prog: 638
squelettes/rubrique-3.html

Art-therapy

De kunstbeleving als therapie is geen nieuw concept. Reeds in de Griekse Oudheid, evenals in vele traditionele culturen, meende men dat kunst een catharsisch en therapeutisch effect heeft. Begin XXste eeuw ondervond ook Carl G. Jung, een Zwitsers psychiater, de weldoening die het tekenen verschaft, een bevinding die hij nadien integreerde in zijn praktijk. Hans Prinzhorn, psychiatrisch dokter in Heidelberg, publiceerde in de jaren 20 een studie over zijn verzamelde kunstwerken van mentaal gestoorden. Desondanks vond de kunst-therapie haar intrede in onze moderne samenleving pas in de jaren 30. Ze heeft zich eerst in Engeland en Amerika ontwikkeld dankzij Margaret Naumburg, onderwijzeres en psychotyerapeute die bekend staat als één van de grondleggers binnen dit domein. De meeste psychiatrische netwerken hebben vandaag een eigen atelier binnen hun muren en sporen hun patiënten aan tot creatieve aktiviteiten, gaande van plastische en theatrale kunsten tot literaire expressie. Volgens de Belgische psycho-analist, Jean Florence, hebben de kunstzinnige en therapeutische benaderingen verschillende doelstellingen: de therapeut mikt op het betere welzijn van zijn patiënt door middel van het artistiek atelier; de patiënt beoogt een kunstwerk te vervaardigen, een onderzoekproces waar het kunstwerk zelf tot onderwerp dient. In de huidige psychiatrische praktijk lijken deze twee benaderingswijzen te versmelten. Bovendien is het interessant om een parallel te trekken tussen de kunst-therapie en "l’art brut", een kunstbeweging die sinds 1945 door de Franse schilder Jean Dubuffet in gang gezet is, juist omwille van het gelijkaardige realisatieproces dat zich afspeelt, een proces dat in essentie een heel spontane en persoonlijke zelf-expressie is.



Peter Watkins, 1973-1976, NO-SE, 35mm, ov fr ond,, 165'

“Ziekte, waanzin en dood zijn zwarte engelen die waakten bij mijn geboortewieg." zei Edvard Munch (1863 -1944). Dood en waanzin, die Munch jong tekenden, zijn voortdurend aanwezig in het oeuvre van deze Noorse schilder. Zijn moeder en één van zijn zussen stierven toen hij nog een kind was. Zijn tweede zus werd gek. Munch leefde in permanente angst voor dit zware familiala noodlot en greep het penseel om die angst uit te drukken. Zijn kunst is op een intieme manier verbonden met zijn persoonlijke geschiedenis.

Peter Watkins vermijdt de typische schema’s voor montage en realisatie van autobiografische films. Hij voegt persoonlijke en subjectieve elementen toe aan deze biografie van de jonge Munch die wordt geschetst in de context van het puritanisme en de conventies eigen aan zijn tijd. Door middel van een gedurfde montage, herziet Watkins de verteltechnieken van de documentaire. Hij voegt een persoonlijke schreeuw’ toe en schetst tegelijkertijd het portret van een kunstenaar en zijn milieu.

Door velen beschouwd als een zeldzame, autobiografische kwaliteitsfilm, is Edvard Munch’ zonder twijfel het beste filmwerk ooit dat gewijd werd aan creatieprocessen. Een meesterwerk, indertijd gerealiseerd voor de Zweedse televisie, en nu in avant-première in bioscoopversie.

Zal voorgesteld worden door Patrick Watkins, zoon van de filmmaker.

11.11 > 20:00


Peter Watkins, 1973-1976, NO-SE, 35mm, ov fr ond,, 165'

prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
11.11 > 20:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
12.11 > 20:00


+ André Robillard, À coup de fusils!

