> Syrian Nouvelle vague

À l’initiative de Ciclope, Eye on Palestine et mr arkadin, en collaboration avec le Pianofabriek, l’AIF et Cinemaximiliaan, le Nova accueille l’ouverture et la clôture d’un cycle consacré à la Nouvelle Vague syrienne et à son réalisateur phare : Omar Amiralay. En présence d’Ossama Mohammed, réalisateur du documentaire "Eau Argentée, Syrie autoportrait", accompagnée d’un concert de Noma Omran, qui a composé la musique de ce film, cette ouverture prend la forme d’un hommage à la résistance politique et à l’amitié. D’un côté un cinéaste trop tôt disparu, de l’autre ses amis cinéastes, au milieu un pays, aujourd’hui ravagé. Auteur d’une douzaine de documentaires (programmés au PianoFabrik et dans d’autres centres culturels), Amiralay a réalisé deux types de portraits : la vie quotidienne des Syriens d’une part, celle de personnages clés du monde d’arabe d’autre part. Proche de ses sujets et des spectateurs, il a pu contourner la censure et mettre à mal la propagande du régime. Le cinéma aura été pour lui à la fois espace de résistance politique et construction d’une mémoire collective. À ses côtés, toute une avant-garde artistique a travaillé, s’est unie, a collaboré. "Shadows and Light" en clôture ainsi qu’une rencontre avec des acteurs essentiels de cette Nouvelle Vague permettra de saisir l’intensité des liens qui a animé ce cinéma militant. Leur travail est essentiel pour comprendre la Syrie d’aujourd’hui, quand les batailles sont désormais aussi d’images.


Op initiatief van Ciclope, Eye on Palestine en mr arkadin, en samen met de Pianofabriek, AIF en Cinemaximiliaan, onthaalt Nova opening en slot van een cyclus rond de Syrische Nouvelle Vague en zijn sleutelfiguur : Omar Amiralay. In aanwezigheid van Ossama Mohammed, regisseur van de documentaire “Silvered Water, Syria Self-Portrait" en met een concert van Noma Omran die de muziek voor de film componeerde, is deze openingsvoorstelling een eerbetoon aan het politieke verzet en de vriendschap. Enerzijds heb je een te vroeg overleden regisseur, anderzijds zijn vrienden-filmmakers, met daar middenin een aan flarden geschoten land.
Amiralay is auteur van een twaalftal documentaires (te zien in de Pianofabriek en andere culturele centra) en maakte twee soorten portretten : over het dagelijkse leven van gewone Syriërs, en over sleutelfiguren in de Arabische wereld. Hij stond dicht bij zijn onderwerpen en de toeschouwers, en slaagde erin de censuur te omzeilen en de regimepropaganda in vraag te stellen. Film, dat was voor hem zowel een plek voor politiek verzet als de opbouw van een collectief geheugen, met een hele generatie artistieke avant-garde aan zijn zijde. Met "Shadows and Light" als slotfilm en een ontmoeting met enkele van de voornaamste actoren van deze Nouvelle Vague, kan je je een idee vormen van de intensiteit van de banden die deze militante cinema verbond. Hun werk is onmisbaar om het Syrië van vandaag te begrijpen, op het moment dat de strijd ook in beelden wordt geleverd.


Step by Step خطوة خطوة

Syrie, fin des années 70, la vie quotidienne dans une zone rurale où l’éducation est minimale. Les jeunes villageois ont le choix entre une vie de labeur, travaillant la terre comme leurs parents l’ont fait, ou celle d’ouvriers migrant vers la ville. Piégés entre idéologies religieuses et politiques, complètement fascinés par l’autorité, beaucoup de ces jeunes finissent par choisir l’armée. Ce premier film d’Ossama Mohammed (censuré en Syrie où il n’a jamais été montré) brouille les frontières entre documentaire et fiction, produisant un tour de force poétique. Ce portrait effrayant présente de façon perspicace comment le régime Baas a transformé des générations de paysans en citoyens-soldats et a envoyé les pauvres dans les villes pour qu’ils deviennent des travailleurs migrants.


Step by Step Khutwa Khutwa

Syrië, eind jaren 70. Het dagelijkse leven op het platteland waar onderwijs tot het minimum beperkt is. De jonge dorpelingen hebben de keuze tussen het harde boerenleven van hun ouders, of dat van arbeiders die naar de stad migreren. Gevangen tussen religieuze en politieke ideologie, en in de ban van de fascinatie die van de macht uitging, kiezen heel wat jongeren voor het leger.
Deze eerste film van Ossama Mohammed (gecensureerd in Syrië waar hij nooit vertoond werd) vervaagt de grenzen tussen docu en fictie, waarmee hij een poëtische krachttoer neerzet. Dit angstwekkende portret toont op scherpzinnige wijze hoe het Ba’ath-regime een generatie landbouwers veranderde in burgersoldaten en de armen naar de stad joeg om migrantenwerkers van hen te maken.


