> Pedro Pinho & Terratreme

Lorsque nous avons découvert "L’usine de rien", film d’une liberté formelle et d’une intelligence politique rares, l’idée de lui donner une place dans la programmation du Nova ne pouvait se faire sans étancher notre curiosité. Qui est donc le cinéaste, et quel a été le processus de fabrication derrière un film si stimulant et singulier ? Nous nous sommes donc intéressés aux précédents films de Pedro Pinho : "Bab Sebta", "Um fim do mundo" et "As Cidades e as trocas", trois documentaires où apparaissent déjà le regard du cinéaste et sa sensibilité sociale, mais qui ne laissaient pas encore présager l’aboutissement de cette espèce de comédie musicale néoréaliste. Et nous avons découvert Terratreme, la structure qui a produit "L’usine de rien" et dont Pedro Pinho est l’un des fondateurs. Basé à Lisbonne, Terratreme fonctionne depuis 2008 comme un collectif de production cinématographique "né du désir ardent de six jeunes réalisateurs et producteurs de développer un modèle de production adaptable aux singularités de chaque film". Leur but est d’associer la recherche et la création, en inventant une méthode de travail où ce sont les besoins du film qui déterminent le modèle de production, et non l’inverse. Cette manière de travailler résonne au Nova, qui fonctionne en collectif depuis tout juste 22 ans. Comme dans le film éponyme de Luchino Visconti ("La Terre tremble"), où un groupe de pêcheurs s’unit pour acheter un bateau et arrêter de dépendre du propriétaire qui les embauche, Terratreme envisage la production comme une variable esthétique fondamentale dans la façon dont un film se fabrique, et considère que seule l’implication directe des réalisateurs dans l’ensemble du processus de production peut contribuer à faire exister le film escompté. Tour à tour, les membres de Terratreme sont ainsi réalisateur, chef opérateur, producteur, scénariste ou monteur sur les films de leurs comparses. Ainsi, "L’usine de rien" est présenté comme "un film de João Matos, Leonor Noivo, Luisa Homem, Pedro Pinho, Tiago Hespanha, réalisé par Pedro Pinho". Et on peut voir, dans cette fiction collective, s’entrecroiser deux nécessités : celle des ouvriers de s’organiser autrement pour survivre dans une époque qui les nie, et celle de cinéastes voulant continuer à faire des films parfaitement libres. Nous vous proposons donc, autour de "L’usine de rien", de découvrir les précédents films de Pedro Pinho (qui sera parmi nous pendant la première semaine de ce programme) et une petite sélection de longs et courts métrages réalisés et produits dans ce cadre hors du commun.

www.terratreme.pt


Toen we "A Fábrica de Nada" ontdekten, een film die getuigt van een zeldzame formele vrijheid en politieke intelligentie, werd onze nieuwsgierigheid meteen geprikkeld. Wie is die filmmaker, en welk productieproces zit achter zo’n stimulerende en unieke film ? We gingen op zoek naar de vorige films van Pedro Pinho : "Bab Sebta", "Um fim do mundo" en "As Cidades e as trocas", drie documentaires waarin het perspectief en de sociale bewogenheid van de regisseur al aan bod komen, maar die nog niet de uitkomst van een neo-realistische muzikale komedie laten vermoeden. En dan ontdekten we Terratreme, de structuur die "A Fábrica de Nada" produceerde, en waarvan Pedro Pinho een van de oprichters is. Terratreme, gevestigd in Lissabon, opereert sinds 2008 als een filmproductiecollectief "geboren uit de vurige wens van zes jonge regisseurs en producenten om een productiemodel te ontwikkelen dat kan worden aangepast aan de specifieke kenmerken van elke film". Hun doel is om onderzoek en creatie te combineren, door een werkmethode uit te vinden waarbij de noden van de film het productiemodel bepalen, en niet andersom. Deze manier van werken rijmt met Nova, dat al 22 jaar als collectief opereert. Zoals in de gelijknamige film van Luchino Visconti ("La Terra Trema" of “The Earth Trembles”), waar een groep vissers zich verenigt om een boot te kopen en ophoudt met afhankelijk te zijn van een eigenaar, ziet Terratreme productie als een fundamentele esthetische variabele in de manier waarop een film wordt gemaakt, en is van mening dat alleen de directe betrokkenheid van de regisseurs bij het volledige productieproces kan bijdragen aan het maken van de film die ze voor ogen hebben. De leden van Terratreme zijn om de beurt regisseur, acteur, producent, scenarioschrijver en monteur van de films van hun collega’s. Zo wordt "A Fábrica de Nada" gepresenteerd als "een film van João Matos, Leonor Noivo, Luisa Homem, Pedro Pinho, Tiago Hespanha, geregisseerd door Pedro Pinho". En we zien in deze collectieve fictie twee met elkaar verweven noodzakelijkheden : die van de arbeiders om zich anders te organiseren om te overleven in een tijdperk dat hen ontkent, en die van filmmakers die perfect vrije films willen blijven maken. Daarom stellen wij voor om samen met "A Fábrica de Nada" de vorige films van Pedro Pinho te ontdekken (die tijdens de eerste week van dit programma onze gast is) en een kleine selectie van speelfilms en korte films die in deze uitzonderlijke omgeving zijn gemaakt en geproduceerd.

