> Clôture musicale

Clôture musicale

Une clôture que l’on n’aurait pu imaginer sans ces coïncidences et rencontres qui font le bonheur de la vie. Les trois moments présentés ce soir se rejoignent en quelque sorte par une histoire du folk. Mais aussi par l’amour de la musique, celle qui passe de génération en génération, dont trois sont représentées par les artistes de ce soir. Seul Pete Seeger ne sera pas présent, figure légendaire et populaire aux États-Unis, encore occupé à chanter accompagné de son banjo, toujours à l’unisson avec son public, comme dernièrement au côté de Bruce Springsteen à la fête d’investiture du président Barack Obama ! Mais qu’à cela ne tienne. Vous pourrez le découvrir sur grand écran avec "Pete Seeger : The Power of Song", excellent portrait documentaire dont ce devrait être une première européenne ! Puis, sans doute, l’écouter au travers de la voix de Guillaume Maupin, notre troubadour maison. Et enfin, le deviner certains instants au bout des doigts de Frederic Rzewsky, compositeur et pianiste de génie qui rencontra Pete Seeger au début des années 1970 à New York, les deux hommes étant restés amis depuis. Et la propriété intellectuelle dans tout cela ? ...


Pete Seeger : The Power of Songs

Ce film de Jim Brown retrace la vie et la carrière de Pete Seeger, figure centrale séminale du "revival" folk des années 50. Personnage à plusieurs facettes, il est à la fois communiste, religieux, patriote, et incarne une idée de l’Amérique tout à fait particulière. A partir de nombreuses archives publiques et privées, on retrouve Pete Seeger aux côtés de Woody Guthrie et Leadbelly, Dylan et Johnny Cash, des Weavers, de Martin Luther King, mais aussi construisant sa maison de ses propres mains ou un bateau écolo pour dépolluer l’Hudson River. Soupçonné pendant le maccarthysme puis interdit d’antenne pendant 17 ans, il ne cesse de vouloir transmettre ses messages et la musique populaire de façon directe et collective. Il a aujourd’hui 90 ans et s’est engagé depuis longtemps contre l’idée de copyright, qui rend absurde le processus même de la folk music. Ce film, tout en présentant une personnalité importante et forte, propose une des histoires parallèles du XXe siècle américain, trop méconnue chez nous.

07.06 > 18:00
Guillaume Maupin

Une manière "vivante" de prolonger le film dédié à Pete Seeger où seront présentés des morceaux ayant subi des changements lors des différents "revivals" folk. Ou comment une chanson religieuse devient politique sans changer de sens, une ballade traditionnelle devient la plus acide "protest song", ou encore comment une chanson source peut aboutir à des versions fort différentes. Il y a un véritable paradoxe entre une œuvre artistique individuelle censée être définitive et gravée dans le marbre, ce dont témoignent les enregistrements sur disque, et une pratique artistique collective fugitive. Bref, une tentative de recontextualisation d’une musique vivante et souvent improvisée bien différente du folk introspectif actuellement en vogue...

07.06 > 20:00
Frederic Rzewski

"In the end, everything becomes melody". Cette belle formule d’un ami de Frederic Rzewski [prononcez ZHEV-ski], correspond assez bien à ses compositions aux influences plurielles, de la grande tradition musicale classique, à la tradition populaire. Frederic Rzewski est un compositeur engagé qui assume ses convictions. Ses 36 Variations de "The People United Will Never Be Defeated !" d’après la chanson révolutionnaire Chilienne de Sergio Ortega & Quilapayúnet, et inspirées des "Diabelli" de Beethoven en est un bon exemple. Mais Frédéric Rzewski est aussi un pianiste virtuose admiré et respecté. Américain établi en Belgique dès 1977, il vient de fêter ses 71 ans. Sa vie ne peut être racontée ici tant elle est riche en recherches musicales érudites, de l’électronique à l’improvisation, en passant par l’enseignement de la musique et l’écriture. Ajoutons cependant que lorsqu’on lui parle de droits d’auteurs, Rzewski fait la grimace, et rappelle que son oeuvre est depuis longtemps libre de diffusion ! Merci à Françoise Walot de nous avoir présenté son mari un soir au bar du Nova... Un artiste entier que l’on a plaisir à écouter, une réelle sommité qui nous fait l’honneur de clôturer en beauté cette "Imaginary Property" !

http://icking-music-archive.org/ByComposer/Rzewski.php (nombreuses copies des partitions manuscrites de Frederic Rzewski en téléchargement libre !)

PROGRAMME :

- Mayn Yingele (15’)
Écrit en 1988-89, lors des 50 ans de la "Nuit de Cristal", Mayn Yingele (My Little Boy) est un ensemble de 24 variations sur un air traditionnel Yiddish, en particulier la version de la chanson écrite au tournant du siècle par le poète Morris Rosenfeld. Le morceau de Rzewski est selon lui "une réflexion sur cette part disparue de la tradition juive qui a si fortement coloré, par son absence, la culture de notre temps."

