> Samurai Gaijin

Il a le katana virevoltant, l’honneur à vif, la larme de thé au coin des lèvres et il ne se cache pas ! Le Samouraï transcende la pellicule depuis un peu moins d’un siècle. Son influence sur les westerns hollywoodiens et la culture pop dans son ensemble, font de lui un archétype vivace et persistant de l’histoire du cinéma. Puis, lors de l’édition 2016 d’Offscreen, survint une nouvelle couche à cette riche histoire : du fin fond de sa campagne industrielle finlandaise nous parvint Rauni, le samouraï viking ivre d’alcool, de filles et d’un Japon illuminé. Un Samouraï Gaijin !

Ennivré par cette rencontre, nous avons creusé l’histoire du cinéma pour accompagner la petite sortie de "Samurai Rauni Reposaareleinen" d’autres perles inconnues répondant à cette description de samouraïs non-japonais – des Gaijin donc. Une fouille qui nous a replongés dans les heures les plus folles du cinéma d’exploitation où l’on imaginait qu’il suffisait de lancer les mots "samouraï", kung-fu ou ninja dans son titre pour faire frétiller le public adepte des films d’exploitation... le tout dans une grande confusion sémantique. On retrouve un maître kung-fu dans "Black Samouraï", le premier film à mêler Cowboy et Samouraï, "Le samouraï et le cavalier" a aussi eu pour nom "Der Schreken von Kung Fu" ("L’effroi du Kung Fu"), et surtout, on rencontre un flic au charisme et à l’humour douteux dans "Samuraï Cop" - mais attention, un flic qui dégaine le katana et qui lutte contre "Fudge Fujiyama", autant d’excellentes raisons pour vous montrer ce summum du nanard. Et enfin, des films intègrent honnêtement le concept présenté : l’homme qui maîtrise le bushidô sans être nippon, authentique "Samurai Gajin", à l’image du premier samouraï non-japonais de l’histoire, Yasuke, esclave noir devenu samouraï au 16ème siècle. Une bataille cinématographique improbable à suivre en cinq semaines, cinq films et courts métrages, colorée, rigolote, forte et forcément étonnante !


Hij zwaait wild in het rond met zijn katana, heeft eergevoel te geef, een theedruppel in zijn mondhoek en hij steekt zich nooit weg ! De samoerai en pellicule hebben elkaar al bijna meer dan een eeuw geleden gevonden, en zijn invloed op Hollywoodwesterns en popcultuur in het algemeen maken van hem een levendig archetype in de filmgeschiedenis. Tijdens de editie van 2016 van Offscreen kwam daar nog een nieuwe laag bij : Rauni de Vikingsamoerai verscheen vanuit de diepste Finse krochten, dronken van alcohol, liefde en een verlicht Japan. Een Gaijin samoerai !
Lichtelijk aangeschoten door die ontmoeting gingen we graven in de filmgeschiedenis om de bescheiden release van "Samurai Rauni" te omkaderen met onbekende pareltjes met dezelfde soort niet-Japanse samoerai – Gaijin, dus. De zoektocht heeft ons geleid langs vele uren exploitation cinema, waarbij er werd van uitgegaan dat louter de vermelding van "samoerai", "kung fu" of "ninja" in de titel al zou volstaan om de fans op hol te doen slaan... met heel wat semantische verwarring tot gevolg. Zo komt er een ninja (?) voor in "Black Samurai". En de eerste film die cowboys tegenover samoerai plaatst, “De samoerai en de ruiter” staat ook bekend als “Der Schrecken von Kung Fu” (De angst voor Kung Fu). Bovenal maken we kennis met een charismatische flik met aangebrande humor in "Samurai Cop" – maar pas op, een flik met getrokken katana die het opneemt tegen "Fudge Fujiyama". Meer dan voldoende redenen om deze ultieme pulpfilm te tonen. Onze zoektocht bracht ons ook langs films waarin de katana en de colt gekruist worden om de gelijkenissen tussen beide werelden bloot te leggen. Tot slot zijn er ook films die trouw het concept volgen : de man die de bushidô leert zonder nippon te zijn, de pure "samoerai gaijin", naar het voorbeeld van de eerste niet-Japanse samoerai ooit : Yasuke, een zwarte slaaf die samoerai werd in de 16e eeuw. Het wordt een onwaarschijnlijke veldslag die vijf weken lang te volgen is in vijf films en enkele kortfilms - kleurrijk, geestig, krachtig en opzienbarend !