www.terratreme.pt


expo

Pour passer l’hiver au chaud, et compléter notre petit voyage au Portugal, le foyer du Nova exposera pendant toute cette programmation des photos de tournages et une sélection d’affiches (certaines sérigraphiées) de plusieurs films produits par le collectif Terratreme.

10.01 > 18:30
expo

Om de winter warm door te brengen vervolledigen we onze uitstap naar Portugal met een expo met setfoto’s en een reeks posters (waaronder sommige gezeefdrukt) van het Terratreme-collectief.

10.01 > 18:30
Estaçao Season

Les préoccupations et les attentes d’un groupe d’amis qui basculent vers de nouvelles étapes de leur vie. L’un fait face au mal-être de sa mère, épuisée par la lourdeur du travail et l’ambiance à l’usine. Un autre doit se mesurer à une joueuse de snooker réputée imbattable. Un troisième affronte le sentiment d’infériorité ressenti par sa compagne, qui n’a pas fait d’études et travaille dans le bar familial…


Estaçao Season

De zorgen en verwachtingen van een groep vrienden op weg naar een nieuwe fase in hun leven. De ene wordt geconfronteerd met het verdriet van zijn moeder, uitgeput door het zware werk en de sfeer in de fabriek. Een ander moet het opnemen tegen een snookerspeelster die bekend staat als onverslaanbaar. Een derde wordt geconfronteerd met het minderwaardigheidscomplex van zijn vriendin, die niet heeft gestudeerd en in het familiecafé werkt...


Um fim do Mundo The End of the World

Portrait de la vie quotidienne des jeunes vivant dans un nouvel immeuble en périphérie de Lisbonne. Un paysage marqué par l’école, l’ennui, les petits boulots, la plage, la fête foraine et les concerts. Les chariots de supermarché transforment les rues en terrain de course, l’étrange fille noire intrigue, la tranquille virée à la mer se transforme en bagarre, jeux de séduction et rapports de force… Créé collectivement avec l’aide de Pedro Pinho, dont l’image en noir et blanc très soignée magnifie les personnages, "Um fim do mundo" laisse aux jeunes une grande part d’improvisation où la spontanéité des situations sonne juste. Comme un morceau de cinéma vérité moderne.

+ Estaçao [Season]

Luis Miguel Correia, 2007, PT, 35mm > video, vo st ang, 33'

Les préoccupations et les attentes d’un groupe d’amis qui basculent vers de nouvelles étapes de leur vie. L’un fait face au mal-être de sa mère, épuisée par la lourdeur du travail et l’ambiance à l’usine. Un autre doit se mesurer à une joueuse de snooker réputée imbattable. Un troisième affronte le sentiment d’infériorité ressenti par sa compagne, qui n’a pas fait d’études et travaille dans le bar familial…

Première projection suivie d’une rencontre avec Pedro Pinho, le 11.01 à 22:00.

11.01 > 22:00 + 03.02 > 17:00
Um fim do Mundo The End of the World

Portret van het dagelijks leven van jongeren in een nieuw flatgebouw aan de rand van Lissabon. Een landschap gekenmerkt door school, verveling, klusjes, het strand, de kermis en concerten. Supermarktkarren veranderen de straten in wedstrijdvelden, het vreemde zwarte meisje intrigeert, de uitstap naar de zee mondt uit in een gevecht, flirts en krachtmeetings.... Gemaakt met de hulp van Pedro Pinho, wiens zwart-wit beelden de personages prachtig belichten, geeft "Um fim do mundo" de vrijheid aan de jongeren om te improviseren, wat hun spontaniteit enkel ten goede komt, als een modern stukje cinéma vérité.

+ Estaçao [Season]

Luis Miguel Correia, 2007, PT, 35mm > video, vo st ang, 33'

De zorgen en verwachtingen van een groep vrienden op weg naar een nieuwe fase in hun leven. De ene wordt geconfronteerd met het verdriet van zijn moeder, uitgeput door het zware werk en de sfeer in de fabriek. Een ander moet het opnemen tegen een snookerspeelster die bekend staat als onverslaanbaar. Een derde wordt geconfronteerd met het minderwaardigheidscomplex van zijn vriendin, die niet heeft gestudeerd en in het familiecafé werkt...