- Nanosonatas - Books 4, 5 & 6 (création européenne, 45’)
Commencé en 2006, "Nanosonatas" se compose de 7 livres de 7 sonates chacun, dont le "Book 7" est en cours d’élaboration. Inventé par Rzewski, la Nanosonata est une forme de sonate comportant divers moments fugitifs qui ne se développent pas. Nécessairement imparfaits, certains livres ne sont qu’une collection de ces moments, d’autres n’ont qu’une illusion d’unité. Les trois livres présentés au Nova sont une création, "première", européenne ! Book 4, "Peace Dances", possède des arrangements de chansons traditionnelles dont la Nanosonata N°28, "It Can Be Done", fait référence au récent "Take It From Dr.King" de Pete Seeger. Book 5, plus abstrait, s’inspire de son compositeur favori, Shostakovich. Enfin, Book 6 est le portrait de ses 7 enfants (y compris son fils décédé bébé en 1963) la Nanosonata N°42 étant la retranscription à peine modifiée d’une improvisation par la cadette imaginant l’air du joueur de flûte de Hamelin...

- Winnsboro Cotton Mill Blues (12’)
L’une de ses quatre "North American Ballads" écrites en 1978-79 à partir de chants traditionnels ouvriers, quelques années après sa rencontre avec Pete Seeger, l’un de ses "héros" qui l’aura durablement influencé. Ici, un "industrial blues" d’auteur inconnu, situé dans les années 30, et dont Rzewski transpose toute la force en s’inspirant de la manière dont Jean-Sébastien Bach utilisait les hymnes Luthériens dans certains de ses préludes pour chorale.

07.06 > 21:00
musical ending
Pete Seeger : The Power of Songs 07.06 > 18:00
Guillaume Maupin 07.06 > 20:00
Frederic Rzewski

> Mayn Yingele (15’)

> Nanosonatas - Books 4, 5 & 6 (european creation, 45’)

> Winnsboro Cotton Mill Blues (12’)

07.06 > 21:00
Muzikaal Slot

Een slotavond die tot stand kwam dankzij enkele mooie toevalligheden die het leven soms zo aangenaam maken ! De geschiedenis van de folk is het bindende lement tussen de drie delen van deze avond. De liefde voor muziek, muziek doorgegeven van generatie op generatie, wordt verpersoonlijkt door drie generaties die vanavond vertegenwoordigd zijn. Alleen Pete Seeger zal niet lijfelijk aanwezig zijn, deze legendarische figuur uit de VS, die op 90-jarige leeftijd nog steeds optreedt met zijn banjo en op handen gedragen wordt door het publiek, zoals recent nog aan de zijde van Springsteen bij het inauguratiefeest van Obama. Maar laat dit niet aan je hart komen, je kan hem ontdekken op het witte doek met deze portret-documentaire die een Europese première is ! En daarna kan je hem verder leren kennen dankzij de stem van Guillaume Maupin, onze huistroubadour. En ten slotte kan je hem ergens ontwaren met Frederic Rzewsky, een geniale componist en pianist die Pete Seeger ontmoette begin jaren ’70 in New York, en sindsdien bevriend met hem bleef... En de intellectuele eigendom in dit alles ?...


Pete Seeger : The Power of Songs

Deze film van Jim Brown toont leven en werk van Pete Seeger, centrale figuur van de folk revival in de jaren ’50 en ’60. Hij is een personage met vele facetten, tegelijkertijd communist, religieus, patriot, ecologist en de belichaaming van een ander, een bijzonder Amerika. Zich baserend op talrijke openbare en privé-archieven, vinden we Pete Seeger terug aan de zijde van Woody Guthrie en Leadbelly, Dylan en Johnny Cash, The Weavers en Martin Luther King, maar ook terwijl hij zelf zijn huis bouwt of aan boord van een eco-boot om de Hudsonrivier te reinigen. Gedurende de McCarthy-periode werd hij aangeklaagd voor on-amerikaanse activiteiten en sindsdien van de antenne verbannen gedurende 17 jaar. Maar hij bleef onophoudelijk zijn boodschap en folk op een directe en collectieve wijze overbrengen. Vandaag is hij 90 jaar en sinds lang geëngageerd tegen de idee van copyright, dat volledig in tegenstelling is tot de spirit van folk. Deze film, die een sterke persoonlijkheid toont, vertelt ons tegelijkertijd over een parallele en minder gekende geschiedenis van de VS in de 20ste eeuw, zo goed als onbekend bij ons.