Henri-François Imbert, 1993, FR, video, fr ov , 16'

André Robillard knutselt sinds 1964 geweren uit recuperatiematerialen. Dokter Renard stuurde er een voorbeeld van naar Jean Dubuffet, verzamelaar van Art Brut. Hij stelde enkele van deze geweren tentoon in het museum voor Art Brut in Lausanne, een gebaar van erkenning dat Robillard enorm stimuleerde. In deze film, gedraaid in een erg directe stijl, maakt de kunstenaar ons deelgenoot van zijn enthousiasme over zijn komende tentoonstelling in Keulen. Een getuigenis over het belang van bekend te zijn, erkend ook, en geapprecieerd te zijn als artiest.

+ Ik ben een psychopaat

Steven Batselier & Gust Dierickx, 1970, BE, 16mm, ov , 40'

De psycholoog en criminoloog Steven De Batselier was vroeger betrokken bij een onconventioneel therapeutisch project "Passage 144" in Leuven. Hij is coauteur van deze film over het verwrongen universum van een criminele psychopaat. De film is opgebouwd rond enerzijds poëtische autobiografische teksten van de gedetineerde (die nooit in beeld komt) en anderzijds zijn hallucinante tekeningen, die ons in contact brengen met gedachten en gevoelens over een begaan onheil.

+ Ontmoeting
Jean Florence, psychocriticus en Tanguy de Foy, begeleider van een therapieworkshop debatteren over de diverse bestaande therapeutische of artistieke tendensen in de kunsttherapie, over de rol van de begeleider en de noodzaak van het tonen van de kunstwerken.

12.11 > 20:00


Englar Alheimsins

Les anges de l’univers

Fridrik Thor Fridriksson, 2000, IS, 35mm, ov fr ond,, 96'

prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
13.11 > 22:00 + 19.11 > 22:00


Englar Alheimsins

Angels of the Universe

Fridrik Thor Fridriksson, 2000, IS, 35mm, ov fr ond,, 96'

Paul is schizofreen maar lijkt goed geïntegreerd in zijn familie, tot op de dag dat een amoureuze teleurstelling hem tilt doet slaan. In de psychiatrische instelling ontmoet hij Oli Beatle die beweert auteur te zijn van de liedjes van The Beatles, Victor die zich voor Hitler neemt en Pierre die denkt dat hij een thesis heeft geschreven over Schiller. Na enige tijd mag Paul terug naar huis. Maar weinig later hervalt hij, en is hij terug naar af.Deze fictie legt de vinger op de zere plek van de afwezigheid van een post-psychiatrische nabehandeling. Een bijzondere film.

13.11 > 22:00 + 19.11 > 22:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
18.11 > 20:00


+ Bouche sans fond ouverte sur les horizons

Thierry Zeno, 1971, BE, 16mm, fr ov , 26'

De Belgische schilder en schrijver Serge Moinet bracht twaalf jaar internering door in een psychiatrisch instituut. Gedurende tien jaar hulde hij zich in absoluut stilzwijgen. Voor de camera van Thierry Zeno (die hiermee zijn eerste film maakte voor het ontvlambare "Vase de noces") is hij een spraakwaterval, hij leest, hij licht zijn schilderijen toe en zijn visie op de wereld die hij illustreert, een persoonlijke kosmos die verband houdt met de werking van zijn hersenen, met de nagalm van zijn gedachten. Zijn nauwelijks hoorbare discours, met het geroezemoes van het ziekenhuis op de achtergrond, is coherent in al z’n waanzin. Thierry Zeno koos om Moinet in beeld te brengen zoals zijn schilderijen. Hij zoomt in op het gezicht en al z’n onderdelen: ogen, mond, baard, kin als waren het fragmenten van een schilderij. In de Art Brut, meer nog dan elders, zijn persoonlijkheid en creatie nauw verweven. Zal voorgesteld worden door Thierry Zeno.

+ Les dents du singe

René Laloux, 1961, FR, video, fr ov , 12'

In 1960 organiseert René Laloux met Felix Guattari een atelier in " La Borde ". Tien "zieken" verzinnen de dialogen en het scenario van zijn eerste film. Een tandarts steelt de tanden van de armen om ze aan de rijken door te verkopen; gelukkig komt er een aap op een fiets langs...