Essay on the Euphrates Dam فيلم محاولة عن سد الفرات

Dans les années 70, de retour à Damas après ses études en France, Omar Amiralay est désireux d’instaurer un nouveau cinéma documentaire en Syrie. La télévision d’État, désireuse de vanter les réalisations du parti Baas au pouvoir, lui commande un film sur la récente construction du barrage de l’Euphrate. Tourné en 16mm, Amiralay filme la grandeur du chantier, l’audace des ouvriers... Dans le désert, pasteurs et paysans se battent contre la sécheresse et le dénuement. Ce barrage, c’est l’avenir.
Cette première œuvre, qui loue la modernisation de son pays entreprise par le parti en place, Amiralay la qualifiera plus tard "d’égarement de jeunesse". Chacun de ses films, depuis, sera comme une façon de racheter celui-là, bien trop emballé par les effets du pouvoir. Le ton changera, pour devenir de plus en plus critique et libre à l’égard du régime d’Hafez El-Assad.

+ Step by Step [خطوة خطوة]

Ossama Mohamed, 1978, SY, HD, vo ar st ang, 25'

Syrie, fin des années 70, la vie quotidienne dans une zone rurale où l’éducation est minimale. Les jeunes villageois ont le choix entre une vie de labeur, travaillant la terre comme leurs parents l’ont fait, ou celle d’ouvriers migrant vers la ville. Piégés entre idéologies religieuses et politiques, complètement fascinés par l’autorité, beaucoup de ces jeunes finissent par choisir l’armée. Ce premier film d’Ossama Mohammed (censuré en Syrie où il n’a jamais été montré) brouille les frontières entre documentaire et fiction, produisant un tour de force poétique. Ce portrait effrayant présente de façon perspicace comment le régime Baas a transformé des générations de paysans en citoyens-soldats et a envoyé les pauvres dans les villes pour qu’ils deviennent des travailleurs migrants.

22.04 > 20:00
Essay on the Euphrates Dam Film-muhawalah, an sadd al-furat

In de jaren 1970, bij zijn terugkeer naar Damascus na zijn studies in Frankrijk, koesterde Omar Amiralay de ambitie om een nieuwe documentaire cinema voor Syrië te maken. De staatstelevisie die de verwezenlijkingen van de machthebbende Ba’ath-partij in de verf wilde zetten, vroeg hem om een film te maken over de recente bouw van een dam aan de Eufraat. Op 16mm filmde Amiralay de grootsheid van de werf, de moed van de arbeiders... In de woestijn leveren herders en landbouwers een gevecht tegen de droogte. Deze dam is de toekomst.
Dit eerste werk, dat de modernisatie van een land door de machthebbende partij looft, bestempelt Amiralay later als een “jeugdzonde”. Al zijn volgende films zijn als een poging om die eerste film uit te wissen, zozeer heeft hij zich toen laten verleiden door de macht. Sindsdien veranderde de toon van zijn films om steeds kritischer en vrijmoediger te worden tegenover het regime van Hafez El-Assad.

+ Step by Step [Khutwa Khutwa]

Ossama Mohamed, 1978, SY, HD, vo ar st ang, 25'

Syrië, eind jaren 70. Het dagelijkse leven op het platteland waar onderwijs tot het minimum beperkt is. De jonge dorpelingen hebben de keuze tussen het harde boerenleven van hun ouders, of dat van arbeiders die naar de stad migreren. Gevangen tussen religieuze en politieke ideologie, en in de ban van de fascinatie die van de macht uitging, kiezen heel wat jongeren voor het leger.
Deze eerste film van Ossama Mohammed (gecensureerd in Syrië waar hij nooit vertoond werd) vervaagt de grenzen tussen docu en fictie, waarmee hij een poëtische krachttoer neerzet. Dit angstwekkende portret toont op scherpzinnige wijze hoe het Ba’ath-regime een generatie landbouwers veranderde in burgersoldaten en de armen naar de stad joeg om migrantenwerkers van hen te maken.

