> Shinya Tsukamoto

Au tournant des années 2000, le Nova a été l’un des premiers cinémas en Europe à proposer une rétrospective de l’œuvre cyberpunk du cinéaste japonais Shinya Tsukamoto. "Tetsuo", "Tokyo Fist" ou "Bullet Ballet", sont autant de films coup de poing qui auront marqué pour longtemps la mémoire de cinéphiles en mal de cinéma hors norme que seuls de rares festivals fantastiques pouvaient dénicher à l’époque, à l’exemple du BIFFF avec lequel le Nova s’associa un temps. 19 ans plus tard, à l’occasion de la sortie sur notre écran de "Killing", le dernier film en date de Tsukamoto, le Nova vous propose de vous replonger pour le plaisir et le contraste dans l’univers frénétique et délirant de sa désormais trilogie "Tetsuo", et en bonus, celui de son premier moyen métrage "The Adventure of Denshu-Kojo", où sont déjà présents les thèmes chers d’un cinéaste mutant.


Bij de overgang naar de jaren 2000 werd Nova één van de eerste cinema’s in Europa om een retrospectieve te organiseren van de Japanse cyberpunkcineast Shinya Tsukamoto. "Tetsuo", "Tokyo Fist" en "Bullet Ballet" waren echte kopstoten van films die menig excentriek cinefiel nog zullen heugen en indertijd bijna uitsluitend te bezichtigen waren op filmfestivals à la BIFFF, waarmee Nova gedurende een periode samenwerkte. 19 jaar later nodigt Nova je opnieuw uit om Tsukamoto’s krankzinnig gestoorde wereld te betreden, dit maal ter gelegenheid van zijn nieuwste film "Killing". Vermaak en walging vechten om de bovenhand in het inmiddels tot trilogie uitgegroeide "Tetsuo", en als extraatje krijg je ook zijn eerste (middellange) film "The Adventure of Denshu-Kojo" voorgeschoteld, waarin de favoriete thema’s van een ontwakend cineast al aanwezig zijn.


Killing 斬、 [ZAN]

Sa coiffe est impeccable, son allure juvénile et son style tranchant, Mokunoshin Tsuzuki est le ronin - samouraï sans maître - dont tout village rêverait pour le protéger des affres de la guerre ou du grand banditisme sauvage. Justement, le calme du hameau se retrouve bouleversé par l’arrivée d’une horde de gueules fracassées en quête d’occupations. Mais les contours trop civilisés de Mokunoshin cachent un vice qui rend les choses plus compliquées qu’une partie d’escrime : il n’a jamais tué et ne semble pas avoir envie de verser le sang. La vie des antagonistes aussi aurait-elle de l’importance ?
Porté par une caméra à l’épaule naturaliste, ce film de samouraï se révèle particulièrement surprenant dans son traitement du rapport à la mort et au meurtre. Si "Killing" semble démarrer par l’éloge nostalgique d’un mode de vie et d’un paysage nippon médiéval, c’est pour mieux en sabrer les codes et remettre à plat l’essence de cette pensée rigoriste, figée et farouchement meurtrière. Réalisé en trois semaines et avec les idées affûtées, ce film s’érige comme réponse à la pensée militariste nippone portée par le gouvernement japonais dans un pays hanté par les tensions avec la Chine et nourri des récits esthétisants de nobles combats de sabres et d’un code d’honneur indépassable. À l’image de "Samuraï Rauni" - le film de samouraï finlandais - le bien fondé de la vengeance est ici vertement remis en cause. Un film de samouraï pacifiste qui subvertit les codes du genre porté par le réalisateur indépendant Shinya Tsukamoto ("Tetsuo" ou "Bullet Ballet").

11.04 > 20:00 + 14.04 > 15:00 + 21.04 > 17:00 + 26.04 > 22:00 + 03.05 > 20:00 + 04.05 > 21:00
Killing