+ Swimming in a Sick Head

Victoria Hung, 1999, GB, video, ov , 3'

Animatiefilm die verschillende technieken mengt (tekening, foto, film) en die gerealiseerd werd n.a.v. een creatieve workshop met anorexia- en boulimiepatiënten.

+ Ontmoeting en debat
Wanneer psychiatrie bij de kunst aanknoopt lijken twee benaderingswijzen parallel te lopen: enerzijds kunsttherapie en anderzijds artistieke niet-therapeutische workshops.

Om deze twee praktijken te ondervragen, werden dagcentrum "Den Teirling" uit Brussel en artiest-therapeut Jan Vandromme en analyticus-kunstfilosoof Joannes Kesenne, beiden werkzaam in "Centrum Bruno Renson" in Genk uitgenodigd.

18.11 > 20:00


+ De psychoactieve trilogie

Xavier Ameller, 2000-2003, FR, video, fr ov , 18'

"Ce que j’ai vu", "Comme une fée", en "A l’ombre" vormen een fictief drieluik van kortfilms gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van de regisseur. Yann Le Berre vertrouwt aan zijn psychiater "engelachtige" visioenen toe.

+ Mentale Machine

Daniel Simonnet, 2002, FR, video, ov , 50'

Deze film evoqueert door middel van experimenteel beeldmateriaal hallucinaties, herinneringen en dromen van een gekwelde psychoot. De film is gebaseerd op een tekst die de waanbeelden en wartaal in proza en poëzie hertaalt.

+ Mary-Ann

Isabel Prémand, 2002, CH, video, fr ov , 20'

Gedurende een jaar is Isabel Prémand de drijvende kracht achter een video-atelier dat deze film realiseert met Mary-Ann en Nicole in de hoofdrol, twee bewoners van het tehuis voor vrouwen met psychische stoornissen. Het is een zelfportret van Mary-Ann gezien door de ogen van haar naasten.

20.11 > 20:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
20.11 > 20:00


Jane Campion, 1990, NZ, 35mm, ov fr & nl ond,, 158'

prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
21.11 > 21:00


Jane Campion, 1990, NZ, 35mm, ov fr & nl ond,, 158'

Een meer dan geslaagde verfilming van de driedelige autobiografie van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Janet Frame (1924 - 2004) die op het festival van Venetië in 1990 de speciale prijs van de jury ontving. Het verhaal gaat over het tragische leven van de schrijfster, en wat haar zo speciaal maakt wordt bedacht met het etiket "schizofrenie". Gedurende acht jaar verblijft ze in een psychiatrische instelling. Haar bevrijding dankt ze aan haar verhalen. Of hoe een literaire prijs een leven redt... Frames belevenissen werpen licht op het dagelijkse leven in de psychiatrische instellingen van de jaren ’40 en ’50, de onmenselijkheid van enkele behandelingsmethoden en de vergissingen die het medische personeel maakt. De laatste beelden geven een voorsmaak van de revolutie van de psychiatrie in de jaren ’70 waar plaats werd gemaakt voor het woord van de patiënt.

21.11 > 21:00


Nicolas Philibert, 1996, FR, 35mn, fr ov , 106'

prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
26.11 > 20:00 + 04.12 > 18:00


Nicolas Philibert, 1996, FR, 35mn, fr ov , 106'

In La Borde, een hospitaal opgericht door Jean Oury en Felix Guattari bij het begin van de jaren ’60 als één van de eerste psychotherapeutische instellingen, filmt Nicolas Philibert de voorbereidingen en de opvoering van een theaterstuk van Witold Gombrowicz door bewoners en verzorgers. De aanpak beperkt zich tot kleine, quasi nietszeggende anekdotes die zich afspelen tijdens de repetities en registreert personen die lijden aan neuroses en psychoses. Ze trachten dagelijks bruggen te slaan tussen de buitenwereld en zichzelf. Het geringste, het kleinste detail kan betekenisvol zijn en heeft mogelijks een potentieel weldadige invloed: een gebaar, een attentie, een bepaalde sfeer...

