> Philippines

Pulp & politics

Depuis quelques années, les Philippines sont à nouveau placées sur la carte du cinéma mondial grâce à la reconnaissance internationale de réalisateurs contemporains tels que Lav Diaz ou Brillante Mendoza.

A partir des années 1960 et jusque dans les années 1980, les Philippines servaient plutôt de décor pour des films occidentaux tels que "Apocalypse Now" de Francis Ford Coppola et autres productions bon marché - parfois appelées « productions drive in » - telles que "The Big Doll House"...
Bien que la production cinématographique locale demeurait un terrain largement méconnu pour les non initiés, celle-ci n’en demeure pas moins énergique et florissante malgré des moyens extrêmement limités. Les cinéastes philippins (Eddie Romero en est un figure-clé) apprenaient le métier sur les plateaux de séries B étrangères et tentaient ensuite d’imiter les exemples américains : des westerns sanglants, des films d’action exubérants, des films d’horreur et des mélodrames sentimentaux : c’était la grande époque d’une sorte de « pulp », tourné dans le dialecte Tagalog local.
Pourtant, ces films étaient plus que de la pure exploitation ; c’étaient des films authentiques et populaires, qui s’adressaient aux espoirs et aux frustrations des classes sociales inférieures. Ce mélange particulier de divertissement et de conscientisation socio-politique est encore toujours le leitmotiv du cinéma philippin.

Depuis les années 1970, on voit apparaître des réalisateurs, comme Lino Brocka, qui sortent du cadre du cinéma de genre et ouvrent la voie du réalisme social - bien que leurs films soient encore présentés comme des mélodrames ou des films noirs. Cette renaissance correspond au début de la dictature brutale du président Ferdinand Marcos qui imposa l’état de siège durant son second mandat en 1972. Une alliance difficile apparut alors entre le régime et la jeune génération de réalisateurs, avec son lot de censure, d’interdiction d’exercer le métier, allant même jusqu’à des arrestations. Ceux qui continuèrent à faire des films durent faire preuve de la plus grande prudence, car même dans les films commerciaux des thèmes politiques subversifs étaient subtilement coupés. C’était en fait surtout la femme du dictateur, Imelda Markos, qui intervenait dans l’industrie du cinéma. Elle voyait surtout en horreur les scènes de pauvreté montrées au cinéma.

Apèrs la chute du régime du dictateur Marcos en 1986, le travail de réalisation resta une entreprise délicate. Aujourd’hui encore, le cinéma et la société restent tout à fait confondus, dans un pays où même la réalisation des populaires « bombas » (les films érotiques locaux, de production bon marché) devient une véritable croisade politique, devant surmonter l’omniprésente Eglise catholique et la censure inflexible toujours présente.
A l’inverse, dans la personnalité de Brillante Mendoza, toutes ces tensions semblent réunies. Après avoir débuté comme collaborateur de mélodrames populaires, il a percé avec ce qui aurait dû être un film porno pour le marché homo ("The Masseur", en 2005). Il est contesté dans son pays à cause des thèmes qu’il aborde (l’adoption, la religion, la criminalité et la prostitution) dans des films comme "Fosterchild" ou "Serbis", et pourtant couronné comme meilleur réalisateur au dernier festival de Cannes. De ce réalisateur fanatique, nous présentons en avant-première ses deux derniers films : "Kinatay" et "Lola".

En collaboration avec le festival Open Doek Festival et l’ASBL Marcel.


Insiang

Dans un bidonville, en bordure de Manille, une jeune adolescente plonge dans la vie adulte par le comportement de sa mère, qui reçoit de nombreux visiteurs masculins... "Le film est essentiellement l’étude de caractère d’une jeune fille ayant grandi dans les bas quartiers, à travers laquelle j’ai voulu montrer la violence des quartiers surpeuplés, la perte de la dignité humaine due à cet environnement et la nécessité de changer tout cela", explique Lino Brocka. Des images percutantes, tournées au cœur d’un véritable bidonville, et des acteurs transcendés donnent une note documentaire étrange et hypnotisante à son récit. Une oeuvre forte qui dénonce la condition des plus démunis.

02.05 > 20:00
Weighed But Found Wanting

En 1974, Lino Brocka décide de s’éloigner des studios pour monter sa propre maison de production afin de pouvoir réaliser des films qui lui ressemblent. "Weighed But Are Found Wanting" est le premier long métrage réalisé au sein de cette nouvelle structure. Brocka y raconte l’histoire d’une affaire scandaleuse entre un adolescent lépreux et une femme devenue folle après un avortement traumatisant. En toile de fond, l’hypocrisie et les commérages d’une petite ville... Inspiré par la ville natale de Brocka, San Jose, et son expérience en tant que missionnaire mormon à Molokai, ce film rencontra un énorme succès et lança le nouveau cinéma philippin des années 1970.

