OVER DE PARIJSE COMMUNE

De Parijse Commune blijft één van de grote gebeurtenissen in de geschiedenis van de arbeidersbeweging. Meer dan alleen maar de laatste revolutie van de 19de eeuw was het de eerste poging tot zelfbeschikking van de arbeiders. We schrijven 1871. Na de Elzas en Lorraine te hebben verloren, Pruisische troepen te hebben laten paraderen door Parijs en het parlement te hebben verplaatst naar Versailles besluit Adolphe Thiers de soldij van de nationale garde af te schaffen. Tijdens de ochtend van 18 maart wil hij hen terug de strijd laten aanbinden. De reactie laat niet lang op zich wachten. Uitgehongerd, gewapend en afgesloten van de regering in Versailles verkiest het volk van Parijs een revolutionaire regering. Thiers trekt zich terug in Versailles. De Commune wordt uitgeroepen. "Op 18 maart brak het volk definitief met de oude monarchistische en Jacobijnse traditie, bezeten door het idee van eenheid en een sterke macht. Diezelfde 18de maart besloot het volk dat deze vicieuze cirkel moest doorbroken worden, het kwaad met de wortel diende uitgerukt te worden, niet enkel van meester te wisselen maar gewoonweg de meester verwijderen." (Arthur Arnould). De "Communards", voor het merendeel arbeiders en ambachtslui tekenden een socialistisch en federalistisch programma. Revolutionaire maatregelen dienden Frankrijk op het spoor te zetten van een sociale Republiek met een economie ten voordele van de arbeider, gratis neutraal onderwijs, opeising van lege lokalen voor coöperatieven, afschaffing van nachtarbeid, evenwicht tussen man en vrouw. De troepen uit Versaille verplichtten de "Communards" echter hun energie te steken in de oorlog. Met 20.000 tegen 130.000 worden ze verslagen op 21 mei 1871 in een bloedbad dat de geschiedenis ingaat als "La semaine sanglante". In de daaropvolgende dagen worden 30.000 personen opgepakt. Vier oorlogstribunalen functioneerden tot in 1874 met in totaal 10.042 veroordelingen waarvan 3.761 bij verstek. Een aantal werd ter dood veroordeeld en gefusilleerd. Het grootste deel werd echter gedeporteerd naar Nieuw-Calledonië of Guyana. De amnestie van 1880 zorgde ervoor dat de laatste overlevenden konden terugkeren.