Samurai Rauni Reposaareleinen

Bienvenue à Reposaarelainen, petit coin de la campagne finlandaise gélée et ponctuée d’usines, sur laquelle régne un irascible et joyeux seigneur de guerre : le Samurai Rauni ! Sabreur invaincu et decontracté, clope au bec, barbe hirsute, casquette de matelot et marcel sale, avec un fort penchant pour les femmes et la bouteille, Rauni suis une route un peu trop droite en se vengeant de ceux qu’il pense avoir commandité sa vaine tentative d’assassinat. Le film s’ouvre comme une bouteille de vodka et ne se referme qu’après une intense heure et quart de délire, de danse, de chants traditionnels et techno, de gueule de bois et de vengeances aussi douteuses que tranchantes. "Samurai Rauni" est porté par son réalisateur-acteur principal hyper-actif et en grande forme, boosté par l’humour local (éthylique et noir), soutenu par son entrainante bande-son ; il réussit le défi de japoniser intélligement la Finlande, transposant par exemple les "bains chauds" japonais dans les saunas nordiques. Une sortie trop rare, et unique en son genre !

21.09 > 20:00 + 30.09 > 18:00 + 05.10 > 20:00 + 12.10 > 22:00 + 20.10 > 20:00
Samurai Rauni Reposaareleinen

Welkom in Reposaarelainen, uithoek van het ijzige Finse platteland omringd door fabrieken, waar een even vrolijke als wrede krijgsheer de plak zwaait : Samoerai Rauni ! Hij is een onoverwinnelijke vechtersbaas, zijn sigaret hangt gelaten in de mondhoek, hij heeft een ruwe baard, matrozenpret en vuil marcelleke, en een onstilbare dorst en honger naar vrouwen. Rauni volgt een iets te recht pad om zich te wreken op wie hij ervan verdenkt de verijdelde aanslag op hem te hebben besteld. De film barst open als een fles wodka en houdt pas op na een intens uur en een kwart van razernij, dans, traditioneel gezang en techno, katers en even twijfelachtige als klievende wraak. "Samoerai Rauni" wordt gedragen door de hyperactieve regisseur-acteur in grote doen, geboost door lokale humor (zwart en doorzopen) en een opzwepende soundtrack. Hij slaagt erin Finland te Japaniseren, door bijvoorbeeld het Japanse warmwaterbad te vervangen door Scandinavische sauna’s. Kortom, een uiterst unieke en originele film in zijn genre.

21.09 > 20:00 + 30.09 > 18:00 + 05.10 > 20:00 + 12.10 > 22:00 + 20.10 > 20:00
Samurai Cop

Avec son catalogue très éloigné d’un Avi Mograbi, Amir Shervan ("Hollywood Cop", "Killing American Style") n’est pas le stéréotype du cinéaste moyen-oriental programmé au Cinéma Nova. Loin de là. En 1991 il met fin à sa carrière avec son cinquième film et chef d’œuvre malgré lui : "Samurai Cop". Un joyau dans le royaume des films si mauvais-qu’ils-en-sont-précieux qui a gagné son statut de film culte plus de 20 ans après sa diffusion en vhs grâce à l’avènement de l’internet et de son partage frénétique des plaisirs coupables. "Samurai Cop", c’est davantage un film de policiers qui tente de profiter de la vague finissante des films d’arts-martiaux qu’un film de samouraï non-japonais. Porté par un casting infernal de visages célèbres du cinéma fauché - l’américano-lituanien Robert Z’Dar en chef des yakuzas et Gérald Okamura - mais surtout par son imparable duo du flic blanc incorruptible et de son sidekick rigolo afro-américain, le film est l’exemple de la série B décomplexée qui accumule les faux raccords en tous genres, les claps maladroits et les dialogues au tranchant émoussé. Une perle à découvrir à minuit et en troupeau pour une séance unique et tout de même quelques touches de katana.

13.10 > 00:00
Samurai Cop

Met een oeuvre dat mijlen ver staat van dat van Avi Mograbi, is Amir Shervan ("Hollywood Cop", "Killing American Style") niet de typische filmmaker uit het Midden-Oosten die je in een Nova-programma verwacht.
Na een handvol B-film-pareltjes, voltooit Amir in 1991 Samurai Cop, zijn vijfde en laatste speelfilm. Een slaper in het rijk van de zo-slecht-dat-het goed-wordt films die pas recent zijn cultstatus verwierf, meer dan twintig jaar na zijn videorelease.
Samurai Cop is meer een buddy-agent dan een samoerai-film die probeert met zijn titel geld probeert te verdienen aan de toch al vervagende rage van vechtsporten in de filmindustrie. Met het toenmalige (en nog steeds) onbekende duo Matt Hannon en Mark Frazer, en meer herkenbare gezichten van de low budget-cinema zoals Robert Z’Dar en Gerald Okamura, is de film een perfect voorbeeld van schaamteloze uitbuiting die lijkt te zijn gemaakt van fragmenten , niet-gerepeteerde scenes en rammelende dialogen. Ultieme pulp !

