaarheid : wat is er veranderd sinds Saint-Alban ?

Men zegt al eens dat de waarde van een cultuur kan gemeten worden aan de manier waarop er wordt omgegaan met kinderen en gekken. In het licht van instellingen gedomineerd door bedrijfstechnische logica en (over)medicatie, behandelt de ontmoeting na de vertoning de vraag over de ethiek van de huidige aanpak in vergelijking met de geschiedenis van Saint-Alban.

In aanwezigheid van de makers. Zijn eveneens aanwezig : Dr Frédéric Rolland, Benjamin Francart van Club Antonin Artaud en Benoît Majerus, die samen met Anne Roekens het boek “Vulnérables” (Presses universitaires de Namur) over de uitsluiting van mentaal zieken van de nationale solidariteit tijdens de Eerste Wereldoorlog.


L’hôpital de Saint-Alban en France est un lieu emblématique de la fondation de la psychiatrie alternative au 20ème siècle, où s’inventa durant près d’un quart de siècle des pratiques psychothérapeutiques nouvelles, replaçant les patients dans le milieu social ambiant en l’absence de traitement médicamenteux. Avec le Club Antonin Artaud, Centre de Jour psychiatrique bruxellois, cette soirée-rencontre autour de Saint-Alban nous permettra de mettre en perpective les dérives actuelles d’une psychiatrie publique devenue inhospitalière.

Quelques mots sur le Club Antonin Artaud

En 1962, des patients, dont des artistes, voulaient pouvoir se retrouver en dehors de l’hôpital, près de leurs lieux de vie, dans un endroit où ils puissent continuer à être eux-mêmes, ensemble, et créer. Associés à de jeunes thérapeutes, ils créèrent le Club Antonin Artaud qui devint rapidement le premier Centre de Jour psychiatrique à Bruxelles. Sa spécificité depuis l’origine est l’accent porté sur les activités artistiques créatives, corporelle et de libre expression qui se déroulent dans des ateliers animés principalement par des artistes. Depuis, le Club Antonin Artaud tente au milieu des mouvements du monde et des thérapies qui reflètent l’air du temps, de rester ancré dans une approche centrée sur l’humain et le désir. C’est ainsi qu’en sortant de ses murs pour se retrouver au cinéma Nova, le Club Antonin Artaud veut faire forum autour des questions de l’inscription sociale et du lien, croiser les pensées et partager les combats quotidiens de vie, de créativité dans le rapport à l’autre, de soins, afin de soutenir l’inscription d’une place pour chacun dans la société.

www.clubantoninartaud.be


Het Saint-Alban hospitaal in Frankrijk is een emblematische plaats voor het ontstaan van de alternatieve psychiatrie in de twintigste eeuw. Gedurende bijna een kwarteeuw werden er nieuwe psychotherapeutische technieken bedacht door patiënten sociaal te integreren zonder gebruik van medicatie. Met de Club Antonin Artaud, een Brussels dagcentrum, biedt deze ontmoetingsavond over Saint-Alban de gelegenheid de uitwassen van de officiële psychiatrie in perspectief te plaatsen.

Enkele woorden over Club Antonin Artaud
In 1962 wilden patiënten, waaronder artiesten, weg uit het hospitaal, terug naar hun vertrouwde omgeving, waar ze samen zichzelf konden zijn en creëren. Samen met jonge therapeuten stichtten ze de Club Antonin Artaud die al vlug uitgroeide tot het eerste psychiatrische dagcentrum van Brussel. Vanaf het begin werd sterk het accent gelegd op creatieve artistieke activiteiten, met corporele activiteiten en met vrije expressie tijdens ateliers die voornamelijk door kunstenaars worden geleid. Sindsdien tracht Club Antonin Artaud een bredere beweging te worden met therapieën die mee zijn met de tijd, en focussen op het menselijke en het verlangen. Club Antonin Artaud komt naar Nova voor een forum rond sociale integratie en verbinding, om van gedachten te wisselen en dagelijkse beslommeringen te delen, en om creativiteit in relatie tot de andere te delen. Het streven is om iedereen op zoek naar een plaats in de maatschappij te ondersteunen.


http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2365&lang=fr