Eerste vertoning gevolgd door een ontmoeting met Pedro Pinho, op 11.01 om 22:00

11.01 > 22:00 + 03.02 > 17:00
Bab Sebta

Marqués par les images sur-médiatisées de ces grappes humaines d’émigrants d’Afrique noire qui tentent de rejoindre l’Europe, Pedro Pinho et Frederico Lobo en ont pris le contre-pied : prendre le temps de la rencontre, remonter le fil de Tanger à Oujda, de Nouhadibou à Nouakchott, autant de lieux qui voient affluer des personnes voulant franchir cette frontière via Bab Sebta ("la porte de Ceuta" en arabe), une des deux enclaves espagnoles situées au nord du Maroc. S’y croisent, des bateaux très convoités pour aller vers le nord, et d’autres qui ramènent des poissons plutôt que des noyés. De longs moments où l’on s’attache aux parcours de quelques-uns. Les portraits d’hommes et de femmes sont filmés dans leur quotidien, sans pathos, dramatisation ni emphase. Les nombreux témoignages racontent les passeurs, le mur, la sécurité, la traversée en zodiac, les rêves d’autres pays, les stratégies pour éviter la police, les déportations dans des conditions hivernales, la dureté du voyage notamment pour les femmes, les astuces pour dormir dans le désert sans perdre sa route… L’attente. Et l’espoir.

Première projection suivie d’une rencontre avec Pedro Pinho, le 12.01 à 20:30.

12.01 > 20:30 + 02.02 > 19:00
Bab Sebta

Getroffen door de overgemediatiseerde beelden van grote groepen Afrikaanse migranten die Europa proberen te bereiken, hebben Pedro Pinho en Frederico Lobo het tegenovergestelde gedaan : de tijd nemen om hen te ontmoeten, teruggaan van Tanger naar Oujda, van Nouhadibou naar Nouakchott, de plaatsen waar mensen via Bab Sebta ("de poort van Ceuta" in het Arabisch), een van de twee Spaanse enclaves in het noorden van Marokko, deze grens oversteken. Er zijn de begeerde boten om naar het noorden te varen, en andere die vis meebrengen in plaats van drenkelingen. Lange momenten waarop we in het spoor treden van enkele van hen. De portretten van mannen en vrouwen worden in hun dagelijks leven gefilmd, zonder pathos, dramatisering of overbenadrukking. De vele getuigenissen vertellen over de smokkelaars, de muur, de onveiligheid, de oversteek in zodiak, dromen van andere landen, strategieën om de politie te ontwijken, deportaties in winterse omstandigheden, de wreedheid van de reis, vooral voor vrouwen, de trucs om in de woestijn te slapen zonder je weg te verliezen.... het wachten en de hoop.

Eerste vertoning gevolgd door een ontmoeting met Pedro Pinho, op 12.01 om 20:30.

12.01 > 20:30 + 02.02 > 19:00
As cidades e as trocas Cities and Trade

En 2008, l’industrie touristique en pleine croissance est gelée au Cap-Vert. La construction de nombreux hôtels et complexes hôteliers par des sociétés étrangères est interrompue en raison d’une pénurie de sable. L’industrie du sable, principale ressource pour la production de béton, a atteint un niveau dramatique mettant en danger les plages. Du coup, le sable s’importe par cargos et camions de l’étranger. Pedro Pinho et Luísa Homem reconstituent ces voyages quotidiens, afin de mettre en évidence les transformations physiques et sociales dans le paysage que ces échanges produisent. Un chantier naval, une marche dans le désert pour parler d’une route en devenir vers la mer, une carrière de pierres, une fabrique de parpaings, de superbes forêts d’étais et des nappes de maisons en construction… Puis un préparatif de fête, où l’on assiste à la métamorphose des danseurs qui s’enduisent d’un mélange d’huile et de sable pour devenir entièrement noirs avant de partir dans une procession festive et joyeuse. Et un retour à la réalité occidentale, sa folie immobilière et l’arrivée massive des touristes. Un film presque sans parole et aux images puissantes.

Première projection suivie d’une rencontre avec Pedro Pinho, le 13.01 à 19:00.

13.01 > 19:00 + 27.01 > 18:30 + 14.02 > 20:00
As cidades e as trocas Cities and Trade

In 2008 werd de groeiende toeristische sector in Kaapverdië bevroren. De bouw van vele hotels en resorts door buitenlandse bedrijven wordt stilgelegd door een tekort aan zand. De zandindustrie, de belangrijkste bron voor de productie van beton, heeft een kritisch niveau bereikt dat een bedreiging vormt voor de stranden. Als gevolg hiervan wordt zand geïmporteerd door vrachtschepen en vrachtwagens uit het buitenland. Pedro Pinho en Luísa Homem reconstrueren deze dagelijkse reizen om de fysieke en sociale transformaties in het landschap die deze uitwisselingen teweegbrengen te benadrukken. Een scheepswerf, een tocht in de woestijn om te praten over een weg in aanleg naar de zee, een steengroeve, een steenhouwerij, een sintelblokfabriek, prachtige bossen van steigers en vele lagen huizen in aanbouw.... Dan komen we aan in de voorbereidingen van een feest, waar we getuige zijn van de metamorfose van de dansers die zich met een mengsel van olie en zand bedekken om volledig zwart te worden alvorens mee te lopen in een feestelijke en vrolijke processie. Dan een terugkeer naar de westerse werkelijkheid, de vastgoedgekte en de massale komst van toeristen. Een film met bijna geen woorden en veel sprekende beelden.

