prog: 1296
squelettes/rubrique-3.html

#116 - Uit het oog

19.11 → 13.12.2009
CAS_3 rubrique-programme OUI

download: nova116.pdf (2.6 MB)

Edito

De gevangenis: een blik op wat onze samenleving niet zien wil

De gevangenisproblematiek is niet uit de actualiteit weg te branden. Gedetineerden ontsnappen of plegen zelfmoord, bewakers protesteren en staken. De realiteit van de overbevolkte, vervallen en ongezonde gevangenissen, voornamelijk gevuld met personen in afwachting van hun veroordeling, kwam zo weer in het vizier. Er rijzen vragen omtrent het beleid terzake dat ernstig tekort schiet in zijn taak van "herinschakeling". Integendeel, het lijkt wel alsof de gevangenis de bestaande ongelijkheid in de maatschappij gewoon accentueert en op schrijnende wijze herproduceert. De gevangenis is helaas geen barbarij uit een lang vervlogen verleden. Onmogelijk ook om ze te beschouwen als "niets anders" dan vrijheidsberoving. De nor is een plek van weigering (weigering van de persoon en zijn banden, rechtsweigering, sensoriele weigering) en een krachtige generator van frustraties, vernedering en sociale dood.

Sinds het prille begin van de filmgeschiedenis, interesseren filmmakers zich aan dit a priori ontoegankelijke en verouderde universum. Menigeen kent de gevangenis uitsluitend uit films. Film en televisie zijn niet vreemd aan de schijnbaar hernieuwde belangstelling voor het gevangeniswezen. Vaak geven ze een eerder karikaturaal en spectaculair imago weer van het gevangenisleven. Sommigen slagen er in een complexer beeld te schetsen, dichter bij de realiteit van de gedetineerden, zoals in de in Cannes bekroonde film "Un prophète".

Zal het straf- en opsluitingsbeleid nu eindelijk fundamenteel in vraag gesteld worden, zoals het abolitionisme voorstaat? Te vrezen valt dat een echt maatschappelijk debat alweer vermeden wordt, en dat de antwoorden op de bestaande problemen voornamelijk securitair van aard zullen zijn.

Terwijl het duidelijk is dat het uitbreiden van het "penitentiaire aanbod" enkel tot gevolg heeft dat de gevangenisbevolking groeit, is het huidige beleid gericht op strafrepressie en op de bouw van bijkomende cellen. En vermits elk tijdperk zijn nieuwigheden en verbeteringen heeft, worden er enkele concessies gedaan in de zin van "humanisering" van het systeem, opdat het geweten weer voor enige tijd gesust is. De nieuwe detentiecentra, bestemd voor zowel kleine als grote criminelen, vluchtelingen en minderjarigen, worden steeds verder uit het zicht gebouwd, op industrieterreinen bijvoorbeeld, en zullen, weldra, waarom niet, overgaan in privé-beheer, net zoals dit al het geval is in de Angelsaksische wereld.

Uit het oog, uit het hart. Fundamentele vragen worden traditiegetrouw aan het oog onttrokken, of in het beste geval hervormd tot een humanitaire benadering. In 1970 reeds had de Groupe d’Information sur les Prisons (GIP) het over de gevangenis als "een verborgen streek van ons sociaal systeem, één van de zwarte gaten in ons leven". De GIP - op deze ervaring komen we uitgebreid terug in dit programma - vertrok vanuit de vaststelling dat het probleem van de gevangenis zich stelt voor de gehele bevolking en dat het niet opgaat om de problematiek te verengen tot gedetineerden door het instituut voor te stellen als een "noodzakelijk kwaad". Integendeel, het systeem moet zichtbaar gemaakt worden door het in het centrum van de aandacht te plaatsen, het te bevragen en te politiseren.

Het is in deze geest dat het programma "Uit het oog, een blik op wat onze samenleving niet zien wil" werd samengesteld. Van de tientallen werken die we zagen, selecteerden we films die de gevangenis weer in het gezichtsveld brengen, de isolatie doorbreken, getuigenissen naar buiten brengen en het woord geven aan zij die er een band mee hebben, of het nu buiten of binnen de vier muren is, wars van compassie en mode-effecten.

CAS_4 rubrique-programme NON
squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 1296
prog: 1296
pos: programme pos: aval