Ook de therapeuten ervaren de enorme rijkdom van het simpele feit er aanwezig te zijn, samen met de residenten: naar hen luisteren in goede verstanding, zonder oordeel te vellen, noch in bewondering te vervallen.

26.11 > 20:00 + 04.12 > 18:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
04.12 > 20:00


+ Camouflage

Jonathan Hodgson, 2001, GB, video, eng ov , 8'

Een schrandere mengeling van animatiefilm met gefilmde sequenties: een priemende getuigenis van ouderlijke schizofrenie.

+ In Absentia

Stephen & Timothy Quay, 2000, GB, 35mm, zonder dial, , 20'

Een vrouw, alleen in een kamer, schrijft op repetitieve wijze een brief met een gebroken stukje lood. Buiten, het immer veranderende licht, dat het minste van haar bewegingen vastlegt. Een grafisch werk, intens triest en in zwart-wit, die met verbazende precisie de internering van een patiënte oproept. "In Absentia" maakt deel uit van een vierdelige BBC-reeks. De muziekscore werd gecomponeerd door Karlheinz Stockhausen, die pas na de avant-première aan de regisseurs vertelde dat zijn moeder door de Nazi’s geïnterneerd werd in een asiel alwaar ze overleed.

+ *Love Is a Treasure
Eija-Liisa Ahtila, Finland, 2002, 35 mm, ov eng ond, 57’*
Eija-Liisa Ahtila toont de verbeeldingswereld van vijf vrouwen in de greep van hun obsessies. De film gaat over naar extreme situaties en naar parallelle logica; dit alles ingebed in fantasie dankzij digitale beeldtechnieken. "Love is a Treasure" is een reactie op psychiatrische behandeling in Finland, en toont hoe sociale geschiedenis weegt op een individu.

+ Revolution Nr 9

Philippe Auliac, 2004, FR, video, fr ov , 9'

Deze zelden vertoonde privé-archiefbeelden tonen een opeenvolging van portretten van patiënten van het Sint-Anna ziekenhuis in Parijs begin jaren ’50. In deze periode neemt het instituut deel aan de aanmaak van de eerste neuroleptica. Met een visuele collage op een experimentele klankband van John Lennon en Paul MacCartney legt de regisseur discreet de link tussen deze toen nieuwe behandelingsmethodes en het LSD-gebruik van de Beatgeneratie.

04.12 > 20:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
05.12 > 20:00


Het Spaanse Colifata betekent kierewiet. Sinds een tiental jaren weerklinken in de straten van Buenos Aires en heel Latijns-Amerika de stemmen van de colifatitas en colifatitos, van de mannen en vrouwen die in de psychiatrische kliniek van la Borda, in het hartje van Argentinië, verblijven. De radio der gekken geeft een stem aan degenen naar wie men niet meer luistert. Geanimeerd door een psychotherapeut vertellen de krankzinnigen over hun leven, over wat hen bezighoudt, ze zingen, debatteren, lezen hun gedichten voor... De uizending is minstens even belangrijk voor de makers als voor het publiek. De luisteraar wordt geconfronteerd met verborgen waanzin en de gek hervindt sociale banden waar het hem zo vaak aan ontbreekt.

+ Vigade? [Hoe gaat het?]

François Pirotte, 2001, BE, video, fr ov , 50'

Een groep van 9 psychotische adolescenten vertellen over hun gezamenlijk vakantieverblijf in Luxemburg, voor de eerste keer ver weg van hun gewone leven. Ze zijn anders, praten anders, en elk vindt zijn of haar ritme, zijn of haar vakantie. Film, muziek en fotografie staan ten dienste van de therapie rond zelf- en spiegelbeeld, verbeelding, het symbolische en het reële. Naar een idee van Alessandro Damazzio en Frédéric Bourlez van de vzw "La Porte Ouverte", die zijn film zal komen voorstellen.

05.12 > 20:00


squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 642
prog: 638
pos: aval