Eerste vertoning gevolgd door een ontmoeting met Pedro Pinho, op 13.01 om 19:00.

13.01 > 19:00 + 27.01 > 18:30 + 14.02 > 20:00
Ascensão Ascension

Dans le brouillard des premières lueurs du jour, un groupe de paysans tente de remonter d’un puits le corps d’un homme. Parmi l’assemblée silencieuse, des femmes au regard dur nous fixent. Une mère attend le corps de son fils. L’attente cesse. Comment la vie peut-elle s’arrêter si dans la nature tout renaît infiniment ? Un film comme un espace de communion, un geste d’amour inconditionnel.


Ascensão Ascension

In de nevel van het ochtendgloren probeert een groep boeren het lichaam van een man uit een put te halen. In de stille bijeenkomst staren stug kijkende vrouwen naar ons. Een moeder wacht op het lichaam van haar zoon. Het wachten stopt. Hoe kan het leven stoppen als alles in de natuur oneindig wordt herboren ? Een film als een ruimte om zich één te voelen, een gebaar van onvoorwaardelijke liefde.


A Cidade e o Sol The City and the Sun

Une femme et deux chiens, dans une maison, dans une ville. Elle trouve dans ses gestes quotidiens le souvenir de quelqu’un qui est parti. Le soleil la rend aveugle, agressive et, tout comme la mort, elle ne peut pas le regarder dans les yeux - seulement son effet dans les ombres autour d’elle.


A Cidade e o Sol The City and the Sun

Een vrouw en twee honden, in een huis, in een stad. Ze vindt in haar dagelijkse handelingen de herinnering aan iemand die is vertrokken. De zon maakt haar blind en agressief. Ze kan hem, net als de dood, niet in de ogen kijken - alleen maar het effect in de schaduwen rondom haar.


Num País Estrangeiro In a Foreign Country

La réinvention cinématographique d’un texte censuré en 1968, avec des images noir et blanc en négatif, sans commentaires ou presque, proches de l’abstraction. Hypnotisant !


Num País Estrangeiro In a Foreign Country

De cinematografische heruitvinding van een in 1968 gecensureerde tekst, met bijna abstracte zwart-wit beelden in negatief, met weinig of geen commentaar. Hypnotiserend !


Altas Cidades de Ossadas High Cities of Bone

Né dans un bidonville à la périphérie de Lisbonne, Karlon a joué un rôle déterminant dans le rap créole cap-verdien. Dans ce film de fiction, il fuit la société, son passé et cherche l’oubli. Un film comme un chant rythmé au cœur de la nuit dans les cannes à sucre, comme un mantra, un acte de résistance contre le colonialisme, un clin d’oeil à Aimé Césaire.


Altas Cidades de Ossadas High Cities of Bone

Geboren in een sloppenwijk aan de rand van Lissabon, vervulde Karlon een sleutelrol in de Kaapverdische Creoolse rap. In deze fictieve film ontvlucht hij de maatschappij en zijn verleden, en zoekt hij de vergetelheid op. Een film als een ritmisch lied in het hart van de nacht in het suikerriet, als een mantra, een daad van verzet tegen het kolonialisme, een knipoog naar Aimé Césaire.


Nyo Vweta Nafta

Fruit d’une errance au Mozambique, ce film a été tourné sans script ni synopsis. Avec pour seuls moteurs, le désir de filmer un baobab et celui de retrouver Nafta, une amie dont le cinéaste a perdu la trace. Au hasard des rencontres et des discussions, résonnent les rêves de richesse et de marques, une fascination des modes de vie et de consommation occidentaux. King Best. Samsung Galaxy. Versace. Cocotiers. Baobab.


Nyo Vweta Nafta

Als resultaat van een zwerftocht in Mozambique is deze film opgenomen zonder script of synopsis. Met alleen het verlangen om een baobab te filmen en om Nafta te vinden, een vriendin die de filmmaker uit het oog verloren heeft. Toevallige ontmoetingen en discussies weergalmen dromen over rijkdom en merken, een fascinatie voor de westerse levensstijl en consumptie. King Best. Samsung Galaxy. Versace. Kokospalmen. Baobab.