08.05 > 19:00
Boatman

Felipe est un jeune batelier fraîchement arrivé en ville. Pandy, un de ses amis gay, prépare un roman sur les tentations qu’offre la ville pour un provincial. Felipe accepte de collaborer à son projet et se fait engager dans un peepshow de Manille... A travers son héros, incarnation même du macho impatient, prêt à tout pour gravir les échelons et accéder au succès, "Boatman" décrit de façon très réaliste la vie et le travail des toreros (danseurs qui exécutent de vrais actes sexuels). Un film où les shows érotiques que doit effectuer un couple servent à mettre en lumière la pauvreté et la violence répressive dans les dernières années de la dictature de Marcos.

15.05 > 22:00
For Your Height Only

L’éminent Dr Van Kohler est kidnappé par la redoutable organisation criminelle de Mr Giant, qui cherche à anéantir la planète en s’emparant de l’invention du professeur, la bombe "N". Les services secrets font alors appel à leur meilleur agent, qui est aussi le plus petit au monde : l’agent 00 (prononcez "Double-O"), interprété par l’illustre Weng Weng. Au gré d’aventures plus absurdes que celles de son ancêtre James Bond, ce héros singulier nous plonge dans l’univers du film de freak, mais dans une version assez éloignée des sentiments louables qui ont pu animer des classiques comme "Elephant Man" ou "Freaks". Le slogan le proclame sans complexe : "Bigger than Goldfinger’s Finger - Bigger Than Thunderball’s B+++s" !

15.05 > 00:00
Beast of Blood

D’"Apocalypse Now" aux films de Roger Corman, les Philippines ont longtemps été une terre de prédilection pour les tournages de films de guerre et d’aventures américains ou italiens. L’industrie locale du film d’exploitation n’est pas en reste. Eddie Romero, l’un des parrains prolifiques du cinéma philippin, s’est attaqué à ce genre parmi bien d’autres. Ses films, tournés en anglais, étaient destinés au marché international et rarement aux Philippines. Troisième volet de la "Blood Trilogy", "Beast of Blood" est un redoutable film d’épouvante où un savant fou crée un monstre et le maintient en vie grâce à un sérum après sa décapitation...

22.05 > 00:00
Kinatay

Peping, jeune étudiant en criminologie, comprend qu’un salaire de policier ne lui suffira pas pour vivre. Pour faire vivre son enfant et sa jeune fiancée, il se met au service d’un gang local de Manille. Mais pour épouser sa compagne, il lui faut davantage d’argent. Peping accepte donc de s’engager dans une "mission spéciale" particulièrement bien rémunérée... C’est alors que "Kinatay" (Prix de la mise en scène au Festival de Cannes 2009), tourné en quasi temps réel dans le brouhaha des rues de Manille, nous embarque vers les frontières du fantastique et de l’horreur. Mendoza change une fois encore de registre et signe un film d’autant plus violent et provocateur qu’il ne porte pas de jugement moral sur les actes de son héros.

16.05 > 18:00 + 21.05 > 22:00
Lola

Dans un quartier pauvre de Manille, inondé par les pluies torrentielles de la mousson, deux grands-mères se retrouvent confrontées à un drame. Lola Sepa a perdu son petit-fils, tué d’un coup de couteau par un voleur de téléphone portable, et s’en va contracter un prêt pour payer les obsèques. Lola Puring, grand-mère du jeune assassin, va quant à elle devoir s’endetter pour payer le procès. Sans complaisance ni sentimentalisme, le film suit en parallèle les deux femmes (comme filmées par une caméra invisible tant elles sont naturelles), se rapprochant peu à peu autour d’une négociation : retirer la plainte en justice en échange d’une coquette somme d’argent. Un film tourné dans la veine du cinéma direct. Poignant et envoûtant.