Met zijn piekfijne kapsel, jeugdige verschijning en zelfzekere houding is Mokunoshin Tsuzuki de ronin - samoerai zonder meester - waar elk dorp van droomt om als beschermer te hebben tegen oorlogen en roversbendes. En de streek staat inderdaad in rep en roer door een bende onverlaten op zoek naar buit. Maar het verzorgde uiterlijk van Mokunoshin verbergt een gebrek dat een potje schermen er aardig op kan bemoeilijken : hij heeft nog nooit gedood en lijkt ook terug te schrikken voor bloedvergieten. Is het leven van de tegenstanders dan misschien toch iets waard ?
Met de camera naturalistisch op de schouder slaat deze samoeraifilm een verrassende toon aan tegenover moord en de dood. “Killing” lijkt dan wel te beginnen als een nostalgisch lofdicht op het middeleeuwse Japanse plattelandsleven, maar gebruikt die basis uiteindelijk vooral om die clichés te fileren en gehakt te maken van vastgeroeste denkbeelden over dergelijke wilde moorddadigheid.
Deze film werd gedraaid in slechts drie weken, maar met zijn haarscherpe ideeën zet hij zich duidelijk af tegen de terugkeer van het militaristische denken door de Japanse regering. Het land leeft op gespannen voet met China en wordt opgestookt door opgesmukte verhalen van heroïsche zwaardgevechten en een onvermurwbare erecode. Net zoals in "Samurai Rauni" – de Finse samoeraifilm – wordt het principe van de wraak rigoureus in vraag gesteld. De onafhankelijke cineast Shinya Tsukamoto maakte een pacifistische samoeraifilm die alle genrecodes omdraait.

11.04 > 20:00 + 14.04 > 15:00 + 21.04 > 17:00 + 26.04 > 22:00 + 03.05 > 20:00 + 04.05 > 21:00
The adventure of Denchu-Kozo 電柱小僧の冒険 [DENCHÛ KOZÔ NO BÔKEN]

Un jeune ado se voit rejeté par ses camarades, suite à la pousse d’une barre de métal dans son dos. Affublé de cet étrange appendice, Hikari, aka Denchu-Kozo (littéralement, le garçon au pylône électrique), se propulse 25 ans plus tard dans un futur menacé par des vampires cyborgs. Avec l’aide d’une femme coiffée d’un livre, le jeune héros tentera de sauver la planète. Tsukamoto a 26 ou 27 ans lorsqu’il tourne cette fiction fantaisiste, jouée quelques temps plus tôt sur scène par sa troupe le Kaijyu Theater, et dont des éléments préfigurent sa saga Tetsuo. C’est son dernier film en Super8 couleur, format qu’il expérimente depuis l’âge de 14 ans. Tous les effets spéciaux y sont déjà exploités : pixillation et animation en stop-motion, effets visuels et costumes exubérants, le tout en un montage énergique sous fond de musique rock déjantée. Nous sommes à l’âge d’or du "jishu eiga" au Japon, ces films Super8 underground auto-produits dès la fin des années 70 par une jeune génération remplie de rage et de passion, dont Tsukamoto et ses obsessions techno-monstrueuses est l’un des plus fameux représentants.

11.04 > 22:00 + 03.05 > 22:00
The adventure of Denchu-Kozo

Een adolescent wordt uitgesloten door zijn kameraden nadat er een metalen staaf uit zijn rug is beginnen groeien. 25 jaar later verschijnt Hikari, ofte Denchu-Kozo (letterlijk : de jongen met de elektriciteitspaal) ten tonele met zijn eigenaardige accessoire, in een toekomst die bedreigd wordt door vampiercyborgs. Met behulp van een vrouw met een boek als kapsel probeert de jonge held de planeet te redden.
Tsukamoto was 26 of 27 jaar oud toen hij deze vreemde film draaide. Het verhaal was al enkele malen ervoor op de planken opgevoerd door zijn Kaijyu theatergroep en bevat al heel wat dezelfde elementen als in zijn saga over Tetsuo. Het was zijn laatste film in kleurensuper8, een formaat waarmee hij al experimenteerde sinds zijn 14e. Alle special effects werden er al in aangewend : pixillatie en stop-motion, visuele effecten en uitbundige kostuums. De energieke montage drijft op excentrieke rockmuziek. Het waren de gouden jaren van de "jishu eiga" in Japan : eind jaren 70 werden er underground super8-films geproduceerd in eigen beheer door een jonge generatie filmmakers vol woede en passie, waarvan Tsukamoto en zijn techno-monsterlijke obsessies een van de bekendste vertegenwoordigers werd.