Terratreme curtas-metragens

+ Ascensão [Ascension]

Pedro Peralta, 2016, PT, DCP, vo st fr, 17'

Dans le brouillard des premières lueurs du jour, un groupe de paysans tente de remonter d’un puits le corps d’un homme. Parmi l’assemblée silencieuse, des femmes au regard dur nous fixent. Une mère attend le corps de son fils. L’attente cesse. Comment la vie peut-elle s’arrêter si dans la nature tout renaît infiniment ? Un film comme un espace de communion, un geste d’amour inconditionnel.

+ A Cidade e o Sol [The City and the Sun]

Leonor Noivo, 2012, PT, DCP, vo st ang, 19'

Une femme et deux chiens, dans une maison, dans une ville. Elle trouve dans ses gestes quotidiens le souvenir de quelqu’un qui est parti. Le soleil la rend aveugle, agressive et, tout comme la mort, elle ne peut pas le regarder dans les yeux - seulement son effet dans les ombres autour d’elle.

+ Num País Estrangeiro [In a Foreign Country]

Miguel Seabra Lopes & Karen Akerman, 2018, PT, vo st fr, 25'

La réinvention cinématographique d’un texte censuré en 1968, avec des images noir et blanc en négatif, sans commentaires ou presque, proches de l’abstraction. Hypnotisant !

+ Altas Cidades de Ossadas [High Cities of Bone]

João Salaviza, 2017, PT, DCP, vo st ang, 19'

Né dans un bidonville à la périphérie de Lisbonne, Karlon a joué un rôle déterminant dans le rap créole cap-verdien. Dans ce film de fiction, il fuit la société, son passé et cherche l’oubli. Un film comme un chant rythmé au cœur de la nuit dans les cannes à sucre, comme un mantra, un acte de résistance contre le colonialisme, un clin d’oeil à Aimé Césaire.

+ Nyo Vweta Nafta

Ico Costa, 2017, PT, DCP, vo st fr, 21'

Fruit d’une errance au Mozambique, ce film a été tourné sans script ni synopsis. Avec pour seuls moteurs, le désir de filmer un baobab et celui de retrouver Nafta, une amie dont le cinéaste a perdu la trace. Au hasard des rencontres et des discussions, résonnent les rêves de richesse et de marques, une fascination des modes de vie et de consommation occidentaux. King Best. Samsung Galaxy. Versace. Cocotiers. Baobab.

- Le 11.01 à 19:30, projection présentée par Pedro Pinho.
- Le 16.02 à 19:00, projection présentée par Marta Lemos de Terratreme.

11.01 > 19:30 + 26.01 > 19:00 + 16.02 > 19:00
Terratreme curtas-metragens

+ Ascensão [Ascension]

Pedro Peralta, 2016, PT, DCP, vo st fr, 17'

In de nevel van het ochtendgloren probeert een groep boeren het lichaam van een man uit een put te halen. In de stille bijeenkomst staren stug kijkende vrouwen naar ons. Een moeder wacht op het lichaam van haar zoon. Het wachten stopt. Hoe kan het leven stoppen als alles in de natuur oneindig wordt herboren ? Een film als een ruimte om zich één te voelen, een gebaar van onvoorwaardelijke liefde.

+ A Cidade e o Sol [The City and the Sun]

Leonor Noivo, 2012, PT, DCP, vo st ang, 19'

Een vrouw en twee honden, in een huis, in een stad. Ze vindt in haar dagelijkse handelingen de herinnering aan iemand die is vertrokken. De zon maakt haar blind en agressief. Ze kan hem, net als de dood, niet in de ogen kijken - alleen maar het effect in de schaduwen rondom haar.

+ Num País Estrangeiro [In a Foreign Country]

Miguel Seabra Lopes & Karen Akerman, 2018, PT, vo st fr, 25'

De cinematografische heruitvinding van een in 1968 gecensureerde tekst, met bijna abstracte zwart-wit beelden in negatief, met weinig of geen commentaar. Hypnotiserend !

+ Altas Cidades de Ossadas [High Cities of Bone]

João Salaviza, 2017, PT, DCP, vo st ang, 19'

Geboren in een sloppenwijk aan de rand van Lissabon, vervulde Karlon een sleutelrol in de Kaapverdische Creoolse rap. In deze fictieve film ontvlucht hij de maatschappij en zijn verleden, en zoekt hij de vergetelheid op. Een film als een ritmisch lied in het hart van de nacht in het suikerriet, als een mantra, een daad van verzet tegen het kolonialisme, een knipoog naar Aimé Césaire.

+ Nyo Vweta Nafta

Ico Costa, 2017, PT, DCP, vo st fr, 21'

Als resultaat van een zwerftocht in Mozambique is deze film opgenomen zonder script of synopsis. Met alleen het verlangen om een baobab te filmen en om Nafta te vinden, een vriendin die de filmmaker uit het oog verloren heeft. Toevallige ontmoetingen en discussies weergalmen dromen over rijkdom en merken, een fascinatie voor de westerse levensstijl en consumptie. King Best. Samsung Galaxy. Versace. Kokospalmen. Baobab.