13.10 > 00:00
The Challenge

Embauché pour partir au Japon afin de livrer un ancien katana familial à son propriétaire, Rick, simple boxeur américain, se retrouve pris dans une guerre pour le sabre qui oppose deux frères, l’un retiré à la campagne et sensei d’un dojo d’escrime traditionnelle, l’autre richissime et mafieux chef d’entre- prise. Devant choisir son camp, il finira par être initié et prendre les armes, celles des samourais. Etonnament réaliste pour un film gaijin, guidé par Toshiro Mifune, LA figure légendaire du chanbara ("Les Septs Samurais", "la Légende de Musashi", « Le Sabre du Mal », etc.) ici en vieux et efficace sensei ; "The Challenge" ne ridiculise pas le samourai en entrant dans des clichés incultes, mais ouvre au contraire une modeste porte vers les pratiques martiales du Japon médieval, faisant du héros américain (dont l’orgueil est douché un bon coup par les techniques nippones, et qui achève le film en ayant à peine effleuré la voie du sabre) peut-être le seul authentique Samurai Gajin de ce programme. (avec Rauni bien entendu)

21.09 > 22:00
The Challenge

Rick, een eenvoudige Amerikaanse bokser, wordt opgeroepen om in Japan een oude katana, een erfstuk, aan zijn rechtmatige eigenaar te overhandigen. Hij komt terecht in een strijd om de sabel tussen twee broers. De ene is sensei van een traditionele schermschool op het platteland, de andere een stinkend rijke en criminele ondernemer. Hij zal ingewijd worden in de weg van de samoerai en de wapens oppakken. Voor een gaijin-film is deze verbazingwekkend realistisch. Dé legendarische figuur van de chanbara (Seven Samurai, The Legend of Musashi, The Sword of Doom...), Toshirô Mifune, neemt hem immers onder zijn hoede, als oude en doeltreffende sensei. "The Challenge" neemt geen loopje met de samoerai door te vervallen in ridicule clichés, maar knoopt aan met de middeleeuwse Japanse gevechtskunsten. De Amerikaanse held (zijn ijdelheid wordt aardig getrimd door de Japanse manier van handelen en uiteindelijk geraakt hij zelfs op de weg van de sabel) zou bij deze misschien wel de enige authentieke gaijin-samoerai kunnen zijn van dit programma – samen met Rauni, uiteraard.

21.09 > 22:00
The Silent Stranger Lo straniero di silenzio

Selle à l’épaule et cheval suspendu, un cowboy anonyme s’éveille au milieu d’une foule de paysans intrigués et railleurs. Après un voyage de plusieurs mois, il débarque enfin dans un port nippon pour récupérer son dû : des milliers de dollars promis par un parchemin à remettre à un certain Motori. L’affaire est juteuse mais le terrain insondable surtout quand un samouraï bien renseigné lui subtilise sa liberté et son cheval. Bienvenue en plein Eastern : le Western en plein Japon de la fin de l’ère Edo !
Ce film à peu de chose près invisible de la fin des années 60 est historiquement le premier à mêler de si près les deux genres frères que sont le film de samouraï et le western. Et il le fait avec un certain sens de la rencontre : dès les premières minutes on comprend que le cowboy ne saisit rien et en prend plein les dents. Pas de traducteur ni de terrain commun dans cette terre balayée par les typhons. Pour quelques dollars de plus, l’étranger joue le rôle du grain de sable bondissant d’un clan à l’autre dans la lutte à mort que se livre deux clans de samouraïs. À mi-chemin entre le western et le chanbara, ce film habité par une princesse polyglotte, un nain porte-sabre, une gatling en plein Japon médiéval et une pétoire indescriptible est une rareté réjouissante et pluvieuse !