22.04 > 20:00
Eau argentée, Syrie autoportrait ماء الفضة

En 2011, Ossama Mohammed allait à Cannes participer à un débat intitulé "Cinéma et dictature". Il y montra des images de prisonniers politique syriens et ne put rentrer en Syrie. Quand la révolution éclate, il vit déjà en exil en France. Impossible de rester, impossible de rentrer, "Eau argentée, Syrie autoportrait" raconte la solitude de cette déchirure et la terreur qui fait rage en Syrie. Construit d’abord à partir d’images composites, les unes filmées à Paris dans son quotidien (éclats de ciel, moment de pluie, aperçu du métro), les autres trouvées sur internet (terribles, brutales, obsessionnelles comme des cauchemars), le film plonge dans l’insoutenable, en une espèce de tentative désespérée pour apprivoiser l’effroi. Puis, grâce à d’autres images que lui envoie Wiam Simav Bedirxan (dont le prénom signifie "eau argentée"), une jeune femme kurde restée à Alep, il se transforme en un dialogue où le cinéma et l’amitié, traces encore fragiles de vies et de possibles, regagnent peu à peu le terrain de ce champ de bataille mental et cinématographique.

22.04 > 21:30
Eau argentée Ma’a al-Fidda

In 2011 werd Ossama Mohammed uitgenodigd in Cannes voor een debat over film en dictatuur. Hij toonde er beelden van Syrische politieke gevangen en kon niet meer terug naar Syrië. Wanneer de revolutie uitbrak, woonde hij al in ballingschap in Frankrijk. Onmogelijk om te blijven, onmogelijk om terug te keren. In “Silvered Water, Syria Self-Portrait" toont hij de eenzaamheid van die verscheurdheid en de terreur die in Syrië woedt. Op basis van eigen beelden uit zijn gewone leven in Parijs (de lucht, de regen, de metro) en beelden van op internet (gewelddadig, brutaal en nachtmerrieachtig), neemt de film een duik in het onhoudbare, als een soort wanhopige poging om de ontzetting binnen de perken te houden. En dan, dankzij de beelden van Wiam Simav Bedirxan, een jonge Koerdische vrouw die in Aleppo is gebleven (en wiens voornaam “zilverkleurig water” betekent) wordt de film een dialoog waarin vriendschap beetje bij beetje terrein wint in dit mentale en cinematografische slagveld.

22.04 > 21:30
Ossama Mohammed et Cinemaximiliaan

Cinemaximiliaan organise depuis deux ans des séances de cinéma pour et avec des nouveaux arrivants. Ses activités se développent également vers la production audiovisuelle. L’association invitera réalisateurs et musiciens arrivés en Belgique de Syrie ou d’ailleurs à venir dialoguer avec Ossama Mohammed, cinéaste en exil, autour de la construction des images de la Syrie d’hier, d’aujourd’hui et surtout, de demain. Cinéma, musique et dialogues seront au coeur de cette rencontre.

Ciné-Rencontre avec Ossama Mohammed


23.04 > 17:00
Ontmoeting met Mohammed en Cinemaximiliaan

Cinemaximiliaan organiseert sinds twee jaar filmvoorstellingen voor en met nieuwkomers. Verder legt de vereniging zich ook meer en meer toe op audiovisuele productie. Ze nodigen regisseurs en muzikanten uit die uit Syrië of elders naar België kwamen om de dialoog aan te gaan met Ossama Mohammed, cineast in ballingschap, rond de constructie van beelden uit het Syrië van gisteren, vandaag en vooral morgen. Cinema, muziek en dialoog staan centraal in deze ontmoeting.

23.04 > 17:00
Noma Omran Des Notes Syriennes

Pour qui aura vu "Eau argentée, Syrie autoportrait", la musique restera entêtante comme une inlassable prière. Cette voix bouleversante, c’est celle de Noma Omran, qui a signé la musique du film de son mari Ossama Mohammed. Chanteuse spécialisée dans le chant lyrique, elle est considérée comme l’une des grandes spécialistes de l’ancestral Maqâm syriaque. Diplômée de l’Institut Supérieur de Musique de Damas, elle vit en exil à Paris depuis 2011 où elle travaille. Accompagnée par les ouds et les percussions des frères Al Jaramani (Khaled fait partie d’Interzone, fondé avec Serge Teyssot-Gay et d’autres collectifs dont Bab Assalam avec son frère Mohanad), elle propose avec "Des notes syriennes" un voyage à travers la poésie et la musique classique arabe, de chants araméens du Vème siècle en prières soufi, jusqu’à ses propres compositions.