- 11.01 om 19:30, voorstelling gepresenteerd door Pedro Pinho.
- 16.02 om 19:00, voorstelling gepresenteerd door Marta Lemos van Terratreme.

11.01 > 19:30 + 26.01 > 19:00 + 16.02 > 19:00
Terratreme curtas-metragens

11.01 > 19:30 + 26.01 > 19:00 + 16.02 > 19:00
Provas, exorcismos Trials, Exorcisms

Les ouvriers d’une usine apprennent par simple affiche que leur usine va fermer. Impossibilité de discussions, dirigeants invisibles. Rituellement, les travailleurs continuent à se présenter au travail dans l’espoir de conserver leur emploi et s’occupent en jouant aux cartes, en construisant des châteaux d’allumettes, en se confiant. Un titre emprunté à Henri Michaux pour un court métrage qui n’est pas sans évoquer "L’usine de rien".


Provas, exorcismos Trials, Exorcisms

De arbeiders van een fabriek vernemen via een eenvoudige poster dat hun fabriek gaat sluiten. Monddode discussies, onzichtbare leiders. Als een ritueel blijven de arbeiders zich op het werk melden in de hoop hun job te behouden. Ondertussen houden ze zich bezig met kaartenspelen, luciferkastelen bouwen, en elkaar geheimen toe te vertrouwen. Een titel ontleend aan Henri Michaux voor een kortfilm die doet denken aan “A Fábrica de Nada”.


Revoluçao industrial Industrial Revolution

De belles images d’archives sur plaques de verre témoignent du rêve industriel de la fin du XIXe siècle, marques du passé contrastant avec la réalité actuelle. Le son de l’industrie devient rock. Dans un petit bateau, on descend lentement les rives de la rivière Ave, envahies de végétation luxuriante. La vallée, l’une des plus industrialisées du Portugal, a connu tant l’exploitation de la nature que celle des hommes. Progressivement, on devine des bâtiments en ruine. On entre dans une usine encore en activité. On rencontre ceux qui continuent d’habiter les bords de la rivière. L’histoire commence à se raconter entre incendie, fermeture et abandon. Les plus modestes sont restés et ont reconstruit un mode de vie rural. Des jeunes explorent les friches, construisent des rampes de skate improvisées, créent de nouveaux terrains de jeux... Les promesses de prospérité de la révolution industrielle sont démenties par la situation de désordre social, environnemental, économique, culturel, paysager. L’avenir est incertain. Le présent aussi.

+ Provas, exorcismos [Trials, Exorcisms]

Susana Nobre, 2015, PT, DCP, vo st fr, 25'

Les ouvriers d’une usine apprennent par simple affiche que leur usine va fermer. Impossibilité de discussions, dirigeants invisibles. Rituellement, les travailleurs continuent à se présenter au travail dans l’espoir de conserver leur emploi et s’occupent en jouant aux cartes, en construisant des châteaux d’allumettes, en se confiant. Un titre emprunté à Henri Michaux pour un court métrage qui n’est pas sans évoquer "L’usine de rien".

19.01 > 19:00 + 08.02 > 20:00 + 03.03 > 17:00
Revoluçao industrial Industrial Revolution

Prachtige archiefbeelden op glasplaten getuigen van de industriële droom van het einde van de 19e eeuw, tekens van het verleden die in contrast staan met de huidige realiteit. Het geluid van de industrie wordt rock. In een klein bootje dalen we de rivier Ave langzaam af, omzoomd door oevers met weelderige vegetatie. De vallei, een van de meest geïndustrialiseerde van Portugal, is zowel door de natuur als door de mens geëxploiteerd. Geleidelijk aan onderscheiden we gebouwen in ruïne. We betreden een fabriek die nog steeds actief is. We ontmoeten de mensen die nog steeds langs de oevers van de rivier wonen. Het verhaal tekent zich af tussen brand, sluiting en achterlaten. De meest bescheidenen bleven en bouwden opnieuw een boerenleven op. Jongeren verkennen de braakliggende terreinen, bouwen geïmproviseerde skatepistes, creëren nieuwe speelpleinen... De belofte van welvaart van de industriële revolutie wordt geloochend door de situatie van sociale, ecologische, economische, culturele en landschappelijke wanorde. De toekomst is onzeker. Het heden ook.

+ Provas, exorcismos [Trials, Exorcisms]

Susana Nobre, 2015, PT, DCP, vo st fr, 25'

De arbeiders van een fabriek vernemen via een eenvoudige poster dat hun fabriek gaat sluiten. Monddode discussies, onzichtbare leiders. Als een ritueel blijven de arbeiders zich op het werk melden in de hoop hun job te behouden. Ondertussen houden ze zich bezig met kaartenspelen, luciferkastelen bouwen, en elkaar geheimen toe te vertrouwen. Een titel ontleend aan Henri Michaux voor een kortfilm die doet denken aan “A Fábrica de Nada”.