05.10 > 22:00
The Silent Stranger Lo straniero di silenzio

Met het zadel op de schouder en een opgehangen paard, ontwaakt een anonieme cowboy te midden van een menigte geïntrigeerd en spottende boeren. Na een reis van enkele maanden belandt hij uiteindelijk in een Japanse haven om er zijn verschuldigde geld terug te krijgen : duizenden dollars beloofd door een perkament dat hij aan een zekere Motori moet overhandigen. De affaire is veelbelovend maar het terrein is onvoorspelbaar, zeker wanneer een goed geïnformeerde samoerai hem berooft van zijn vrijheid en zijn paard. Welkom in Eastern : een western in Japan wanneer het Edo-tijdperk op zijn laatste benen loopt !
Geregisseerd in 1968 door Luigi Vanzi en geproduceerd door hoofdrolspeler Tony Anthony, is "Lo straniero di silenzio" een film uit de late jaren 60 die historisch de eerste is die twee broedergenres vermengt, samurai en western. En hij doet het met veel inlevingsvermogen : vanaf de eerste minuut zien we dat de cowboy er niets van begrijpt en volledig op z’n bek gaat. Geen vertaler of gemeenschappelijke grond in dit door tyfoons weggeveegde land. Voor een paar dollar meer speelt de buitenlander de rol van de zandkorrel die van de ene clan naar de andere overloopt in het gevecht tot op de dood tussen twee samoeraiclans. Halverwege tussen western en chanbara passeren een meertalige prinses, een zwaarddwerg, een geweer in het middeleeuwse Japan en een onbeschrijfelijk vehikel de revue. Een leuke rariteit !

05.10 > 22:00
Blind Fury

Quand l’occident reprends l’un des grands mythes du chambara en 26 épisodes, réadapté en 2003 par Takeshi Kitano, celui de Zatoichi, le sabreur aveugle, en prendra t’on plein la vue ? "Blind Fury" s’émancipe dès le départ de tout nipponisme en faisant de son héro un vétéran du Vietnam privé de la vue et formé au sabre par les locaux. De retour au pays et armé de sa canne truquée, il défend le faible avec une tranchante efficacité, mais en toute modestie. Ponctué de l’humour déjà présent dans la série des Zatoichi (ici modernisé, le héro aveugle conduit par exemple une voiture en plein centre-ville !), "Blind Fury" reste agréablement terre à terre. Toujours crédible et digne, Rutger Hauer, acteur fétiche des débuts de Paul Verhoeven et mémorable replicant de "Blade Runner" rend ici une de ses plus ardues performances. Pour ce rôle, il a travaillé avec l’acteur et champion de judo aveugle Lynn Manning, qui a commencé par lui dire "moi, je ne m’en laisse pas mettre plein la vue !".

20.10 > 22:00
Blind Fury

Wanneer het westen een van de grote mythes van de chanbara in 26 afleveringen overneemt, in 2003 verfilmd door Takeshi Kitano, die van Zatoich de blinde zwaardvechter, steekt dat niet de ogen uit ? Blind Fury onttrekt zich van begin af aan van elk nipponisme door van zijn held een blinde Vietnamveteraan te maken die door enkele locals werd ingewijd in de kunst van het zwaardvechten. Eens terug in de VS, gewapend met zijn vermomde kruk, verdedigt hij in alle bescheidenheid de zwakken met een snijdende doeltreffendheid. Met de humor die ook al aanwezig was in de originele Zatoichi-serie in een modern jasje (zo bestuurt hij bijvoorbeeld een auto in volle stadscentrum), blijft Blind Fury aangenaam down to earth. Rutger Hauer, de fetisj-acteur van Paul Verhoeven in zijn beginjaren en memorabele Blade Runner, is steeds geloofwaardig en levert volgens eigen zeggen zijn meest straffe acteerprestatie af. Hij werkte voor de gelegenheid samen met de blinde acteur en judokampioen Lynn Manning, die hem als devies meegaf “ik laat mij niet verblinden.”.

20.10 > 22:00
Wolf Within

Le Bushido s’est transmis de génération en génération. Le réalisateur
Alex Horan nous raconte l’histoire de la courte mais intense relation
entre son père et son grand-père, loup solitaire forgé par
l’entraînement militaire, la guerre et un ensemble de principes
tranchants comme un katana.


Wolf Within

De Bushido erecode wordt van generatie op generatie doorgegeven. Regisseur Alex Horan vertelt het verhaal van de korte maar intense relatie tussen zijn vader en grootvader, een eenzame wolf gehard door militaire training, oorlog en een reeks principes zo scherp als een katana.


Hasaki Ya Suda

2100, la terre est sèche, la survie de chacun en jeux et les coups de sabre pleuvent pour désigner les heureux survivants de la terre aride. De proche en proche résonne les sonorités d’un archipel extrême-oriental. De près, rien n’est moins sûr. Les sonorités sont trompeuses et les chorégraphies de « Hasaki Ya Suda » maîtrisées. Un syncrétisme martial efficace.