11.04 > 22:00 + 03.05 > 22:00
The Tetsuo Night

Si les deux premiers "Tetsuo" avaient déjà étés programmés au Nova, le dernier faisait encore défaut. Voilà qui est réparé ! Et pour mieux vous régaler, les trois films à la fois, par ordre chronologique. Certes, c’est une réelle épreuve, peu d’entre vous en ressortiront indemnes, on prend le pari. Un seul "Tetsuo", déjà, il faut se le manger dans la tronche tabassée à coup de montage cut, de séquences hystéros, de chaires sanguinolentes gangrénées par l’acier. Alors trois !!! Mais si l’on vous soumet à ce défi, c’est que les trois "Tetsuo" sont une seule et même variation autour de l’homme trans-machine qui mesurent sur trente ans l’évolution d’un cinéaste génial.

12.04 > 20:00
The Tetsuo Night

De eerste twee Tetsuo-films werden dan wel al eens geprogrammeerd bij Nova, maar de derde mankeerde nog. Bij deze is dat euvel verholpen ! En als klap op de vuurpijl worden de drie films na elkaar vertoond, in chronologische volgorde. Voorwaar een hele beproeving waar weinigen onder jullie ongedeerd zullen uit komen, maar we nemen het risico met graagte. Één Tetsuo is al een aanval op de geest, met de hypersnelle montage, hysterische sequenties en vermangeld vlees aangevreten door het staal. Vermenigvuldig dat dus maar met drie ! Met deze binge-watch, drie "Tetsuo’s" die elk een variatie zijn op hetzelfde thema van de mens-machine, krijg je ook de evolutie voorgeschoteld van dertig jaar carrière van een geniale cineast.

12.04 > 20:00
Tetsuo : The Iron Man 鉄男

Début des années 80, "Akira", le manga de Katsuhiro Otomo fait une entrée fracassante dans la culture populaire du Japon. L’un des personnages, Tetsuo, est un sale gosse humilié par ses amis dont le bras enfle jusqu’à devenir un membre étranger et terrifiant. 1989, "Tetsuo" débarque au cinéma dans le premier film de Tsukamoto. Et là, personne n’en revient indemne ! Tourné dans un noir et blanc granuleux sous ou surexposé, construit sur des séquences hallucinées et hallucinantes, des accélérés hystériques, des stop-motions saccadés, des montages cuts/hypercuts, "Tetsuo" est une fête foraine à lui seul, version trash cyberpunk biomécanique… L’histoire de cet homme peu-à-peu transformé en machine jusqu’à l’effroi nous roue littéralement de coups à force d’images chocs, de bande-son glaçante et métallique signée Shu Ishikawa, de rythme effréné et de scènes totalement surréalistes et violentes. Et Tetsuo devient ainsi l’image repoussoir-cauchemar de l’homme plongé dans la ville déshumanisante qui fait de lui sa prothèse, celle d’un monde d’acier, artificiel, possédant sa propre logique aveugle et terrifiante de colonisation.

12.04 > 20:00
Tetsuo : The Iron Man 鉄男

Begin jaren 80 gooide "Akira", de manga van Katsuhiro Otomo, hoge ogen in de Japanse populaire cultuur. Een van de personages, Tetsuo, is een boefje dat wordt vernederd door zijn vrienden. Zijn arm zwelt op tot een merkwaardig en angstaanjagend lichaamsdeel. In 1989 komt "Tetsuo" in de zalen als eerste film van Tsukamoto. En daar kwam niemand zonder kleerscheuren weg ! Gefilmd in korrelig zwart-wit, over- en onderbelicht, een aaneenrijging van gehallucineerde en hallucinante scenes, aan verhoogde snelheid, hortende stop-motion, hypersnelle cuts : Tetsuo is een unieke freakshow in een trashy cyberpunk biomechanisch kleedje. Het verhaal van een man die tot zijn eigen ontsteltenis verandert in een machine wordt er ons ingeklopt met choquerende beelden, een ijzig kille metalige geluidsband van Shu Ishikawa, een bandeloos ritme en een rist surrealistische gewelddadige scènes. Tetsuo belichaamt het schrikbeeld van de man die verloren loopt in de gedeshumaniseerde stad, waar hij een verlengstuk van wordt. Het artificiële aanhangsel van een wereld van staal met zijn eigen blinde logica die hem opgelegd wordt.