Avec Khaled Al Jaramani (Oud) et Mohanad Al Jaramani (Oud et percussions)

23.04 > 20:00
Noma Omran

Wie "Silvered Water, Syria Self-Portrait" heeft gezien, vergeet niet licht de muziek die als een mantra in je hoofd blijft weerklinken. De aangrijpende stem is die van Noma Omran, die de muziek schreef voor de film van haar partner Ossama Mohammed. Deze zangeres gespecialiseerd in klassieke zang, wordt beschouwd als een van de belangrijkste specialisten van de oude Syrische Maqâm. Ze studeerde af aan het Hoger Instituut voor Muziek van Damascus en woont sedert 2011 in ballingschap in Parijs. Begeleid door de oed en percussie van de broers Al Jaramani (Khaled maakt deel uit van Interzone, opgericht met Serge Teyssot-Gay en andere groepen waaronder Bab Assalam met zijn broer Mohanad), reist ze met “Syrische noten” doorheen de klassieke Arabische poëzie en muziek, de Aramese gezangen uit de vijfde eeuw en soefi, naast haar eigen composities.

Met Khaled Al Jaramani (oed) en Mohanad Al Jaramani (oed en percussie)

23.04 > 20:00
Shadows and Light نور وظلال

Signé par trois des grands réalisateurs du pays, "Shadows and Light" est le portrait de Nazih Shahbander, pionnier du cinéma syrien, ingénieur génial qui dès 14 ans imagine des techniques d’enregistrement audio et réalise en 1928 le premier film sonore en Syrie, "Light and Shadows" ("Nur wa Zalem"). A travers lui se racontent l’histoire du cinéma syrien, son évolution et ses luttes politiques.

La projection sera suivie d’une rencontre avec
Kais al-Zubaidi : réalisateur et monteur irakien, il a travaillé en Syrie après des études à Bablesberg. Vit aujourd’hui à Berlin et supervise la mise en place des archives nationales palestiniennes.
Ismat Amiralay : frère d’Omar Amiralay, artiste syrien, il vit et travaille en Allemagne, a fondé une association qui préserve et diffuse le travail du cinéaste.

13.05 > 19:00
Shadows and Light

Drie regisseurs uit Syrië stonden in voor dit portret van Nazih Shahbander, pionier van de Syrische film, en geniaal technicus die op 14-jarige leeftijd al opnametechnieken bedacht en in 1928 de eerste geluidsfilm in Syrië regisseerde, "Light and Shadows" ("Nur wa Zalem"). Dit portret schetst de geschiedenis van de Syrische film, zijn evolutie en zijn politieke strijd.

De voorstelling wordt gevolgd door een ontmoeting met :
• Kais al-Zubaidi : Iraaks regisseur en monteur, werkte in Syrië na zijn studies in Babelsberg. Vandaag woont hij in Berlijn en ziet toe op de organisatie van de nationale Palestijnse archieven.
• Ismat Amiralay : broer van Omar Amiralay, Syrisch artiest, woont en werkt in Duitsland, en heeft een stichting opgericht die waakt over de bewaring en de verdeling van het werk van zijn broer.

13.05 > 19:00
A Flood in Baas Country طوفان في بلد البعث

Ouvert sur le premier film d’Amiralay, "Essai sur le barrage de l’Euphrate", ce cycle devait naturellement se clore sur sa dernière œuvre, le retour sur ce barrage à l’heure où il doit être démoli, 33 ans plus tard. Commençant par un extrait de ce premier film, Amiralay déconstruit son propre regard puis d’interviews de paysans en dignitaires du régime, en passant par l’école du village, il ramasse toute la logique dictatoriale du parti Baas dans cette œuvre testamentaire. Les images du lac, bercées par les clapotis de l’eau qui a engloutie l’histoire de cette région, laissent place aux murs des salles de classes et aux fenêtres grillagées. L’ouvert du regard et la profondeur de la mémoire sont remplacés par des horizons bouchés et les bourrages de crânes débités à la mitraillette. Les dernières images laissent planer une profonde nostalgie, celle de toute une génération qui a cru aux promesses du socialisme arabe avant d’être confrontée à l’autorité des régimes qu’elle avait pourtant soutenus.

En présence d’Ismat Amiralay, frère du réalisateur


Déluge au Pays du Baas

Aangezien deze filmcyclus opende met de eerste film van Amiralay, is het niet meer dan vanzelfsprekend dat we afsluiten met zijn laatste film, over de terugkeer naar de dam op het moment dat die afgebroken wordt, 33 jaar later. Met een fragment uit de eerste film als opener, ontleedt Amiralay zijn eigen visie. Met interviews met landbouwers en hooggeplaatste personen van het regime, brengt hij alle elementen van de dictatoriale logica van de Ba’ath-partij samen in dit testament-oeuvre. De beelden van het meer met het klotsende water dat de hele geschiedenis van de streek heeft opgeslokt, ruimen plaats voor muren van klaslokalen en vensters met afrastering. Versperde horizonten en gedebiteerde slogans vervangen de open blik en de verre herinneringen. De laatste beelden laten een aura van nostalgie achter, die van een hele generatie die geloofde in de beloften van een Arabisch socialisme voordat het botste met autoritaire regimes die ze nochtans voorheen gesteund had.