19.01 > 19:00 + 08.02 > 20:00 + 03.03 > 17:00
Era Umha vez Brasilia Once there was Brasilia

Réalisé en l’An 0 P.C. (Post-Coup d’État), ce documentaire repose sur un scénario de série Z futuriste. En 1959, l’agent intergalactique WA14 reçoit une mission : aller sur la planète Terre et tuer le président de la république, Juscelino Kubitschek, le jour de l’inauguration de Brasilia. Mais son vaisseau spatial atterrit à Ceilândia, la plus grande ville satellite de Brasilia et capitale de ses prisons. Seule Andreia, la reine de l’après-guerre, peut aider à réunir une armée capable de tuer les monstres qui occupent désormais le Congrès national… Ces deux solitaires n’aiment pas parler, mais discutent sans s’arrêter de sujets surréalistes. Décors dépouillés, terrain vague intersidéral, dialogues improbables, acteurs amateurs costumés avec des chambres à air, guerrier intergalactique voyageant sans se déplacer dans l’épave délabrée d’un vaisseau spatial, grillant un barbecue brésilien traditionnel et fumant clope sur clope… Loin du réalisme, ce troisième long métrage d’Adirley Queiróz (un ancien joueur de football professionnel) tend un principe narratif absurde comme miroir à l’absurdité politique qui sévit au Brésil.

19.01 > 21:00 + 03.02 > 19:00
Era Umha vez Brasilia Red Line

Gerealiseerd in het jaar 0 P.C. (Post-Coup d’Etat) is deze documentaire gebaseerd op een futuristisch Z-scenario. In 1959 ontvangt de intergalactische agent WA14 een missie : naar de planeet Aarde gaan en de president van de Republiek, Juscelino Kubitschek, doden op de dag van de inhuldiging van Brasilia. Maar zijn ruimteschip landt in Ceilândia, de grootste satellietstad van Brasilia en de hoofdstad van de gevangenissen. Alleen Andreia, de naoorlogse koningin, kan helpen een leger op de been te brengen dat in staat is om de monsters te doden die het parlement bezetten.... Deze twee eenzaten praten niet graag, maar bespreken onophoudelijk surrealistische onderwerpen. Sobere decors, interstellaire braakterreinen, onwaarschijnlijke dialogen, amateur-acteurs in kostuums van binnenbanden, een kettingrokende intergalactische krijger die reist in een ruimteschipwrak zonder zich te verplaatsen, met een traditionele Braziliaanse barbecue.... Deze derde speelfilm van Adirley Queiróz (een voormalig profvoetballer) biedt een absurd narratief principe als spiegel voor de politieke absurditeit die heerst in Brazilië.

19.01 > 21:00 + 03.02 > 19:00
Linha vermelha Red Line

En 1975, l’équipe de l’écrivain et cinéaste militant Thomas Harlan filme, plusieurs mois durant, l’occupation des propriétés terriennes du Duc de Bragance, au centre du Portugal, par des paysans sans terre qui y mènent une expérience de communauté alternative, autogérée et égalitaire. Trois décennies plus tard, "Linha vermelha" revient sur "Torre Bela", le film de Harlan (dont on voit plusieurs extraits), devenu emblématique de la période de liberté et d’utopie révolutionnaire qui a gagné le Portugal après la Révolution des Œillets. Des protagonistes reviennent sur cette aventure politique marquante. De quelle manière Harlan s’est-il mêlé des événements qui semblent se dérouler naturellement devant la caméra ? Quel a été l’impact du film sur la vie des occupants et sur la mémoire de cette période ? Le film, à partir notamment de bandes son enregistrées au moment du tournage, n’évite pas d’aborder les aspects troublants de l’approche de Harlan (qui, de ce point de vue, a inspiré le personnage du cinéaste argentin dans "L’usine de rien"), et plus largement l’ambiguïté des rapports entre l’intelligentsia et les classes populaires, devenant ainsi une réflexion sur le cinéma militant, sur la légitimité et le rôle politique du documentariste.

20.01 > 21:00 + 08.02 > 22:00 + 02.03 > 19:00
Linha vermelha Once there was Brasilia

In 1975 filmde de ploeg van de militante schrijver en filmmaker Thomas Harlan enkele maanden lang de bezetting van de landerijen van de hertog van Bragança in Midden-Portugal door landloze boeren die daar een alternatieve, zelfbeheerde en egalitaire gemeenschap leidden. Drie decennia later komt "Linha vermelha" terug op "Torre Bela", Harlans film (waaruit enkele fragmenten te zien zijn), die emblematisch werd voor de periode van revolutionaire vrijheid en utopie die zich na de Anjerrevolutie over Portugal verspreidde. Enkele protagonisten staan stil bij dit markante politieke avontuur. Op welke manier raakte Harlan betrokken bij de gebeurtenissen die recht voor de camera lijken plaats te vinden ? Wat was de impact van de film op het leven van de bewoners en op de herinnering aan deze periode ? De film, gebaseerd op geluidsopnamen van tijdens de draaidagen, ontkent de verontrustende aspecten van Harlans benadering niet (wat de inspiratie vormde voor de Argentijnse filmmaker in "A Fábrica de Nada"). Meer algemeen belicht het de dubbelzinnige relatie tussen de intelligentsia en de arbeidersklasse, en wordt zo een reflectie op de militante cinema, op de legitimiteit en politieke rol van de documentairemaker.