07.06 > 18:00
Guillaume Maupin

Een levendige manier om de film over Pete Seeger te verlengen, met verschillende liedjes die sterke veranderingen hebben gekend gedurende de verschillende folkrevivals. Of hoe een religieus liedje politiek wordt zonder de betekenis te veranderen, een traditionele ballade een bitter protestlied wordt, of hoe één muzikale bron naar sterk verschillende versies leiden kan. Er is een ware paradox tussen een individueel artistiek oeuvre dat verondersteld wordt definitief te zijn, en waar opnamen op plaat getuige van zijn, en een collectieve artistieke praktijk die vluchtig is, aan verandering onderhevig, zonder materiële sporen. Kortom, een poging tot hercontextualisering van een levendige en vaak geïmproviseerde muziek die zo verschillend is van de introspectieve folk die momenteel in is.

07.06 > 20:00
Frederic Rzewski

"In the end, everything becomes melody". Deze mooie formule van een vriend van Frederic Rzewski [uit te spreken als ZHEV-ski], komt goed overeen met zijn composities die vele invloeden van buitenaf ondergingen, van de grote traditie van klassieke muziek tot de volkstradities. Frederic Rzewski is een geëngageerde componist die geen geheim maakt van zijn overtuigingen. Zijn 36 variaties op "The People United Will Never Be Defeated !", naar een Chileens revolutionair lied van de Sergio Ortega & Quilapayúnet, en geïnspireerd op de "Diabelli" van Beethoven is daar een mooi voorbeeld van. Maar Frederic Rzewski is ook een gerespecteerd virtuoos pianist. Het leven van deze Amerikaan die sinds 1977 in België woont, en net zijn 71ste verjaardag vierde, in een notedop vertellen is een onmogelijke zaak, zo vol muzikaal experiment en engagement, van electronica tot improvisatie, muziekonderwijs en componeren. Dit geven we wel nog mee : wanneer we hem aanspreken over auteursrechten, maakt Rzewski een grimas en herinnert er ons fijntjes aan dat zijn werk reeds lang onder vrije verdeling valt !
Met dank aan Françoise Walot die ons op een avond in de Novabar haar echtgenoot voorstelde, een artiest naar wie het een plezier is om luisteren en die ons alle eer aandoet door dit programma "Imaginary Property" af te sluiten !

http://icking-music-archive.org/ByComposer/Rzewski.php (talrijke partituren van Frederic Rzewski te downloaden waarvan enkele door hemzelf geannoteerd)

PROGRAMMA

> Mayn Yingele (15’)
Geschreven in 1988-89 naar aanleiding van 50 jaar Kristalnacht, is Mayn Yingele (My Little Boy) een geheel van 24 variaties op een traditioneel Yiddisch liedje, in het bijzonder de versie geschreven in de eeuwwisseling door de dichter Morris Rosenfeld. Het stuk van Rzewski is een reflectie op het verdwenen deel van de joodse traditie die de cultuur van onze tijd zo sterk gekleurd heeft, net door zijn afwezigheid."

> Nanosonatas - Books 4, 5 & 6 (Europese creatie, 45’)
Begonnen in 2006 bestaat "Nanosonatas" uit 7 boeken met 7 sonates elk, waarvan "Book 7" momenteel in uitwerking is. De "Nanosonate" werd uitgevonden door Rzewski en is volgens hem een sonatevorm bestaande uit diverse vluchtige momenten die zich niet ontwikkelen. Noodzakelijkerwijs onperfect, zijn sommige van deze boeken niet meer dan een collectie van deze momenten, anderen hebben niet meer dan een illusie van eenheid. De drie boeken die voorgesteld worden in Nova zijn een Europese creatie ! Book 4, "Peace Dances", bezit arrangementen van traditionele liederen waarvan de Nanosonata N°28, "It Can Be Done", refereert naar "Take It From Dr.King" van Pete Seeger. Book 5, abstracter, inspireert zich op zijn favoriete componist Shostakovich. Tenslotte het Book 6 met het portret van zijn 7 kinderen (met ook zijn in 1963 overleden zoontje) met de Nanosonata N°42, de transcriptie van een improvisatie van zijn jongste kind die zich al fluitend de rattenvanger van Hamelen inbeeldde...

> Winnsboro Cotton Mill Blues (12’)
Eén van zijn vier "North American Ballads" geschreven in 1978-79 op basis van traditionele arbeidersliedjes, enkele jaren na zijn ontmoeting met Pete Seeger, één van zijn helden die hem duurzaam beïnvloed heeft. Hier een "industrial blues" van een onbekende auteur, ergens in de jaren ’30, waarvan Rzewski alle kracht transponeert door zich te inspireren op de manier waarop J-S Bach de Lutherse hymnen gebruikte in enkele van zijn choraalpreludes.

07.06 > 21:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=1218&lang=fr