14.05 > 22:00 + 23.05 > 20:00
Pulp en politiek

Sinds enkele jaren zijn de Filippijnen weer op de kaart van de wereldcinema geplaatst, niet in het minst door de internationale erkenning van regisseurs als Brillante Mendoza. Vanaf de jaren 60 tot de jaren 80 waren de Filippijnen echter meer bekend als het achtergronddecor van Westerse producties zoals Francis Ford Coppola’s "Apocalypse Now" en goedkope exploitation en drive-in films, genre "The Big Doll House".
Hoewel de lokale filmproductie voor het grootste deel onverkend terrein bleef voor buitenstaanders, floreerde er wel degelijk een heel energieke maar very low budget filmindustrie. Bloederige westerns, exuberante actiefilms, horror en sentimentele melodrama’s : pure pulp, gedraaid in het plaatselijke Tagalog dialect, vierde hoogtij. Toch waren deze rolprenten meer dan pure exploitatie ; het waren authentieke en populistische films die zich richtten op de hoop en frustraties van de lagere sociale klassen. Deze specifieke mix tussen entertainment en sociaal-politieke bewustwording is tot op heden het leidmotief gebleven in de Filippijnse cinema.
Vanaf de jaren 70 ziet men een aantal aankomende regisseurs zoals Lino Brocka die buiten de lijntjes van de genrecinema kleurden en stappen zetten in de richting van een sociaal realisme. Opvallend is dat deze renaissance gelijktijdig verliep met het installeren van een brutale dictatuur door president Ferdinand Marcos die in 1972 tijdens zijn tweede termijn de staat van beleg afkondigde. Er ontstond een ongemakkelijke alliantie tussen het regime en de jonge generatie filmmakers met als grootste uitwassen filmcensuur, beroepsverbod tot zelfs gevangenname toe.
Ook na de val van het Marcosregime in 1986, bleef filmmaken een hachelijke onderneming. Tot op vandaag blijven cinema en maatschappij immers compleet verstrengeld in een land waar zelfs het maken van de populaire "bombas" (de zogenaamde goedkope lokale erotische films) een virtuele politieke kruistocht wordt, aangevallen door de alomtegenwoordige katholieke kerk, de staat, en de altijd stringente filmcensuur. In de tegendraadse figuur van Brillante Mendoza lijken al deze spanningvelden zich te verenigen. Begonnen als medewerker aan melodrama’s, doorgebroken met wat eigenlijk een pornoprent voor de homomarkt had moeten zijn ("The Masseur" uit 2005), omstreden in eigen land omwille van het aankaarten van heikele maatschappelijke thema’s (adoptie, religie, criminaliteit en prostitutie) in films als Fosterchild of Serbis, en bekroond als beste regisseur op het laatste filmfestival van Cannes. Van hem tonen we in avant-première zijn twee nieuwste films : "Kinatay" en "Lola".

In samenwerking met het Open Doek Film Festival en vzw Marcel.


Insiang

Gedraaid in de Tondo sloppenwijken van Manila, doorstaat dit in neorealisme gedrenkte familiale melodrama de vergelijking met een volbloed Griekse tragedie. Het titelpersonage is een jonge vrouw die in ellendige en armoedige omstandigheden bij haar alleenstaande en tirannieke moeder inwoont. De spanningen lopen op wanneer de moeder een jongere minnaar in huis neemt die het eigenlijk niet op de moeder, maar op de dochter heeft voorzien. Langzaam raken deze drie personages verstrikt in een maalstroom van jaloezie, lust en wraak.
Lino Brocka had een heel bewogen carrière en moest omwille van zijn openlijke homoseksualiteit, mensenrechtenactivisme en sociaal-politiek engagement vaak opboksen tegen de autoriteiten en belande meermaals in de gevangenis. Hij kwam om bij een tragisch auto-ongeluk in 1991.

02.05 > 20:00
Weighed But Found Wanting Tinimbang ka ngunit kulang

Junior is een geprivilegieerde jongeman die leeft in een klein en uiterst devoot katholiek dorp. Steeds meer vervreemd van zijn familie en gedegouteerd door de hypocrisie van de dorpelingen, begint hij op te trekken met Berto, de lokale lepralijder, en Kuala, een halfgekke vrouw die getraumatiseerd is door een ongewilde abortus.
Regisseur Brocka levert een ijzersterke morele vertelling over sociale onrechtvaardigheid. Het bijtende commentaar op de verdorven kanten van de menselijke natuur zijn op meesterlijke wijze verpakt in een meeslepend en bijwijlen episch melodrama. Lino Brocka inspireerde zich voor deze film op zijn geboortedorp en zijn wedervaren als Mormoons missionaris in Molokai. De film was een enorm kassucces in de Filippijnen en lanceerde de nieuwe maatschappelijk bewogen cinema beweging van de jaren 70.

08.05 > 19:00
Boatman

Felipe is een jongeman die naar de hoofdstad Manilla vertrekt en in de seksindustrie verzeild als "torero", de mannelijke helft van een koppel dat live optredens doet in groezelige nachtclubs.
In de jaren 80 werden in de Filippijnen onder de noemer "bomba" een rits erotische films uitgebracht die expliciete seksuele handelingen lieten zien. Deze "bomba’s" waren een vorm van populair escapisme tijdens de laatste jaren van repressie en sociaal-politieke onrust onder de Marcos dictatuur. Desondanks slaagde regisseur Tikoy Aguiluz erin om ook in deze film de problemen van armoede, misdaad en geweld onder het corrupte regime aan te klagen. Met zijn onthutsend portret van een ambitieuze jongeman die over lijken gaat om succes te bereiken, legde hij bovendien het virulente machismo bloot dat typerend is voor de patriarchale Filippijnse samenleving.

