prog: 1087
squelettes/rubrique-3.html

Hungaro #2

*Hongarije behoorde veertig jaar tot het communistisch Oostblok. Men had de gewoonte het "het vrolijkste kot" te noemen omdat het er beter leven was dan bij de naburige socialistenbroeders. Sommige zeggen dat we door de bomen het bos niet meer zien nu de littekens van veertig jaar dictatuur ongenadig in het daglicht komen te staan. Maar het zijn vindingrijke bomen die zich vertakt hebben over kilometers pellicule, bomen die ervoor gezorgd hebben dat er een groot aantal geëngageerde films in de openbaarheid is gekomen, en die vaak op een omzichtige manier het regime aanklaagden. Dit verhinderde echter niet dat de stille terreur zijn werk deed door het schuldgevoel dat de machthebbers de bevolking aanpraatte, door de verklikkingstechnieken, de intimidatie, door een deel te worden van de geest van de burgers, ook van die van de cineasten.
Maar een paradox of ambiguïteit zorgt vaak voor een complex patroon van oneffenheden, een reliëf dat de kans biedt de realiteit in dwarsdoorsnede te lezen, als een sneetje actualiteit dat onder de microscoop gelegd wordt. Laten we terugkomen naar deze bomen en hun oorsprong. Ze zijn gekiemd, eerst in het karakter van de Magyaren, een onwaarschijnlijk Finno-Oegrisch eiland temidden van een zee van Slavisch volkeren.
De volksopstand van oktober 1956 was hun voedingsbodem. Maar op dat moment is de schijnheiligheid binnengeslopen toen de leider, János Kádár, om de macht te grijpen zijn strijdsbroeders verraadde en diegenen die volgens de wil van het volk zijn plaats hadden kunnen innemen, vermoordde. Geen enkele intellectueel, historicus, politicus en zelfs de media hebben veertig jaar lang ook maar iets kunnen zeggen....en János Kádár heeft vanuit de duistere diepten van zijn schuldgevoel het zoetzure "goulash-communisme" gecreëerd.
De geschiedenis van de Hongaarse cinema van de jaren ’60 tot de jaren ’80 kan niet verteld worden zonder deze context aan te halen. We hebben voor de tweede Hungaro-module - en nog steeds met de medeplichtigheid van het Hongaars Cultureel Instituut van Brussel - twee films uitgekozen die van dichtbij of van veraf met deze geschiedenis te maken hebben. Documentaires gemaakt door de Béla Balázs Studio (zie ons programma #101 dat dit cineastencollectief voorstelt), fictiefilms met de eerste film van Béla Tarr en twee werken die nog nooit zijn vertoond in België van de hand van de grote Miklós Jancsó. Nova heeft ook authentieke en verrassende films gevonden die gebruikt werden in het kader van opleidingen bij de geheime politie. Spek voor de bek voor wie wil zien wat het ijzeren gordijn zo lang voor ons heeft afgeschermd.*



Le nid familial

Csaladi fészek

Béla Tarr, 1977, HU, 35mm, ov fr ond,, 104'

Irén woont met haar dochter in bij haar schoonouders, terwijl haar man dienst doet in het leger. In het piepkleine appartementje droomt ze van een eigen plek, want elke dag opnieuw moet ze opboksen tegen de irritante opmerkingen van de dominante schoonvader.
Béla Tarr was 22 toen hij zijn eerste langspeelfilm in vier dagen tijd inblikte voor de Béla Balázs Studio. De film transponeert de functionele stoornissen van een autoritair regime naar een familiedrama. In volle huisvestingscrisis wordt de hoop van Irén om een eigen appartement te vinden kleiner naarmate de relatie met haar man de mist ingaat. Haar liefdesleven is in de huidige sociale omstandigheden onvermijdelijk ten dode opgeschreven. Het dagelijks leven wordt hier zo overtuigend realistisch weergegeven, dat deze fictiefilm gerust voor een documentaire zou kunnen doorgaan. In al zijn scherpzinnigheid en menselijkheid werpt deze film licht op zowel het oorspronkelijk engagement van Béla Tarr, als op de cruciale schakels in zijn oeuvre.

03.04 > 20:00 + 12.04 > 22:00


+ Le coureur de fond [Hosszú futásodra mindig számíthatunk]

Gyula Gazdag, 1968, HU, 35mm, ov fr ond,, 13'

Heel het dorp Kenderes wacht op hem, voor de inhuldiging van het café dat spijtig genoeg zijn naam niet zal dragen: een wet verbiedt namelijk om een café de naam te geven van iemand die nog leeft. Hij vond de ceremonie vervelend. Hij, de marathonloper Gyurka Schirilla met Boedapest-Moskou op zijn actief, wou iets doen waar niemand tot dan toe in geslaagd was.