20.01 > 21:00 + 08.02 > 22:00 + 02.03 > 19:00
Lisboa-Provincia Lisbon-Province

Une infirmière prend soin à domicile d’une patiente. À l’hôpital, elle lit le dossier médical d’une patiente âgée qui était aussi son amie. Sa vie nous est présentée de façon factuelle, à travers la succession de maladies, soins, guérisons, contrôles, rechutes… Le dossier est ensuite rangé. De retour dans son village, le contraste avec la vie urbaine nous mène jusqu’à la chorale de la maison du peuple.


Lisboa-Provincia Lisbon-Province

Een verpleegster zorgt voor een patiënte thuis. In het ziekenhuis leest ze het medisch dossier van een oudere patiënte die ook haar vriendin was. Haar leven wordt op een feitelijke manier voorgesteld, door de opeenvolging van ziekten, zorgen, behandelingen, controles, terugvallen... Het dossier wordt dan opgeborgen. Terug thuis in haar dorp leidt het contrast met het stedelijk leven ons naar het koor van het Volkshuis.


Visita Guiada Guided Tour

Un parcours à travers le Portugal en suivant des guides touristiques, en partageant les visites de quelques-uns des millions de touristes venus du monde entier pour découvrir le pays. Italiens, Américains, Japonais, Français, Anglais… sillonnent le pays, qui leur est présenté sous différentes facettes selon la nationalité de leur groupe. Chaque guide fait résonner ses explications avec l’histoire et la culture des touristes. Nous découvrons des portraits variés du Portugal à travers ces yeux étrangers et prenons le bus avec eux, arpentons les châteaux, les sites historiques et les avenues des villes, regardons par la vitre de l’autocar les paysages qui défilent, saisissons l’occasion de prendre des photos avec madame qui pose devant le monument pendant les quelques minutes de temps libre après les explications du guide, et goûtons avec béatitude le fameux coucher de soleil sur l’océan… Même plus besoin de prévoir une visite guidée du Portugal !

+ Lisboa-Provincia [Lisbon-Province]

Susana Nobre, 2010, PT, DCP, vo st ang, 18'

Une infirmière prend soin à domicile d’une patiente. À l’hôpital, elle lit le dossier médical d’une patiente âgée qui était aussi son amie. Sa vie nous est présentée de façon factuelle, à travers la succession de maladies, soins, guérisons, contrôles, rechutes… Le dossier est ensuite rangé. De retour dans son village, le contraste avec la vie urbaine nous mène jusqu’à la chorale de la maison du peuple.

03.02 > 21:00 + 17.02 > 17:00
Visita Guiada Guided Tour

Een rondreis door Portugal met toeristengidsen die de miljoenen toeristen van over de hele wereld het land laten ontdekken. Italianen, Amerikanen, Japanners, Japanners, Fransen, Engelsen... reizen door het land, dat hen op verschillende manieren wordt gepresenteerd, afhankelijk van de nationaliteit van de groep. Elke gids laat zijn uitleg resoneren met de geschiedenis en cultuur van de toeristen. We ontdekken verschillende portretten van Portugal door deze buitenlandse ogen en nemen de bus met hen, verkennen kastelen, historische plaatsen en lanen, kijken door het raam van de autocar naar de landschappen die voorbij glijden, maken van de gelegenheid gebruik om foto’s te maken met de dame die voor het monument poseert tijdens de paar minuten vrije tijd na de uitleg van de gids, en genieten van de beroemde zonsondergang op de oceaan.... Wie heeft nog behoefte aan een rondleiding door Portugal ?

+ Lisboa-Provincia [Lisbon-Province]

Susana Nobre, 2010, PT, DCP, vo st ang, 18'

Een verpleegster zorgt voor een patiënte thuis. In het ziekenhuis leest ze het medisch dossier van een oudere patiënte die ook haar vriendin was. Haar leven wordt op een feitelijke manier voorgesteld, door de opeenvolging van ziekten, zorgen, behandelingen, controles, terugvallen... Het dossier wordt dan opgeborgen. Terug thuis in haar dorp leidt het contrast met het stedelijk leven ons naar het koor van het Volkshuis.

03.02 > 21:00 + 17.02 > 17:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2336&lang=fr