Hasaki Ya Suda

2100, de aarde is droog, ieders overleven staat op het spel en het regent zwaardslagen om de gelukkige overlevenden van het droge land aan te wijzen. De geluiden van een archipel in het Verre Oosten weergalmen. Van dichtbij is niets minder zeker. De geluiden zijn misleidend en de choreografieën van "Hasaki Ya Suda" onder de knie. Een doelmatig krijgssyncretisme.


Legends of the Samurai ! Brothers

Deux frères élevés loin du monde par leur récemment décédé Maître et sa collection de films de samurai en VHS, se retrouvent lâchés dans la nature. Un conte ridicule sur la consommation d’image, présenté comme le trailer d’un film jamais réalisé.


Legends of the Samurai ! Brothers

Twee broers die geïsoleerd zijn opgevoed door hun onlangs overleden Meester en zijn verzameling samoeraifilms op VHS, komen terecht in de wijde wereld. Een belachelijk verhaal over beeldconsumptie, gepresenteerd als de trailer van een nooit gemaakte film.


Samouraïs en short Les Gaijins en Yukata

Les Samouraïs Gaijins doivent se multiplier dans le format court. On en a croisé quelques uns sur notre route et d’autres sont très certainement restés loin de nos radars. Voici une sélection de Samouraïs raccourcis venus de l’hémisphère nord et du sud et pour certains, des films complètement invisibles et rudes à arracher.

+ Wolf Within

Alex Horan, 2013, US, video, vo ang st fr, 9'

Le Bushido s’est transmis de génération en génération. Le réalisateur
Alex Horan nous raconte l’histoire de la courte mais intense relation
entre son père et son grand-père, loup solitaire forgé par
l’entraînement militaire, la guerre et un ensemble de principes
tranchants comme un katana.

+ Hasaki Ya Suda

Cédric Ido, 2011, BF, video, vo , 24'

2100, la terre est sèche, la survie de chacun en jeux et les coups de sabre pleuvent pour désigner les heureux survivants de la terre aride. De proche en proche résonne les sonorités d’un archipel extrême-oriental. De près, rien n’est moins sûr. Les sonorités sont trompeuses et les chorégraphies de « Hasaki Ya Suda » maîtrisées. Un syncrétisme martial efficace.

+ Legends of the Samurai ! Brothers

Andrew Alden Miller, 2010, US, video, vo ja st ang, 2'

Deux frères élevés loin du monde par leur récemment décédé Maître et sa collection de films de samurai en VHS, se retrouvent lâchés dans la nature. Un conte ridicule sur la consommation d’image, présenté comme le trailer d’un film jamais réalisé.

20.10 > 19:00
Samouraïs in short Gaijins in Yukata

Met enkele kortfilms vermenigvuldigen de Gaijin-samoerais zich. We kwamen er een enkele tegen op onze weg en anderen bleven onder de radar. Hier is een selectie van korte samoerai uit het noordelijk en zuidelijk halfrond, waarvan sommige quasi onvindbaar en moeilijk vertoonbaar.

+ Wolf Within

Alex Horan, 2013, US, video, vo ang st fr, 9'

De Bushido erecode wordt van generatie op generatie doorgegeven. Regisseur Alex Horan vertelt het verhaal van de korte maar intense relatie tussen zijn vader en grootvader, een eenzame wolf gehard door militaire training, oorlog en een reeks principes zo scherp als een katana.

+ Hasaki Ya Suda

Cédric Ido, 2011, BF, video, vo , 24'

2100, de aarde is droog, ieders overleven staat op het spel en het regent zwaardslagen om de gelukkige overlevenden van het droge land aan te wijzen. De geluiden van een archipel in het Verre Oosten weergalmen. Van dichtbij is niets minder zeker. De geluiden zijn misleidend en de choreografieën van "Hasaki Ya Suda" onder de knie. Een doelmatig krijgssyncretisme.

+ Legends of the Samurai ! Brothers

Andrew Alden Miller, 2010, US, video, vo ja st ang, 2'

Twee broers die geïsoleerd zijn opgevoed door hun onlangs overleden Meester en zijn verzameling samoeraifilms op VHS, komen terecht in de wijde wereld. Een belachelijk verhaal over beeldconsumptie, gepresenteerd als de trailer van een nooit gemaakte film.

20.10 > 19:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2310&lang=fr