+ Archaic Torso

Peter Doday, 1971, HU, 35mn, ov fr ond,, 30'

Een documentaire van het vreemdste en aangrijpendste soort die ons een man voorstelt. Of liever, de man stelt zichzelf voor, geeft zich aan ons over. Het personage dat hij tracht te belichamen lijkt niet op hem. Deze Hercules in flarden - we kennen niet eens zijn voornaam - is "onderhoudsambtenaar in een fabriek" en brengt zijn vrije tijd door met het in praktijk te brengen van Goethe’s klassieke ideaal. Tussen het lezen van filosofische teksten en lichaamsoefeningen, profileert zich het knarsende portret van een totalitaire gedachte, grenzend aan de neurose, die roept naar het verlangen naar perfectie. Een productie van de Belà Balàzs Studio, in een tijdperk waarin het aankaarten van de echte problemen enkel via omleidingen gebeurt.

+ L’expédition punitive [Büntetö Expedicio]

Magyar Dezsö, 1970, HU, 35mn, zonder dial, , 38'

1813. Een Oostenrijkse soldaat wordt vermoord in een klein Servisch dorp. Om hem te wreken stuurt de monarchie een cavaleriecommando die de opdracht krijgt de schuldige te executeren. Dit filmessay verkent, door in de montage ongebruikelijk archiefmateriaal toe te voegen, het terrein van de mechanismen van geweld. Een erg mooie metafoor, naar een scenario van Peter Dobay, auteur van de vorige film "Archaic Torso".

03.04 > 22:00 + 13.04 > 20:00


Ah! Ça ira!

Fényes Szelek

Miklos Jancso, 1968, HU, 35mn, ov fr ond,, 86'

Hongarije, 1947. In volle stalinistische periode tracht een groep jonge activisten de revolutionaire methodiek over te brengen in een seminarie. Maar de - overigens geweldloze - confrontatie draait uit op de ontbinding van de groep, en de leden ervan worden door de Partij op het matje geroepen.
Als waardige erfgenaam van Antonioni en Bergman, introduceert Jancso met deze eerste kleurenfilm een geheel nieuwe esthetiek. "Ah, ça ira!" blijft nooit stilstaan, de beelden lijken te trillen, de acteurs vormen in hun constante beweging haast choreografische tableaus. De zo vrijgekomen energie resulteert in een bijzonder origineel politiek gedicht.

10.04 > 20:00 + 13.04 > 18:00


Miklos Jancso, 1969, HU, 35mn, ov fr ond,, 93'

1919. De eerste Wereldoorlog en de daaropvolgende verbrokkeling van het Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk, reduceren Hongarije tot slechts één derde van zijn vroegere territorium. Het land zakt weg in chaos en burgeroorlog. De Hongaarse Commune, opgericht door Bela Kun, zal het maar enkele maanden volhouden. De film verhaalt de laatste stuiptrekkingen van een revolutie waarin Rood en Wit mekaar uitdagen in de weidse velden, aangevoerd door een epileptische priester. De twee clans zijn qua gewelddadigheid niet van mekaar te onderscheiden.
Agnus Dei is een episch en fantasierijk fresco met een hoge symbolische waarde. De film - beschouwd als de meest nationalistische van Jancso - brengt de toeschouwer in de war en dwingt hem mee na te denken over het fascisme en de mythologie van de tiran.

10.04 > 22:00 + 12.04 > 20:00


+ De selectie [Válogatás]

Gyula Gazdag, 1970, HU, 35mm, ov fr ond,, 41'

Wanneer een nationale maatschappij voor oliedistributie beslist om een rockgroep te sponsoren in een communistisch regime, hoe verloopt dat dan? Dat is wat deze ongebruikelijke documentaire van Gyula Gazdag laat zien. De selectie van de 95 groepen die op de oproep reageerden, werd georganiseerd door de Liga van Communistische Jongeren (LJC). De selectiecriteria werden duidelijk aangegeven: "Er wordt gevraagd dat wat jullie ook dragen, het op een of andere wijze op een uniform moet lijken / We houden niet van hippiekruisen! / Alle leden van de groep zullen de jongerengroep (LJC) van onze onderneming moeten vervoegen. Moeten ze de internationale spelen? / Niet noodzakelijk maar tegen middernacht, als iedereen wat gedronken zal hebben, mogen ze enkele folkloristisch wijsjes spelen. / Ze mogen niet door hebben dat we ze gebruiken om nieuwe leden te werven / ze moeten denken dat we hen een gunst verlenen...

+ *Top secret
Een serie van kortfilms en fragmenten, 1960-1980 , H, 16mm (proj. video), gelijktijdige vertaling naar het Frans*
Vraag de Novaploeg niet hoe hun agenten deze films, over de opleiding van agenten van de Hongaarse geheime diensten, op het spoor gekomen zijn. Maar als het u interesseert vindt u in deze speciale vertoning alles wat u moet weten om een echte spion te worden. Een appartement doorzoeken op een behoorlijke manier, contact opnemen met de leden van het netwerk, nieuwe agenten aantrekken, een verdachte opsporen of een op heterdaad betrapte imperialist arresteren, dit is wat deze films u zullen leren. De soundtrack is van een overdonderende virtuositeit. Voorzag het feestcomité concerten na de vertoning? Mededeling aan alle agenten...

11.04 > 20:00 + 13.04 > 22:00


squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 1089
prog: 1087
pos: aval