In aanwezigheid van Ismat Amiralay, broer van de regisseur.


Tribute to Omar Amiralay

Interviews, images d’archives, extraits de films... ce documentaire tente de tracer les contours du cinéma syrien à travers le portrait d’Omar Amiralay, père du cinéma engagé syrien dont la filmographie aura croisé 40 ans d’histoire nationale, de l’ascension au pouvoir d’Hafez al Hasad jusqu’à sa mort. Portrait d’un homme et de sa passion pour le cinéma, ce film est aussi un hommage à l’amitié, ce trait-union entre toutes les révolutions, les avant-gardes artistiques, ce par quoi la Nouvelle Vague syrienne existe.

+ A Flood in Baas Country [طوفان في بلد البعث]

Omar Amiralay, 2004, FR-SY, video, vo ar st ang, 45'

Ouvert sur le premier film d’Amiralay, "Essai sur le barrage de l’Euphrate", ce cycle devait naturellement se clore sur sa dernière œuvre, le retour sur ce barrage à l’heure où il doit être démoli, 33 ans plus tard. Commençant par un extrait de ce premier film, Amiralay déconstruit son propre regard puis d’interviews de paysans en dignitaires du régime, en passant par l’école du village, il ramasse toute la logique dictatoriale du parti Baas dans cette œuvre testamentaire. Les images du lac, bercées par les clapotis de l’eau qui a engloutie l’histoire de cette région, laissent place aux murs des salles de classes et aux fenêtres grillagées. L’ouvert du regard et la profondeur de la mémoire sont remplacés par des horizons bouchés et les bourrages de crânes débités à la mitraillette. Les dernières images laissent planer une profonde nostalgie, celle de toute une génération qui a cru aux promesses du socialisme arabe avant d’être confrontée à l’autorité des régimes qu’elle avait pourtant soutenus.

En présence d’Ismat Amiralay, frère du réalisateur

13.05 > 21:30
Tribute to Omar Amiralay

Interviews, archiefbeelden, filmfragmenten... Deze documentaire schetst de contouren van de Syrische film met een portret van Omar Amiralay, vader van de Syrische geëngageerde cinema wiens filmografie 40 jaar nationale geschiedenis doorkruist, van de opkomst van Hafiz al-Hassad tot aan zijn dood. Dit is niet enkel een portret van een man en zijn passie voor film, maar ook een eerbetoon aan de vriendschap, dit verbindingsteken tussen alle revoluties, de artistieke avant-garde, dat wat de Syrische Nouvelle Vague mogelijk maakte.

+ Déluge au Pays du Baas

Omar Amiralay, 2004, FR-SY, video, vo ar st ang, 45'

Aangezien deze filmcyclus opende met de eerste film van Amiralay, is het niet meer dan vanzelfsprekend dat we afsluiten met zijn laatste film, over de terugkeer naar de dam op het moment dat die afgebroken wordt, 33 jaar later. Met een fragment uit de eerste film als opener, ontleedt Amiralay zijn eigen visie. Met interviews met landbouwers en hooggeplaatste personen van het regime, brengt hij alle elementen van de dictatoriale logica van de Ba’ath-partij samen in dit testament-oeuvre. De beelden van het meer met het klotsende water dat de hele geschiedenis van de streek heeft opgeslokt, ruimen plaats voor muren van klaslokalen en vensters met afrastering. Versperde horizonten en gedebiteerde slogans vervangen de open blik en de verre herinneringen. De laatste beelden laten een aura van nostalgie achter, die van een hele generatie die geloofde in de beloften van een Arabisch socialisme voordat het botste met autoritaire regimes die ze nochtans voorheen gesteund had.

In aanwezigheid van Ismat Amiralay, broer van de regisseur.

13.05 > 21:30
DJ Ftoch & Hachim

Een onafscheidelijk duo uit Brussel dat de avond afsluit met eersteklasgrooves !

22.04 > 23:00
DJ Toch & Hakim

Pour terminer la soirée, un duo inséparable de Bruxellois au joli son groove…

22.04 > 23:00
http://www.nova-cinema.org/spip.php?page=print&id_rubrique=2226