> Edito

Est-il trop tard ?

Il y a un peu plus de quinze ans, au moment où nous nous apprêtions à nous lancer dans le projet du Nova, nous rencontrions Jean-Pierre Verscheure. Professeur à l’école de cinéma INSAS, Jean-Pierre est aussi un des historiens des techniques de cinéma les plus complets au monde, régulièrement invité à des colloques internationaux, et qui au début du Nova nous avait fait "cadeau" de quelques mémorables conférences. Connu et apprécié pour ses recherches dans les domaines du son et de l’optique, Jean-Pierre l’est aussi pour sa collection d’équipements cinématographiques, sonores et de projection (en état de fonctionnement !), unique en Europe, et probablement au monde. "L’histoire des techniques est très souvent occultée en faveur de l’histoire politique et économique alors qu’elle est fréquemment à la base des changements qui affectent celle-ci. Au moment où l’image numérique prend peu à peu la place de l’image argentique, il est utile et, selon nous, nécessaire, de rappeler le long cheminement qui a conduit à cette évolution." (J-P Verscheure/dossier Cinévolution). Et d’ajouter que revoir un film du passé dans les conditions d’origine peut non seulement nous aider à mieux comprendre la démarche et les enjeux artistiques de l’auteur, mais nous permet aussi d’aborder le cinéma contemporain dans une nouvelle perspective.

Depuis plus de vingt ans, Jean-Pierre cherche désespérément un soutien, des pouvoirs publics ou d’une fondation, pour la création d’un musée qui accueillerait cette collection, la rendant ainsi publique. Son rêve serait que ce musée soit "vivant" et non figé, ouvert à des projets didactiques, culturels, mais aussi d’étude et de recherche. Sans oublier que des partenariats avec des laboratoires et des sociétés de post-production pourraient être envisagés, car cette collection permet par exemple de masteriser tous les films réalisés depuis les débuts du cinéma selon les techniques de leur époque, ce qui est rarissime. Seulement voilà, jusqu’à présent, personne en Belgique n’a offert ce soutien. Et ce serait finalement en France que cette collection pourrait en partie être accueillie. Cyniquement on aurait envie de dire : tant mieux, au moins là il y a le terreau intellectuel et culturel que cette collection mérite. Mais en réalité nous sommes attristés et fâchés. Pourquoi ce manque de soutien des pouvoirs publics pour un projet aussi riche que cohérent ? Est-il trop tard pour que cette collection qui n’a pas de prix reste chez nous ? Est-il trop tard pour que cette collection ne soit pas éparpillée ? Faites un tour sur le web, vous n’y lirez que des éloges sur les conférences et autres séances de vulgarisation données par Jean-Pierre. Et venez profiter de celles qu’il donnera lors de notre semaine Kino Climates en juin. Vous serez certainement aussi interloqués que nous…


Is het te laat ?

Iets meer dan vijftien jaar geleden, toen het project Nova nog in de steigers stond, ontmoetten we Jean-Pierre Verscheure, leraar aan de filmschool INSAS. Jean-Pierre is een van de weinigen die de geschiedenis van filmtechniek tot in de puntjes kent. Regelmatig wordt hij uitgenodigd op internationale conferenties. Aan het prille begin van Nova deed hij ons enkele gedenkwaardige conferenties "cadeau". Hij wordt alom geapprecieerd voor zijn onderzoek op het gebied van geluid en optica, maar ook voor zijn onwaarschijnlijke collectie van cinematografische apparatuur voor geluid en beeld, uniek in Europa, en waarschijnlijk in de hele wereld. Het bijzondere aan die collectie is dat alle apparaten nog functioneren. "De geschiedenis van de techniek wordt vaak over het hoofd gezien ten voordele van de politieke en economische geschiedenis, terwijl het net de techniek is die vaak aan de basis van veranderingen ligt. Nu het digitale beeld geleidelijk de plaats inneemt van het filmbeeld, is het nuttig en noodzakelijk om de lange weg die leidde tot deze ontwikkeling zichtbaar te maken" (J-P Verscheure / dossier Cinévolution). Hij voegt eraan toe dat een film bekijken met de oorspronkelijke technische mogelijkheden niet alleen helpt om het proces en de artistieke uitdagingen van de auteur beter te begrijpen, maar ons ook in staat stelt om de hedendaagse cinema in een nieuw perspectief te zien.

Al meer dan twintig jaar is Jean-Pierre wanhopig op zoek naar ondersteuning van een overheidsinstantie of stichting. Hij wilde een museum oprichten om deze collectie te huisvesten, en om die publiek toegankelijk te maken. Hij droomde van een "levend museum" dat openstaat voor educatieve en culturele projecten, en voor studie en onderzoek. Zonder de mogelijke partnerschappen met labo’s en post-productiestudio’s te vergeten, want oude films remasteren met apparatuur van hun productie periode is zeldzaam, en toch onmisbaar. Maar helaas, tot nu toe heeft niemand in België deze ondersteuning geboden. Uiteindelijk zou deze unieke collectie, althans gedeeltelijk, in Frankrijk terecht. Des te beter, zou je kunnen zeggen. In ieder geval is er daar wel de intellectuele en culturele potgrond die deze collectie verdient. Maar in werkelijkheid zijn we verdrietig en boos. Waarom dit gebrek aan overheidsondersteuning voor een project dat even rijk als coherent is ? Is het te laat om deze collectie, die geen prijs heeft, nog bij ons te houden ? Is het te laat om deze collectie niet her en der te verspreiden ? Kijk maar eens op het internet, niets dan lof over de conferenties, lezingen en voorstellingen van Jean-Pierre.

Geniet alvast van de voorstellingen die hij in Nova zal geven tijdens de week van Kino Climates in juni. Je zal er zeker even ondersteboven van zijn als wij...


https://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=1649&lang=fr