12.04 > 20:00
Tetsuo II : The Body Hammer 鉄男Ⅱ BODY HAMMER

Construit à nouveau autour des thèmes de l’humiliation et de la vengeance "Tetsuo : The Body Hammer" met au centre de sa narration un employé de bureau insipide et sans histoires, qui tente de faire face à une bande de "cyborgs" quand elle agresse son gamin. Mais alors qu’il tente de se défendre, la bande l’enlève et le soumet à des expériences qui nouent chairs et métaux pour construire le nouvel homme, l’arme suprême. Sauf qu’évidemment, Taniguchi n’en demandait pas tant même s’il est prêt, maintenant, à venger toutes les humiliations. Alors que le premier "Tetsuo" s’étalait dans un noir et blanc superbe, le second s’empare de la couleur pour construire son récit entre bleu et rouge. Les moyens de productions aussi sont nettement plus importants dans ce second opus. Mais pour autant, la même furie destructrice préside à la réalisation de cette seconde partie avec une autre variation sur la colonisation de la chair par la machine.

12.04 > 22:00
Tetsuo : The Body Hammer

Opnieuw draait het rond vernedering en wraak. Centraal staat deze keer een saaie inhoudsloze kantoormedewerker, die het hoofd tracht te bieden aan een bende cyborgs die zijn zoontje afrossen. Maar wanneer hij van zich af wil slaan, wordt hij overmeesterd en onderworpen aan een experiment dat lichaam en metaal verenigt om een nieuwe mens te maken, een superwapen. Ook al was het niet meteen de bedoeling van Taniguchi, hij is nu klaar om wraak te nemen voor alle vernederingen die hij onderging.
Waar de eerste "Tetsuo" nog uitblonk in oogverblindend zwart-wit, omarmt de tweede kleur om het verhaal in blauw en rood te drenken. De productie oogt beduidend uitgebreider in dit tweede deel, maar dezelfde verwoestingsdrang ligt eraan ten grondslag, met een nieuwe variatie op de overname van het lichaam door de machine.

12.04 > 22:00
Tetsuo : The Bullet Man 鉄男 THE BULLET MAN

"Tetsuo III : The Bullet Man" ressemble à nouveau à une version cyberpunk de Hulk. L’acteur anglophone Eric Bossick a les airs fadasses de Superman en complet, lunettes et malette. Et il porte aussi à bout de bras sa femme neurasthénique. Mais l’ennui bascule quand une voiture écrase volontairement son seul bonheur, son gamin sous ses yeux (séquence choc genre western apocalyptique). Totalement abattu, incapable de faire face d’abord, sa colère prend le pas et la machine grandit en lui. La haine produit la mutation, le métal qui s’immisce sous la peau a la texture de la chaire. Mais il semblerait que rien ne soit dû au hasard.... Filmé en HD qui permet toutes les souplesses et la froideur des images crues, ce "Tetsuo" ose tout. Caméra portée et lancée tout azimut, angles de vue acrobatiques, ellipses narratives puissantes et hallucinées, montage surdécoupé, Tsukamoto va encore plus loin que dans les deux premiers volets (si si, c’est possible !). Et si l’intrigue est minimaliste, le final est grandiose !

13.04 > 00:00
Tetsuo : The Bullet Man

Wederom een soort cyberpunk Hulk. De Engelstalige acteur Eric Bossick lijkt op een saaie Superman, compleet met kostuum, brilletje en aktetas. En hij slaagt er ternauwernood in zijn zieke vrouw te verzorgen. Zijn saaie leven wordt op zijn kop gezet als een auto het enige licht in zijn leven, zijn zoontje, expres voor zijn ogen overhoop rijdt, wat staat voor choquerende beelden als een apocalyptische western. Hij is helemaal verslagen en kan zijn problemen niet meer de baas. Tegelijk met zijn woede, begint er een machine te groeien in zijn binnenste. Door zijn haat begint hij te muteren en krijgt zijn huid een metaalachtig uitzicht. Maar niets lijkt zomaar toevallig te gebeuren...
HD kan de souplesse en kilte van de rauwe beelden perfect vatten, en deze "Tetsuo" durft dan ook alles aan. Een losse camera die alle kanten opvliegt, acrobatische perspectieven, krachtige en hallucinante narratieve ellipsen, overdreven versneden montage : Tsukamoto gaat hier nog verder dan in de twee vorige luiken (ja hoor, dat kan !). En de plot mag dan misschien minimalistisch zijn, de finale is dat allerminst !

13.04 > 00:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2361&lang=fr