Opgelet : de film is KNT / 16+

15.05 > 22:00
For Your Height Only

Een James Bondpersiflage met een 83 centimeter grote dwerg ? Dit kan alleen maar in de Filippijnen thuishoren, een land dat in de jaren 70 tal van buitenlandse exploitation filmproducties heeft zien neerstrijken, zoals de Women-in-prison prenten van de legendarische Roger Corman studio. Maar wanneer een Filippijnse regisseur zelf achter de camera staan, is het resultaat zo mogelijk nog uitzinniger.
Filmmaker Eddie Nicart pakte in 1979 uit met een verhaal dat al even summier is als de gestalte en de acteercapaciteiten van zijn hoofdrolspeler, Weng Weng. De flinterdunne plot van een geheimagent die het opneemt tegen een drugskartel, is niets anders dan een smoes voor het etaleren van dolle actiescènes en stunts. Gekleed in een John Travolta-achtig wit kostuum ontpopt Agent 00 zich tot een kung fu meester die dood en vernieling zaait. Deze ongeziene en buitenissige film vol met hilarische gedubde dialogen, bizarre montages en goedkoop camerawerk, moet iedere liefhebber van de zelfkant van de wereldcinema gezien hebben !

15.05 > 00:00
Beast of Blood

Dr Lorca is een krankzinnige geleerde die op een verlaten tropisch eiland groteske experimenten uitvoert, zoals de transplantatie van hoofden. Deze "no budget" exploitation is een samenraapsel van The Island of Dr Moreau en Frankenstein met een vette knipoog naar de Mondo mockumentaries en genoeg topless modellen om het tienerpubliek van het drive-in circuit op te hitsen. De film is het vervolg op Mad Doctor of Blood Island en Brides of Blood, die tezamen bekend staan als de Blood Island-trilogie, een serie Filippijns-Amerikaanse coproducties geregisseerd door de peetvader van de Filippijnse exploitatie film, Eddie Romero. Deze leerde zijn stiel op de sets van de Roger Corman producties die de Filippijnse jungle als decor gebruikten en de lokale bevolking als goedkope handarbeiders en figuranten. Onder Corman’s supervisie blikte Romero onder meer Black Mama, White Mama met Pam Grier in.

22.05 > 00:00
Kinatay

De straatarme Peping studeert criminologie en wil niets liever dan bij de politie werken. Om wat extra geld te verdienen gaat hij in op een voorstel om een klus uit te voeren die echter uitdraait op ontvoering en moord.
"Kinatay" neemt de kijkers mee op een helletocht. Het voelt aan alsof al het geweld dat zich in de straten van Manilla manifesteert, samengeperst zit in één eindeloze, nachtelijke autorit. De opnames in real time, waarbij je soms amper de omtrekken van de personages kan ontwaren, passen perfect bij de donkere en duistere sfeer van de film. Mendoza baseerde zich voor deze film op waargebeurde feiten. Als locatie gebruikte hij een politieschool waar de toenmalige rekruten werden opgeleid die zich, onder leiding van hun superieuren, in een geheim doodseskader schuldig maakten aan misdaden, vergelijkbaar met deze uit "Kinatay".

16.05 > 18:00 + 21.05 > 22:00
Lola

Oma Sepa en oma Puring arriveren beiden in het politiebureau. De ene komt er om haar vermoorde kleinzoon te identificeren, de andere voor het bezoeken van haar kleinzoon, de verdachte die net is opgepakt voor de moord.
In zijn allernieuwste film vertelt Billante Mendoza een verhaal over jongeren vanuit het perspectief van twee grootmoeders : twee naturelle personages, gerimpeld en getekend door het leven en de vele ontberingen die ze hebben moeten doorstaan. De hoofdrolspeelsters, 84 en 79 jaar oud, zetten verrassend sterke vrouwen neer die vechten voor dat wat door de jeugd en de opvallend afwezige middengeneratie als vanzelfsprekend wordt genomen : simpelweg overleven. "Lola" (wat letterlijk grootmoeder betekend) is een ontroerende, sombere en ingetogen film, gedraaid in Mendoza’s hyperrealistische en korrelige stijl.

14.05 > 22:00 + 23.05 > 20:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=1371&lang=fr